درد در قسمت فوقانی کمر معمولا به دلیل طرز قرارگیری بد بدن (poor posture)، استفاده بیش از حد از عضلات یا آسیب اتفاق میافتد. برای رفع آن میتوان از درمانهای خانگی مانند استراحت و ورزشهای ملایم یا در صورت امکان کمک گرفتن از یک فیزیوتراپ بهره برد. قسمت بالای کمر ناحیهایست که بین گردن و پایین قفسه سینه قرار گرفته است و از 12 استخوان تشکیل شده است که مجموعا ستون فقرات سینهای نامیده میشوند. اولین استخوان قسمت فوقانی کمر در پایه گردن و استخوان دوازدهم درست در زیر قفسه سینه قرار گرفته است. درد قسمت بالایی کمر میتواند هر جایی بین استخوانها بروز کند. بیشتر افراد این درد را به صورت احساس سوزش یا کشیدگی توصیف میکنند.
دلایل رایج درد در قسمت فوقانی کمر
اگرچه درد قسمت فوقانی کمر در مقایسه با قسمت پایین کمر یا گردن کمتر رایج است اما بر اساس نتایج یک بررسی یک نفر از هر 10 مرد و یکی از هر 5 زن ممکن است به این درد دچار شوند.
پزشکان این درد را درد ستون فقرات سینهای یا TSP مینامند. از جمله دلایل رایج این درد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ضعیف شدن عضله یا طرز قرارگیری اشتباه بدن
افراد میتوانند با کار کردن بر روی عضلات خود، از طریق ورزش و استفاده از وزنه، قویتر و قدرت تحمل بیشتری در عضلات خود بوجود آورند. واقعیت این موضوع نیز صحت دارد. اما در عوض، عدم استفاده مناسب از عضلات یا استفاده نادرست از آنها، در طول زمان منجر به ضعف عضلات میشود. در برخی از عضلات، از جمله عضلات کمر، ضعف عضلات به راحتی رخ میدهد و علل آن شامل نشستن نادرست پشت میز یا نشستن طولانی مدت در حین کار میشوند.
بدنشستن روی صندلی و پشت میز ممکن است منجر به از دست رفتن قدرت عضلات شود. با گذشت زمان ضعف عضلات ممکن است منجر به ایجاد درد در ناحیهای که فرد در آنجا احساس کشیدگی عضله و سوزش دارد شود. زمانی که فردی بد مینشیند فشار ناشی از گرانش و خود بدن روی ستون فقرات، گردن، دیسکها و رباطها وارد میشود. با گذشت زمان، این فشار میتواند منجر به درد یا بروز سایر عوارض شود.
ورزش ممکن است استقامت کمر را بهبود دهد و استفاده از یک میز ایستاده نیز میتواند کمککننده باشد. هرچند تقویت عضلات نیاز به صبر دارد و هر فردی با درد مزمن در قسمت فوقانی کمر به علت ضعف ماهیچهای میتواند از یک فیزیوتراپ برای تدوین یک برنامه ورزشی منطبق با وضعیت اختصاصی خود کمک بگیرد.
استفاده بیش از حد از عضله
استفاده بیش از حد از عضلات پشت دلیل رایج دیگر درد در قسمت فوقانی کمر است. این دردها معمولا به دلیل انجام مکرر حرکات مشابه در طول زمان اتفاق میافتند که ممکن است منجر به موارد زیر شود:
- کشش ستون فقرات
- سفتی
- احساس سوزش و ناراحتی در کمر
مثال کلاسیک اینکه چطور این اتفاق میافتد پرتابکننده توپ در بیسبال است که با هر بار پرتاب توپ یک حرکت مشابه را انجام میدهد که میتواند منجر به بروز عوارض روی شانه وی شود.
سایر فعالیتهای تکراری ممکن است منجر به درد مشابهی شوند. برای مثال فردی که باید هر روز یک حرکت تکراری را انجام دهد یا اشیا را در طول روز بالای سر خود بلند کند ممکن است احساس کشیدگی ، سفتی یا سوزش در عضله خود احساس کند. در صورتی که این علائم نادیده گرفته شوند ممکن است درد، مزمن شود.
درمان اولیه برای مواجهه با ضعف عضلات عبارت است از استراحت بیش از حد عضله و استفاده از کیسه گرم یا سرد به منظور بهبود جریان خون به بافتهای عضلانی. فرد باید تلاش کند تا از انجام حرکات تکراری پرهیز کند و در میان فعالیتهای خود استراحت کافی داشته باشد. ممکن است فیزیوتراپ نیز توصیه کند تا با انجام تمرینات ورزشی، انعطافپذیری و قدرت عضلات را بهبود بخشید.
آسیب ناشی از ضربه
آسیب ناشی از ضربه نیز میتواند منجر به درد کمر شود که اغلب در موقعیتهای زیر بروز میکند:
- تصادف با وسایل نقلیه موتوری
- سرخوردن و افتادن
- تصادفات مربوط به محیط کار
- بلند کردن اجسام به صورت نادرست
- ورزش کردن شدید
آسیب گاهی اوقات واضح است و درست پس از تصادف بروز میکند. در سایر مواقع، درد ممکن است پس از آن یا روز بعد خود را نشان دهد. آسیبهای ناشی از ضربه میتوانند شدید باشند و مسائل ناشی از آسیبها از جمله شکستگی ستون فقرات فرد را در معرض خطر بروز عوارض طولانیمدت مانند درد مزمن، آسیب به اعصاب و فلج قرار میدهد.
فتق دیسک یا دیسک کمر
دیسک کمر بیشتر در قسمت پایین کمر رایج است اما گاهی اوقات ممکن است در قسمت بالای کمر هم اتفاق بیافتد. دیسکها بالشتکهای نرم کشسانی هستند که بین مهرهها قرار میگیرند. دیسک کمر زمانی اتفاق میافتد که بخشی از این بالشتک بیرونزدگی پیدا کند و روی ستون فقرات فشار وارد کند.
حتی مقدار کم فشار نیز باعث ایجاد درد شدیدی در وسط کمر میشود. از جمله علائم دیگر میتوان به بیحسی یا ضعف در بازو یا پاها اشاره کرد. بیشتر افراد برای درمان دیسک کمر به جراحی نیاز پیدا نمیکند و با استراحت یا مصرف داروهای ضدالتهابی بهبود پیدا میکنند.
عصب باریکش ( عصب تحت فشار )
دیسک دچار بیرونزدگی میتواند عصب مجاور را تحت فشار قرار دهد. عصب تحت فشار در قسمت میانی پشت منجر به موارد زیر میشود:
- بیحسی و درد در بازوها یا پاها
- مشکل در کنترل ادرار
- ضعف یا از دست دادن کنترل پاها
زمانی که یک عصب به دلیل فتق دیسک تحت فشار قرار میگیرد درمان مشابه درمان فتق دیسک است. عصب تحت فشار معمولا نیاز به جراحی ندارد و پزشک ممکن است در برخی موارد انجام تزریقات نخاعی استروئیدی را توصیه کند.
استئوآرتریت (آرتروز)
گاهی اوقات علت درد کمر، عضلات نیستند بلکه استخوانها و مفاصل هستند.
غضروفها مانند یک بالشتک عمل کرده و از فرسودگی استخوان با بالارفتن سن فرد جلوگیری میکنند. عبارت مربوط به فرسودگی و تحلیل استخوان استئوآرتریت است که رایجترین شکل آرتریت در بزرگسالان مسنتر است.
استئوآرتریت ممکن است در نهایت باعث شود غضروف بین استخوان کاملا تحلیل رفته به طوریکه استخوانها به هم ساییده شوند. این میتواند باعث وارد شدن فشار روی ستون فقرات، بیحسی یا حس سوزنسوزن شدن در بازوها یا پاها شود.
هر فردی که مشکوک به ابتلا به استئوآرتریت است باید برای تشخیص و درمان به پزشک مراجعه کند. درمان معمولا روی کنترل درد و حفظ عملکرد مفاصل تمرکز میکند.
درد میوفاسیال
درد همچنین ممکن است از وجود مشکل در بافت همبند کمر که فاسیا نامیده میشود منشا گرفته باشد. درد میوفاسیال ممکن است پس از بروز یک آسیب یا استفاده بیش از حد بروز کند اما درد میوفاسیال مزمن ممکن است تا مدتها پس از اسیب اولیه طول بکشد.
هنوز مشخص نیست چرا که درد میوفاسیال در برخی موارد ادامه پیدا میکند. پزشکان ممکن است برای تسکین درد فیزیوتراپی و درمان آزادسازی میوفاسیال را توصیه کنند.
عفونت نخاعی
در موارد نادر، عفونت میتواند منجر به درد در قسمت بالایی کمر شود. آبسه اپیدورال نخاعی عبارت است از آبسه و التهاب ناشی از باکتریها و میکروبها که بین طناب نخاعی و استخوانهای ستون فقرات شکل میگیرد. این آبسه ممکن است رشد کند و تورم داشته باشد، که نتیجه آن درد است. تشخیص زودهنگام این وضعیت اهمیت بسیاری دارد و پزشکان برای جلوگیری از بروز عوارض جدید، باید به سرعت آبسه نخاعی را تحت درمان قرار دهند.
برای درمان از آنتیبیوتیکها استفاده میشود و ممکن است برای از بین بردن آبسه و کاهش خطر بروز عوارض جراحی ضروری باشد.
سرطان ریه
درد کمر ممکن است در موارد بسیار نادر به دلیل سرطان ریه ایجاد شود.
سایر علل
وضعیتهای خاصی که ستون فقرات و عضلات را درگیر میکنند نیز ممکن است منتهی به درد در قسمت فوقانی کمر شود. این وضعیتها شامل موارد زیر هستند:
- اسکولیوز (انحراف ستون فقرات)
- فیبرومیالژیا
- بدشکلی نخاعی
- قوز کمر مشکلساز
پیشگیری از درد قسمت بالای کمر
ممکن است پیشگیری از همه علل درد در قسمت فوقانی کمر امکانپذیر نباشد اما با چند گام ساده میتوان از برخی علل رایجتر اجتناب کرد که در زیر به برخی از آنها اشاره میشود:
- در هنگام نشستن یا دراز کشیدن طولانیمدت برای اعمال کشش و حرکت گروههای مختلف عضلات مکررا به خود استراحت دهید.
- موقع کار کردن پشت میز برای جلوگیری از گرفتگی و قوی نگهداشتن عضلات مکررا به خود استراحت دهید.
- قبل از هر نوع فعالیت چند دقیقه از وقت خود را به ورزشهای کششی برای گرم کردن بدن اختصاص دهید.
- افرادی که اجسام سنگین بلند میکنند باید از فشار آوردن روی کمر یا چرخیدن روی آن اجتناب کنند.
- برای کمک به آزادشدن فشار روی عضلات به صورت مکرر آنها را ماساژ دهید.
- برای تقویت عضلات ضعیف و جلوگیری از اعمال فشار روی مفاصل با یک فیزیوتراپ مشورت کنید.
- از حمل کولهپشتیها یا کیفدستیهای سنگین خودداری کنید.
- همیشه وضعیت صحیح بدن خود را حفظ کنید صاف راه بروید و به صورت صحیح بنشینید و در صورت لزوم از پشتی استفاده کنید.
بیشتر موارد کمردرد به دلیل مسائل مربوط به شیوه زندگی مانند ضعف عضلات یا استفاده بیش از حد از آنها به دلیل استفاده مکرر بروز میکنند. در این موارد، تغییر در شیوه زندگی مانند ورزش کردن به صورت منظم و نرمشهای کششی ممکن است به تخفیف درد کمک کند.
در موارد ضربه یا درد مزمن کمر، برای تشخیص صحیح باید به پزشک رجوع کرد. پزشک با توجه به وضعیت فرد ممکن است ورزشهای خاصی را توصیه کند یا وی را به یک فیزیوتراپ ارجاع دهد.
