درد و شکستگی دنبالچه : درمان و علائم

دنبالچه

کوکسیدنی یا درد استخوان دنبالچه، درد در قسمت پایین تر از کمر است. دنبالچه آخرین استخوان از ستون فقرات است و نام دیگر آن کوکسیکس است. درد دنبالچه ممکن است خفیف یا شدید باشد. این درد در دو حالت شدت می یابد:

-    درهنگام نشستن خصوصا اگر به عقب خم شده باشید
-    در هنگام بلند شدن از حالت نشسته به حالت ایستاده

درد برخی افراد به حدی است که هنگام نشستن ، یک حالت را تنها برای چند دقیقه می توانند تحمل کنند و باید تغییر حالت دهند تا دردشان تسکین یابد.

درد دنبالچه می تواند به حدی شدید و آزار دهنده باشد که شخص نتواند به کارهای روزانه خود رسیدگی کند. ممکن است خلاف این تصور را داشته باشید اما در این حالت نشستن روی سطح نرم دردناک تر از نشستن روی سطح محکم است چرا که هنگام نشستن روی سطحی نرم وزنتان بیشتر روی استخوان دنبالچه است تا این که روی استخوان محکم لگن باشد.  در ادامه در مورد استخوان دنبالچه، علت درد و علائم آسیب دیدن آن و راه های درمان درد دنبالچه می خوانید.

آناتومی استخوان دنبالچه


دنبالچه آخرین قسمت از ستون فقرات است و از سه تا پنچ استخوان کوچک تشکیل شده است. این استخوان ها گاهی به یکدیگر متصل هستند و گاهی نیز جدا از هم هستند

1

قبلا تصور می شد که استخوان های دنبالچه کاملا به هم جوش خورده اند و هیچ حرکتی ندارند. اما امروزه پزشکان می دانند که این استخوان ها کاملا به هم جوش نخورده و با کمک مفصل و رباط هایی دارای دامنه حرکتی بسیار محدودی می باشد. کل استخوان دنبالچه توسط لیگامان هایی به استخوان ساکروم ( به شکل نگاه کنید) وصل است و توسط آن ها بین این دو استخوان حرکت های محدودی وجود دارد.

علائم  و نشانه ها


-    احساس درد شدید و حساسیت به لمس در ناحیه دنبالچه( پایین تر از کمر)
-    در صورتی که ضربه به دنبالچه وارد شده باشد ممکن است محل آن کبود شده باشد
-    درد در هنگام نشستن برای مدت طولانی و همینطور اعمال فشار به دنبالچه شدید تر می شود
-    شخص در هنگام دفع درد دارد
-    برخی از خانم ها هنگام برقراری رابطه جنسی احساس درد می کنند

علت ها و دلایل


بیشتر آسیب هایی که به استخوان دنبالچه وارد می شود بر اثر تصادف یا ضربه و زمین خوردن است.

-    زمین خوردن با حالت نشسته و برخورد با زمین سخت  با استخوان دنبالچه شایع ترین دلیل درد دنبالچه است
-    اصابت ضربه شدید و مستقیم به استخوان دنبالچه ( به عنوان مثال در ورزش)
-    استخوان دنبالچه ممکن است در حین زایمان آسیب ببیند یا شکسته شود.
-    انجام فعالیت هایی با فشار مداوم به استخوان دنبالچه ( مانند قایقرانی و دوچرخه سواری) می تواند به استخوان دنبالچه آسیب بزند
-    دلایل درد دنبالچه که کمتر شایع هستند شامل : وجود زائده استخوانی ، فشار وارد شدن به ریشه های عصبی در ناحیه دنبالچه ، وارد شدن آسیب به سایر نواحی ستون فقرات ، عفونت موضعی و تومور می شود.

چرا درد دنبالچه در بین زنان شایع تر است؟

بیشتر آسیب های دنباله در زنان اتفاق می افتد چون:

-    استخوان دنبالچه در خانم ها به شکل خمیده است که آن را بیشتر مستعد آسیب می کند
-    استخوان لگن خانم ها پهن تر از آقایان است و این باعث می شود هنگام نشستن فشار بیشتری روی استخوان دنبالچه باشد
-    زایمان یکی از دلایل شایع درد دنبالچه است

زمان مراجعه به پزشک


در صورتی که علائم آسیب دنبالچه را دارید و یا در ناحیه دنبالچه احساس درد و ناراحتی دارید لازم است به پزشک مراجعه کنید. لازم است پزشک شما را معاینه کند تا به علت درد دنبالچه پی ببرد و مطمئن شود که دلیل درد دنبالچه عامل جدی و خطرناکی نیست. در صورتی که بعد از ضربه یا زمین خوردن دچار درد دنبالچه شده اید نیز انجام رادیوگرافی ضروری است.

تشخیص


دلیل درد دنبالچه عمدتا با گرفتن شرح حال از بیمار و معاینه فیزیکی مشخص می شود و در برخی موارد نیز انجام تست رادیولوژی ضروری است.

-    در معاینه فیزیکی پزشک کل ستون فقرات را معاینه می کند . ممکن است او تست عصب شناسی را انجام دهد. همچنین ممکن است پزشک معاینه مقعدی را انجام دهد به این منظور او با وارد کردن انگشت خود در مقعد ناحیه دنبالچه را لمس میکند و سعی میکند تشخیص دهد که دچار دررفتگی یا شکستگی شده است یا نه و این که با فشار بر دنبالچه درد بیمار شدت می یابد یا نه .

-    در موارد بسیار کمی در صورتی که منشا درد مشخص نیست، ممکن است پزشک مقداری ماده بی حسی در ناحیه دنبالچه تزریق کند تا معین شود منشا درد خود دنبالچه است یا ناحیه دیگری در ستون فقرات.

-    برای تشخیص محل شکستگی یا دررفتگی نیز ممکن است نیاز به عکسبرداری رادیولوژی باشد . برخی موارد پزشک انجام عکسبرداری را هم در حالت نشسته و هم ایستاده تجویز میکند تا تشخیص شکستگی آسان تر شود.

راه ها و روش های درمان


برای درمان درد استخوان دنبالچه توسط روش های غیر جراحی انجام می پذیرد و اغلب شامل تجویز داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی برای کاهش التهاب و استفاده از بالشتک مخصوص برای نشستن(برای برداشتن فشار از روی دنبالچه) می شود. پزشک شما ممکن است انجام فیزیوتراپی را تجویز کند . ماساژ و درمان دستی استخوان دنبالچه نیز برای برگرداندن استخوان دنبالچه به محل اصلی خود و کاهش درد، انجام می شود.

در صورتی که داروهای تجویزی در تسکین درد موثر نباشد ، داروی بی حس کننده مستقیما به دنبالچه تزریق می شود. این تزریقات که تحت گاید فلورسکوپ انجام میشود در تسکین در موثر است.

انجام جراحی برای آسیب های دنبالچه و برداشتن قسمتی از دنبالچه به ندرت انجام میشود و تنها در موارد آسیب بسیار شدید و جایی که سایر درمان های غیر جراحی اثری نداشته ،کاربرد دارد. خطر و عوارض اصلی ناشی از این عمل عفونت و مشکلات بهبود زخم جراحی هستند. همچنین احتمال زیادی هست که جراحی نتیجه دلخواه را ندهد و به تسکین درد و بهبودی بیمار منجر نشود.

در ادامه برخی روش های درمانی گفته شده در بالا شرح داده شده است:

دارو درمانی

در صورتی که درد بیمار در حد خفیف تا متوسط است، تجویز مسکن های خوراکی برای تسکین درد کفایت می کند. پزشک نوعی از مسکن ضد التهاب غیراستروئیدی را برای  بیمار تجویز می کند. این داروها علاوه بر تسکین درد التهاب و ورم را کاهش می دهند. این دارو ها زمانی بیشترین اثر خود را میگذارد که به صورت مداوم و منظم مصرف شود ( نه فقط هنگام شدت گرفتن درد)

در موارد درد شدید یا مزمن دنبالچه مسکن های قوی تری با نام ترامادول ممکن است نیاز باشد. این دارو ممکن است عوارضی مانند یبوست، سردرد و سرگیجه داشته باشد.این دارو برای مصرف کوتاه مدت تجویز می شود چرا که می تواند اعتیاد اور باشد. در صورت تجویز بلند مدت پزشک به آرامی دوز دارو را کم می کند تا از بروز علائم ترک ناگهانی داروی اعتیاد آور اجتناب کند.

فیزیوتراپی

انجام زودهنگام درمان های فیزیوتراپی می تواند در درمان درد دنبالچه بسیار موثر باشد و نه تنها درد را تسکین میدهد بلکه از بروز مجدد آن جلوگیری می کند چرا که فیزیوتراپ راهکارها ، تمرینات و توصیه های درمورد عادات حرکتی به بیمار می دهد که باعث می شود در طول روز از فشار وارد شده بر استخوان دنبالچه کاسته شود . فیزیوتراپ همچنین از مدالیته های درمانی غیر فعال برای تسکین درد استفاده میکنند. روش های درمانی فیزیوتراپی عبارتند از:

-    الکتروتراپی – اوالتراسوند
-    انجام درمان های دستی برای جا به جایی استخوان دنبالچه
-     ماساژ بافت نرم
-    تمرین درمانی
-    آموزش عادات حرکتی صحیح به بیمار
-    اموزش ورزش هایی برای تقویت عضلات اطراف ستون فقرات
-    سرما درمانی و گرما درمانی
-    طب سوزنی

تزریق

در صورتی که درد دنبالچه با مسکن های خوراکی تسکین پیدا نکرد ممکن است پزشک تزریق ماده بی حسی به خود دنبالچه را تجویز کند. انواع روش های تزریق در ادامه آمده:

تزریق کورتیکواستروئید

کورتیزون ماده ای است که درد ، التهاب و ورم را کاهش می دهد. گاهی کورتیزون با بی حسی موضعی ترکیب می شود تا اثر بخشی آن بیشتر شود. این تزریق علائم ناشی از آسیب دنبالچه را خوب میکند اما این اثر چند هفته ای دوام دارد.  بنابراین تزریق کورتیزون آسیب دنبالچه را برای همیشه درمان نمیکند از طرفی تکرار زیاد تزریق کورتیزون به دنبالچه و ستون فقرات آسیب میزند و تنها میتوان یک یا دو بار در سال این تزریق را انجام داد.

3

تزریق بلوک عصبی گاتگلیون ایمپار

گانگلیون ایمپار به دسته ای از رشته های عصبی کفته می شود که در اطراف دنبالچه قرار دارند. درد از طریق این عصب ها است که به مغز  فرستاده می شود. تزریق بلوک با ماده ی بی حس کننده به طور موقتی این عصب ها را از کار می اندازد تا دیگر سیگنل های درد را منتشر نکنند. در بعضی از افراد انجام این تزریق نتایج دائمی به دنبال دارد و در دیگران بعد از چند هفته یا چند ماه عود میکند هرچند دردی که بازگشت می کند شدت کمتری از درد اولیه دارد.

بر خلاف کورتیزون ، تزریق ماده بی حسی در این رشته های عصبی بیخطر است و تکرار عمل تزریق مانعی ندارد.

تزریق در مفصل ساکروکوکسیژال

دو مفصل کوچک در انتهای ستون فقرات به نام مفاصل ساکروکوکسیژال هستند که دنبالچه را در محل خود نگه می دارند. در مواردی که پزشک تشخیص داده است که منشا درد این مفاصل است و آسیب به این مفاصل وارد شده ، ترکیبی از کورتیزون و داروی بیحسی به این مفاصل تزریق می شود.

جراحی

انجام عمل جراحی برای درمان درد دنبالچه بسیار غیر معمول است و تنها در مواردی تجویز می شود که تمامی درمان های دیگر موفقیت آمیز نبوده. برای انجام این جراحی استخوان دنبالچه یا بخشی از آن طی عملی به نام کوکسیجکتومی برداشته شود.

راه های تسکین درد  دنبالچه در خانه


آسیب به دنبالچه اغلب بسیار دردناک است. می توانید با رعایت برخی نکات از درد خود بکاهید و التهاب ناحیه آسیب دیده را کم کنید:

-    از نشستن به مدت طولانی خودداری کنید. روی سطوح سخت ننشینید و هنگام نشستن به طور مداوم حالت نشستن روی سمت چپ و راست باسن را تغییر دهید. همچنین هنگام نشستن به سمت جلو کمی خم شوید تا فشار از روی استخوان دنبالچه برداشته شود.

-    در صورتی که ضربه به دنبالچه وارد شده چهار بار در روز و هر بار به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی آن کمپرس سرد بگذارید. این کار را تا چند روز پس از آسیب ادامه دهید.

-    شما می توانید یک بالشتک مخصوص حلقه ای شکل برای نشستن خریداری کنید. این پشتی به شکل حلقه است تا از تماس مستقیم استخوان دنبالچه با سطح سخت جلوگیری کند.

-    غذاهایی با فیبر بالا بخورید تا مدفوع شما روان تر شود و دچار یبوست و درد هنگام دفع نشوید


telegrami