لامینکتومی یک عمل جراحی است که در آن قوسهای استخوانی (لامینا) یک یا چند استخوان از استخوانهای کمر برداشته میشوند. دیسکها (کیسههای پرشده با مادهای ژلهای شکل) بین استخوانهای کمر و گردن قرار گرفتهاند. این دیسکها مانند یک ضربهگیر عمل میکنند. پوشش کیسه ممکن است ضعیف شده و نشت کرده یا بیرون بزند که به این عارضه، فتق دیسک یا بیرونزدگی دیسک گفته میشود. پس از یک آسیبدیدگی ناگهانی، دیسک آسیب دیده یا بخشی از آن ممکن است بیرون زده و برداشتن آن ضرورت پیدا کند. افزایش سن نیز ممکن است باعث ضعف و فتق دیسک شود.
فتق دیسک ممکن است باعث افزایش فشار بر عصبها یا نخاع شود. این فشار ممکن است باعث آسیبدیدگی یا بی حسی پاها و دستها شود. عضلات در پا و دست ممکن است کوچک نیز شوند که به آن تحلیل عضلات گفته میشود. شما باید آزمایشهایی نظیر سی تی اسکن و ام آر آی را برای تعیین شدت آسیبدیدگی انجام دهید. ممکن ست شما نیاز به استراحت، مصرف داروهایی مانند ایبوپروفن، کایروپرکتیک یا درمانهای فیزیکی داشته باشید. اگر این اقدامات درمانی در کاهش علائم شما مؤثر واقع نشوند ممکن است انجام عملهای جراحی مورد توجه قرار گیرند.
عمل
بیمار معمولاً روی شکم روی تخت عمل خوابانده میشود. طول شکاف مورد نیاز برای انجام این عمل به تعداد سطوح درمانی بستگی دارد؛ به عبارت دیگر، یک لامینکتومی تک سطحی ممکن است فقط به یک شکاف کوچک نیاز داشته باشد در حالی که برای انجام لامینکتومیهای چند سطحی باید شکافهایی به اندازه 7 تا 10 سانتیمتر ایجاد شوند. یک ملاحظه دیگر این است که آیا عمل جراحی به صورت باز انجام شود یا به صورت کم تهاجمیتر. در عمل جراحی باز ممکن است از یک ریترکتور به منظور جدا کردن عضلات از بافت چربی ستون فقرات استفاده شود تا دسترسی به لامینای مهرهها امکانپذیر شود. بخشی از لامینا برداشته میشود تا رباط زرد – یک رباط الاستیکی شکل که بین مهرهها قرار دارد – نمایان شود.
سپس، جراح یک حفره در رباط زرد یا رباط فلاووم ایجاد میکند تا به کانال نخاع دست پیدا کند. زمانی که عصب تحت فشار دیده شد، علت فشرده شدنان را میتوان مشخص کرد. بیشتر موارد فشرده شدن عصبها به دلیل فتق دیسک اتفاق میافتند. به هر حال، منابع دیگر فشار بر عصبها عبارتند از:
- یک قطعه دیسک (این غالباً باعث بروز علائم شدید میشود)
- یک استئوفیت یا خار استخوانی (یک بیرونزدگی سخت استخوانی)
- بیرونزدگی / تحلیل دیسک
- آرتروز فاست یا کیستها
- تومورها
جراحان عموماً عصب را به عقب کشیده و فشار روی عصب نخاعی یا اجزای عصبی را برداشت میکنند. در صورت لزوم، ممکن است جراح از ابزارهایی استفاده کند تا با کمک ثابت کردن ستون فقرات، عمل فیوژن ستون فقرات را انجام دهد. برای برداشتن بخشی از استخوان و/یا درمان چندین سطح از ستون فقرات کمری، عملیات فیوژن و استفاده از ابزارهای دقیق ممکن است ضروری باشد. در عمل فیوژن ستون فقرات، یک گرافت استخوانی مشابه استخوان بیمار (اوتوگرافت) با استفاده از ابزارهای دقیق مانند میلهها، پیچها و پلیتها در ستون فقرات قرار میگیرد. گرافت استخوانی به رشد استخوان جدید و تسریع فرآیند بهبودی کمک میکند.
پس از اتمام عمل جراحی لامینکتومی کمری، بافتهای نرم که کنار زده شده بودند، سر جای خود قرار داده شده و شکاف ایجاد شده با استفاده از بخیه بسته میشود.
پس از انجام عمل لامینکتومی کمر
داروهای خود را مطابق دستور پزشک مصرف کنید
در صورتی که فکر میکنید داروهای تجویز شده مؤثر واقع نمیشوند یا اگر باعث بروز عوارض جانبی شدند با پزشک خود تماس بگیرید. اگر نسبت به هر دارویی حساسیت و آلرژی دارید باید به اطلاع پزشک برسانید. یک لیست از داروها، مکملها و داروهای گیاهی که مصرف میکنید را همراه با میزان، زمان و دلیل مصرف هرکدام تهیه کنید. این لیست یا جعبه داروهای خود را در ویزیتهای بعدی همراه خود ببرید. همیشه لیست داورهای خود را همراه داشته باشید تا در موارد اورژانسی در دسترس باشند.
- پزشک ممکن است مصرف داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن را برای شما تجویز نماید. این داروها به کاهش تورم و قرمزی (التهاب) اطراف بخیهها کمک میکنند.
- اگر شما دچار درد یا اسپاسمهای عضلانی هستید، پزشک ممکن است داروهایی برای شل کردن عضلات در کمر و گردن برای شما تجویز نماید.
- ممکن است به شما داروهای مسهل داده شود تا از یبوست پیشگیری شود. یبوست به معنی دفع سخت مدفوع است. ملینها باعث تسهیل دفع مدفوع شده و شما در هنگام اجابت مزاج نیازی به زور زدن نخواهید داشت. شما میتوانید داروهای مسهل را از داروخانهها تهیه کنید.
یبوست
اگر مدفوع شما خیلی سفت است برای دفع آن خیلی زور نزنید. غذاهای سرشار از فیبر، نوشیدن مایعات بیشتر و ورزش کردن مرتب و منظم به جلوگیری از یبوست کمک میکنند. برخی از غذاهای سرشار ا فیبر عبارتند از میوهها و سبوس. آب آلو و آب، مایعات مناسبی برای نوشیدن هستند. انجام ورزش به صورت مرتب و منظم به عملکرد بهتر سیستم گوارشی شما کمک میکند. ممکن است به شما گفته شود که از فیبرها و داروهای مسهل بدون نیاز به نسخه پزشک استفاده کنید. این مواد را مطابق دستور پزشک مصرف کنید.
رهنمودهایی در مورد فعالیتها
- رانندگی. از پزشک خود بپرسید که چه موقع میتوانید دوباره رانندگی کنید. در اولین هفتههای پس از انجام عمل جراحی باید در حد امکان کمتر در اتومبیل بنشینید. حرکت اتومبیل ممکن است باعث آسیبدیدگی کمر شما شود.
- بلند کردن اجسام. از بلند کردن اجسام سنگین پرهیز کنید. این بدان معنی است که نباید مواد خوراکی و لباسها را نیز بلند کنید. هیچ چیزی را تا بالای سر خود بلند نکنید.
- درمانهای فیزیکی: ممکن است شما نیاز به مراجعه به یک متخصص فیزیوتراپی داشته باشید تا ورزشهای مخصوص را به شما آموزش دهد. این تمرینات ورزشی به بهبود حرکات و کاهش درد کمک میکنند. درمانهای فیزیکی به تقویت عضلات و کاهش احتمال از دست دادن عملکردهای بدن نیز کمک میکنند.
- فعالیتهای جنسی: ممکن است زمانی که احساس آمادگی کردید، رابطه جنسی برقرار کنید. برخی بیماران ممکن است پس از انجام عمل لامینکتومی با برقراری رابطه جنسی مشکل داشته باشند که البته این مشکل احتمال کوتاه مدت است. اگر نگران این موضوع هستید با پزشک خود صحبت کنید. پزشک در پیدا کردن روشهای مقابله با این مشکل به شما کمک میکند.
- امور شغلی: از پزشک خود در مورد این که چه موقع میتوانید دوباره سر کار خود بازگردید سؤال کنید.
حمام کردن با وجود بخیهها
از رعایت دستورالعملهای پزشک در مورد زمانی که میتوانید حمام کنید پیروی کنید. به آرامی بخشهایی از بدن خود را که بخیه دارند بشورید. برای خشک کردن پوست خود به بخیهها فشار وارد نکنید. قسمت خیس را به آرامی با قرار دادن یک حوله روی آن خشک کنید. زمانی که قسمت بخیه دار خشک شد، پانسمان آن را مطابق دستور پزشک عوض کنید.
استفاده از بریس
متخصص فیزیوتراپی ممکن است به شما بریس را به منظور حمایت از کمر تجویز کند. شما باید این بریسها را هنگام راه رفتن یا نشستن بر روی صندلی استفاده کنید. برای رفتن به حمام یا توالت بدون استفاده از بریس، از پزشک خود بپرسید. ممکن است لازم باشد به مدت سه ماه از این بریسها استفاده کنید.
رژیم غذایی
غذاهای سالم از همه 5 گروه غذایی را مصرف کنید: میوهها، سبزیجات، نانها، محصولات لبنی و گوشت و ماهی. مصرف غذاهای سالم به داشتن احساس بهتر و انرژی بیشتر کمک میکند. همچنین به شما در تسریع روند بهبودی نیز کمک میکند.
- ممکن است پزشک از شما بخواهد که از یک رژیم غذایی سرشار از کلسیم پیروی کنید. غذاهای سرشار از کلسیم عبارتند از شیر، پنیر، بستنی، ماهی و سبزیجات با برگ سبز تیره مانند اسفناج. مصرف غذاهای سرشار از کلسیم از تحلیل استخوانها جلوگیری میکند.
- در این زمان شما باید یک رژیم غذایی جدید را شروع کنید. برخی کتابهای آشپزی با دستورالعمل پخت غذاهای جدید برای خانواده به شما کمک میکنند.
نوشیدنیها
بزرگسالان باید 9 تا 13 فنجان آب در روز بنوشند. هر فنجان حدود 250 گرم است. بهترین نوشیدنیهای برای بیشتر افراد عبارتند از آب، آبمیوه و شیر. قهوه، سوپ و میوهها نیز ممکن است بخشی از مایعات مورد نیاز بدن را در روز تأمین نمایند. از پزشک خود بپرسید که شما چه میزان مایعات در روز باید بنوشید.
رهنمودهایی در مورد حرکات
- خم شدن: زمانی که به سمت پایین خم میشوید تا چیزی را از روی زمین بردارید، زانوهای خود را خم کرده و کمر خود را صاف نگه دارید. از لگن خم نشوید.
- نشستن: زمانی که مینشینید، پاهای خود را روی یک زیرپایی قرار دهید تا زانوهای شما با لگن شما همتراز شده یا بالاتر از سطح آن قرار گیرد. در صورت نیاز از توالتهای فرنگی بلند استفاده کنید.
- خوابیدن: باید در هنگام خوابیدن از تشکهای سفت استفاده کنید. زمانی که روی کمر دراز میکشید، دو یا سه بالش زیر زانوها و ساق پای خود قرار دهید تا بالاتر قرار گیرند. زمانی که به پهلو دراز میکشید، زانوهای خود را خم کرده و از بالشهای کوچکی در زیر سر و گردن خود استفاده کنید. این کار به کاهش فشار در شانهها، گردن و دستها کمک میکند. روی شکم دراز نکشید.
- چرخیدن: از کمر نباید بچرخید.
مدیریت درد
یخ
یخ باعث انقباض (کوچک شدن) عروق خونی میشود و به کاهش التهاب (تورم، درد و قرمزی) کمک میکند. بهتر است یخ را در 24 تا 48 ساعت پس از انجام عمل جراحی مورد استفاده قرار دهید. یخهای خردشده را در کیسه پلاستیک قرار داده و یک حوله دور آن بپیچید و سپسان را به مدت 10 تا 15 دقیقه در هر ساعت روی شکاف عمل قرار دهید. روی کیسه یخ نخوابید زیرا ممکن است باعث سرمامردگی شود.
کلینیک درد
درمان درد پس از عمل لامینکتومی ممکن است بسیار دشوار باشد. عمل جراحی ممکن است باعث بهبود کامل درد شما نشود. پزشک ممکن است به شما توصیه نماید که به کلینیک درد مراجعه کرده و روشهای زندگی با وجود درد را آموزش ببینید. به شما روشهای مختلف کنترل درد آموزش داده میشود تا امتحان کنید. ممکن است شما یک یا چند روش از روشهای زیر را برای درمان درد خود امتحان کرده و به کار بگیرید:
- طب سوزنی: این روش درمانی بر این باور استوار است که بدن ما کانالهایی برای گردش جریان مایع دارد. پزشک تعداد زیادی سوزنهای کوچک و نازک را درست در زیر پوست شما قرار میدهد. باور بر این است که این کار به باز شدن کانالهای مایع و گردش بهتران در بدن کمک میکند. این روش درمانی ممکن است درد را کاهش داده و به فرایند بهبودی شما کمک کند. همیشه برای انجام این روش درمانی به پزشک مراجعه کنید. سعی نکنید که این کار را خودتان انجام دهید.
- بیوفیدبک: در این روش، به بدن آموزش داده میشود که به روشهای مختلف نسبت به فشار و استرس واکنش نشان دهد. آموزش به بدن برای ریلکس شدن به شما این احساس را میدهد که بیشتر تحت کنترل هستید. پزشک ممکن است از دستگاه بیوفیدبک استفاده کند تا شما در لحظه متوجه شوید که بدن شما ریلکس شده است. شما میتوانید انجام این کار را بدون استفاده از دستگاه نیز یاد بگیرید. اگر شما یاد بگیرید که پالسها را دریافت کنید، میتوانید با فکر کردن به آن، سرعت آن را کاهش دهید. این کار با تنفس، دما و فشار خون نیز انجام میشود.
- درمانهای روان شناختی: این نوع درمان به شما در آگاهی از نحوه ادراک مسائل کمک میکند. ممکن است شما در دیدن جنبههای خوب اتفاقات اطراف خود مشکل داشته باشید که در این صورت احتمال این که دچار افسردگی، ناراحتی و عصبانیت شوید افزایش مییابد. درمانهای روان شناختی نحوه دیدن جنبههای مثبت مسائل را به شما آموزش میدهد.
- مسدودکنندههای عصبی: در این فرایند یک عامل بیهوشی (an-iss-THET-ik) با استفاده از یک سوزن به شما تزریق میشود. داروی بیهوشی دارویی است که باعث میشود شما در ناحیه مورد نظر هیچ چیزی را احساس نکنید. این فرایند ممکن است برای کمک به کنترل درد پس از انجام عمل جراحی لامینکتومی به کار برده شود.
- تحریک عصب:
- تحریک الکتریکی عصب: این یک روش درمانی است که دران از ابزارهای کوچکی برای ارسال پالسهای الکتریکی ضعیف استفاده میشود. این پالسها، ضربات خفیفی تولید میکنند که به شما احساس گزگز یا ماساژ میدهد. این روش درمانی به روند بهبودی و کاهش اسپاسمهای عضلانی کمک میکندد.
- تحریک طناب نخاع: به این روش، تحریک طناب نخاعی دورسال نیز گفته میشود. برای انجام این روش درمانی، پزشک یک ابزار کوچک را در زیر پوست قرار میدهد. این ابزار، شوکهای الکتریکی ضعیفی به نخاع وارد میکند که باعث ایجاد احساس گزگز شده و ممکن است به کاهش درد کمک کند.
- پمپ مسکن بین ستون فقرات: پزشک در این روش درمانی، یک پمپ کوچک زیر پوست قرار داده میشود. این پمپ به یک لوله نازک که در نزدیک ستون فقرات قرار داده میشود متصل است. پمپ مقادیر کمی از داروهای مسکن را از این طریق به ستون فقرات تزریق میکند.
- تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال: در این روش درمانی، مغز با جریانهای الکتریک ضعیف تحریک میشود و ممکن است بعث کاهش احساس درد در شما شود.
- درمانهای فیزیکی: ممکن است شما نیاز به مراجعه به یک متخصص فیزیوتراپی داشته باشید تا انجام برخی تمرینهای ورزشی را به شما آموزش دهد. این تمرینات ورزشی به بهبودی حرکات و کاهش درد کمک میکنند. درمانهای فیزیکی همچنین به تقویت عضلات و کاهش احتمال از دست دادن عملکردهای بدن نیز کمک میکنند.
- روشهای مدیریت استرس و کنترل آرامش: ریلکسیشن یا کنترل آرامش روشی برای جلب توجه شما به چیزی غیر از احساسات است. به عنوان مثال، بوی خوب ممکن است در خلق و خوی شما تغییر ایجاد کرده و باعث آرامش شما شود. بوهای خوب ممکن است به مغز شما در تولید برخی مواد شیمیایی به نام اندورفین نیز کمک کنند. اندورفین یک ماده شیمایی طبیعی در بدن است که به کاهش احساسها و درد کمک میکند. به عنوان مثال، ممکن است شما به یک موسیقی گوش دهید یا با روغن آروموتراپی حمام کنید. شمعها، روغنهای ماساژ و حمام کف کارهایی هستند که میتوانید در آنها از بو استفاده کنید.
- هیدروتراپی یا آب درمانی: در این روش درمانی، شما میتوانید از آب گرم یا سرد در حمام یا استخر استفاده کنید. پزشکان ممکن است انجام برخی تمرینات در آب را به شما آموزش دهند. بستههای گرم یا سرد نیز ممکن است روی قسمتهای دردناک بدن شما قرار داده شود.
- عمل جراحی: عمل جراحی نیز ممکن است برای تخریب عصبهای که به سمت قسمتهای دردناک میروند انجام شود.
استراحت کردن
ممکن است پس از عمل جراحی احساس کنید نیاز به استراحت بیشتری دارید. به تدریج فعالیتها و وظایف روزانه خود را افزایش دهید. هر زمان که احساس کردید نیاز به استراحت دارید، بیشتر استراحت کنید. پیادهروی برای شما مفید است، اما باید متعادل باشد و نباید بیش از حد باشد. اگر امکان دارد، در یک تا دو هفته اول پس از عمل جراحی، تعداد بارهایی که از پله بالا و پایین میروید را در روز محدود کنید.
نکاتی برای تندرستی
- زیاد ورزش کنید: در مورد بهترین برنامه ورزشی که برای شما مناسب است با پزشک خود مشورت کنید. تمرین باعث کاهش فشار خون و تسریع روند بهبودی شما میشود.
- دخانیات استعمال نکنید: اگر سیگار میکشید، هنوز برای ترک کردن آن دیر نشده است. احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی، بیماریهای ریوی، سرطان و بیماریهای دیگر با استعمال دخانیات افزایش مییابد. اگر سیگار میکشید برای ترک آن کمک بگیرید.
- مدیریت استرس: استرس ممکن است سرعت فرایند بهبودی شما را کاهش داده و باعث ابتلا به بیماری شود. روشهای کنترل آرامش مانند تنفس عمیق را یاد بگیرید.
لامینکتومی دیسک کمر(برش استخوان لامینا و کاهش فشار بر عصب نخاع)
