تزریق استروئید در فضای اپیدورال یکی از روشهای رایج درمان التهاب ناشی از کمر درد نشأت گرفته از پا درد یا گردن دردی است که در درد بازو ریشه دارد. عصبهای نخاعی در این عارضهها در اثر باریک شدن مجراهای عبور رو به پایین یا خارج از ستون فقرات ملتهب میشود.
فایده تزریق استروئید در اپیدورال
باریک شدن مجراهای نخاعی به دلایل گوناگون، از جمله فتق دیسک کمر و گردن، ایجاد خارها یا زائدههای استخوانی، ضخیم شدن رباطهای ستون فقرات، کیست مفصلی یا حتی به هم خوردن نظم و همراستا نبودن مهرهها (سرخوردن مهره یا اسپوندلولیستزی)، رخ میدهد. فضای اپیدورال آکنده از چربی، کیسه نخاعی را احاطه میکند و از اعصاب و نخاع محافظت میکند. استروئید (کورتیزون) وارد شده به فضای اپیدورال کنش ضدالتهابی بسیار قدرتمندی از خود نشان میدهد که به تسکین درد کمک میکند و عملکرد بیماران را بهبود میبخشد. اگرچه استروئید عارضه اصلی مولد درد را از بین نمیبرد، اما چرخه درد و التهاب را میشکند و قدرت بدن برای مقابله و مبارزه با عارضه را افزایش میدهد. به این ترتیب تزریق استروئید نتایجی را به دست میدهد که ماندگاریشان از اثر خود استروئید بیشتر است.
روش انجام تزریق
روشهایی مانند اینترلمینار، کودال و ترانس فورمینال از روشهای معمول تزریق استروئید در فضای اپیدورال به شمار میروند. در این سه روش، با توجه به تصاویر دستگاه فلوئوروسکوپ (اشعه ایکس)، یک سوزن نازک و باریک به محل مورد نظر وارد میشود. قبل از تزریق، یک ماده حاجب به بدن وارد میشود تا تأیید کند که دارو به محل مورد نظر رسیده است. علاوه بر استفاده از استروئید، معمولاً از بیحسی موضعی نیز برای کاهش موقت درد استفاده میشود.
در روش اینترلمینار، که غالباً به طور خلاصه “تزریق اپیدورال” نامیده میشود، سوزن وارد پشت فضای اپیدورال میشود و استروئید وارد ناحیه گستردهای میشود. به همین ترتیب در روش کودال نیز سوزن از راه شکاف خاجی (منفذ استخوانی کوچکی دقیقاً بالای استخوان دنبالچه) وارد بخش پایینی فضای اپیدورال میشود. استروئید در هر دو روش اینترلمینار و کودال غالباً در بخشهای مختلف ستون فقرات و نخاع پخش شده و هر دو سمت مجرای نخاعی را پوشش میدهد. اما در روش ترانس فورمینال، که با اصطلاح “بلوک عصبی” از آن یاد میشود، سوزن از پهلو وارد عصب خارج شونده از ستون فقرات میشود و دارو در فضای احاطه کننده عصب تزریق میشود. دارو در مرحله بعد به سمت بالا حرکت میکند و از پهلو وارد فضای اپیدورال میشود. تحویل دارو به یک ناحیه مشخص آسیب دیده (معمولاً یک بخش و یک سمت) به روش ترانس فورمینال با دقت و تمرکز بالاتری صورت میگیرد. با ایجاد تغییر کوچکی در این روش میتوان یک عصب مجزای خاص را با دقت بیشتری پوشش داد و علاوه بر تسکین درد و بهبود عملکرد از مزیت تشخیصی این نوع تزریق نیز بهره برد.
هر سه عمل فوق به صورت سرپایی انجام میشود و بیمار معمولاً میتواند فعالیتهای معمول پیش از تزریق را پس از یک روز طبق روال گذشته ادامه دهد. برخی بیماران تمایل دارند در طول عمل داروی آرامبخش ملایم دریافت کنند، اما بسیاری از بیماران تزریق را صرفاً با بیحسی موضعی از راه پوست به خوبی تحمل میکنند.
پس از تزریق
اثر استروئید معمولاً در 1 تا 3 روز پس از تزریق آغاز میشود، اگرچه در بعضی موارد بیماران حدود دو هفته بعد از تزریق تغییرات را احساس میکنند. در برخی بیماران، اما به ندرت، درد تا چند روز پس از تزریق افزایش مییابد. همچنین، برخی بیماران ممکن است با عوارض جانبی مانند اضطراب، اختلال در خواب، تغییر در عادت ماهانه، احتباس موقت آب، قرمزی و سرخ شدن صورت و سینه مواجه شوند که معمولاً با احساس گرما یا افزایش طفیف دمای بدن همراه است. این عوارض جانبی معمولاً خفیف هستند و غالباً پس از چند روز بهبود مییابند. در صورت داشتن دیابت، حساسیت به ماده حاجب یا هر عارضه جدی دیگری، باید قبل از تزریق به پزشک اطلاع داده شود.
چندین دهه است که تزریق اپیدورال کمر به عنوان درمانی کاملاً ایمن و کارآمد برای تسکین درد پا، گردن و بازو انجام میشود. بروز حساسیت، خونریزی، عفونت، آسیب دیدن عصب یا فلج از عوارض احتمالی این تزریق به شمار میآید که البته خوشبختانه به ندرت بروز مییابد. احتمال مواجهه با عوارض جدی در صورت بهرهگیری از دستگاه فلوئوروسکوپ و انجام شدن تزریق توسط پزشک مجرب به حداقل میرسد. در مجموع بیماران تزریق در فضای اپیدورال را به خوبی تحمل میکنند و پس از عمل به ندرت با عوارض جانبی روبه رو میشوند.
اگرچه تزریق استروئید در فضای اپیدورال نمیتواند درد را در تمامی بیماران به طور کامل کاهش دهد، اما در اکثر موارد، با ماندگاری اثر چند ماهه یا بیشتر، درد را کاهش میدهد و عملکرد بیمار را بهبود میبخشد. اگر تزریق نتایج قابل توجهی داشته باشد، میتوان آن را به صورت دورهای تکرار کرد تا بهبودهای حاصل شده را حفظ کند، بدون بروز خطری قابل توجه. برای بهبود مزایای تزریق استروئید و بالا بردن ماندگاری نتایج، ممکن است پزشک همراه با تزریق از درمانهای دیگری مانند مصرف داروها یا فیزیوتراپی استفاده کند. همواره پزشک یک برنامه درمانی جامع را برای بیمار تدوین میکند.
اسپوندیلیت آنکیلوزان(گرفتگی و خشکی عضلات کمر): درمان و علائم
