اسپوندیلیت آنکیلوزان یک نوع آرتروز التهابی است که میتواند باعث درد شدید و محدودیت در دامنه حرکت فرد شود. در صورتی که با این اختلال مواجه هستید، احتمالاً تمایلی به راه رفتن یا ورزش کردن ندارید به دلیل وجود درد. اما باید بدانید که عدم تحرک در واقع ضرر بیشتری به شما وارد میکند تا حرکت کردن. در واقع، تمرینات ورزشی مناسب باید به بخشی از برنامه درمانی شما تبدیل شوند. فیزیوتراپی یکی از روشهایی است که به شما کمک میکند فعالیت جسمانی داشته باشید. فیزیوتراپی میتواند به کاهش سفتی و خشکی مفصل کمک کند و حالت بدن و انعطاف پذیری آن را بهبود بخشد. این اقدام میتواند منجر به کاهش درد شود و بهبودی در وضعیت شما را به همراه داشته باشد.
علل و فاکتورهای خطر در آرتروز ستون فقرات چیست؟
برخی از علل و فاکتورهای خطر در بروز آرتروز ستون فقرات به شرح زیر میباشد:
- سن: معمولاً این اختلال در دوران نوجوانی و دهه ۳۰ سالگی خود را نشان میدهد.
- جنسیت: مردان دو تا سه برابر بیشتر از زنان در معرض ابتلا به این اختلال قرار دارند.
- ژنتیک: اگر پدر یا مادر شما دچار آرتروز ستون فقرات باشد احتمال اینکه شما هم دچار چنین اختلالی شوید زیاد است. یک ژن به نام HLA-B27 در میان افراد مبتلا به آرتروز ستون فقرات شایع است.
- نژاد: آرتروز ستون فقرات در میان قبایل بومی آمریکا و کانادا به ویژه اسکیموهای آلاسکا بسیار شایع است.
علائم و نشانههای آرتروز ستون فقرات چیست؟
برخی از علائم و نشانههای این اختلال به شرح زیر میباشند:
- درد و سفتی مفاصل کمر: اگر شما هم دچار آرتروز ستون فقرات هستید ممکن است به طور مداوم از احساس درد و سفتی در قسمت پایین کمر، پهلو باسن و ران خود شکایت داشته باشید که این علائم ممکن است بیش از شش ماه طول بکشد. آرتروز ستون فقرات اغلب در اطراف مفاصل ساکروایلیاک شروع میشود جایی که ساکروم (قسمت پایین ستون فقرات) به استخوان لگن در قسمت پایین کمر متصل میشود. ممکن است این علائم در طول شب شدت بیشتری پیدا کند و هنگامی که شما از خواب بیدار میشوید بهتر شود. ممکن است شما در سایر مفاصل بدن از قبیل زانوها، شانه و فک نیز دچار درد و ناراحتی شوید.
- فیوژن استخوان: آرتروز ستون فقرات میتواند باعث رشد بیش از حد استخوانها شود و باعث به وجود آمدن پیوندهای استخوانی غیرعادی گردد که از آنها تحت عنوان فیوژن استخوان یاد میشود. فیوژن میتواند در استخوانهای گردن، کمر یا ران به وجود بیاید و بر توانایی شما برای انجام امور روزمره تاثیر بگذارد. فیوژن دندهها به ستون فقرات یا استخوان سینه میتواند باعث محدود شدن توانایی حرکات قفسه سینه و باز شدن آن برای نفس عمیق کشیدن شود.
- احساس درد در تاندونها و رباطها: آرتروز ستون فقرات میتواند بر روی تعدادی از رباطها و تاندونها یی که به استخوانها متصل هستند تاثیر بگذارد. تاندونیت یا التهاب تاندون میتواند باعث بروز درد و سفتی در قسمت پشت یا زیر پاشنه پا از قبیل تاندون آشیل شود.
- حالت استخوان: در صورتی که آرتروز ستون فقرات تشخیص داده نشود و درمان نگردد ممکن است حالت بدن شما به علت تغییری که در مهرهها به وجود میآید حالت قوز کرده پیدا کند.
- بروز مشکلات تنفسی: تغییر در حالت بدن میتواند باعث بروز تغییر در ریهها شود و نفس کشیدن را برای شما دشوار نماید.
- مشکلات قلبی: التهاب ستون فقرات میتواند بر روی قلب شما نیز تاثیر بگذارد.
- مشکلات چشمی: آرتروز ستون فقرات با التهاب عنبیه ارتباط دارد. التهاب عنبیه اختلالی است که باعث بروز التهاب در چشم میشود و علائم و نشانههای آن عبارت است از درد، حساسیت به نور و تاری دید.
- بیماری التهاب روده: التهاب ستون فقرات میتواند بر سیستم گوارشی تاثیر بگذارد و شما علائمی از قبیل اسهال، درد و گرفتگی شکم، مدفوع خونی، کاهش اشتها و کاهش ناگهانی وزن بدون تلاش برای کاهش را تجربه خواهید کرد.
- پسوریازیس: حدود ۱۰ درصد از افراد مبتلا به آرتروز ستون فقرات دچار این بیماری خواهند شد که باعث میشود پوست آنها فلس مانند، خارش آور و قرمز شود.
- احساس خستگی: اکثر افرادی که دچار آرتروز ستون فقرات هستند ممکن است به علت خواب ناکافی ناشی از درد معمولاً احساس خستگی کنند البته احساس خستگی بخشی از بیماری آرتروز ستون فقرات است.
- تب: ممکن است شما دچار تب خفیف شوید.
- تورم انگشتان: افرادی که دچار آرتروز ستون فقرات هستند ممکن است تورم انگشتان دست یا پا را تجربه کنند.
طی مدت چند سال آرتروز ستون فقرات میتواند باعث بروز زائدههای استخوانی در ستون فقرات، فیوژن مهره و اختلال در حرکت کردن شما شود. این اختلال میتواند باعث سفتی شدید مفاصل گردد. حدود نیمی از افرادی که آرتروز ستون فقرات دارند دچار پوکی استخوان یا شکنندگی استخوان میشوند.
آرتروز ستون فقرات چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک برای تشخیص اختلال آرتروز ستون فقرات به بررسی علائم و نشانههای درد کمر که به علت التهاب به وجود آمده است میپردازد که به شرح زیر میباشند:
- درد مداوم کمر که از سن ۲۰ یا ۳۰ سالگی شروع شده باشد.
- درد کمر که بیش از ۳ ماه طول بکشد.
- دردی که با استراحت کردن بدتر شود.
- دردی که با ورزش کردن یا راه رفتن بهتر شود.
- درد و سفتی مفاصل که به خوبی به داروهای ضد التهاب از قبیل ایبوپروفن پاسخ میدهد.
پزشک علاوه بر آنکه از شما درباره علائم و نشانههایی که دارید سوال میپرسد به انجام برخی آزمایشات نیز خواهد پرداخت انجام معاینه جسمانی میتواند علائم و نشانههای التهاب در مفاصل شما یا محدودیت حرکات کمر را نشان دهد. پزشک درباره سابقه پزشکی از شما سوال میپرسد تا بتواند به این نتیجه برسد که آیا پدر و مادر یا سایر اعضای خانواده شما دارای این بیماری هستند یا خیر. ممکن است پزشک شما را به متخصص روماتولوژی ارجاع دهد تا بتواند آرتروز ستون فقرات را تشخیص دهد یا درمان نماید. برخی از روشهای عکس برداری که برای تشخیص آرتروز ستون فقرات مورد استفاده قرار میگیرند به شرح زیر میباشند:
- عکس برداری توسط اشعه ایکس: به خاطر داشته باشید که در مراحل اولیه بیماری آرتروز ستون فقرات هیچ گونه علامت و نشانهای از بیماری در عکس برداری توسط اشعه ایکس دیده نمیشود و معمولا علائم بیماری در این نوع عکس برداری پس از چند سال مشاهده خواهد شد.
- اسکن ام آر آی: عکس برداری از مفصل ساکروایلیاک (محل اتصال ستون فقرات به لگن) میتواند وجود تورم و التهاب را نشان دهد.
- سی تی اسکن: یک نوع عکس برداری است که از پرتوهای اشعه ایکس استفاده میکند.
- انجام آزمایش خون: با هدف بررسی ژن HLAB27 یا علائم و نشانههای التهاب انجام خواهد شد.
فیزیوتراپی برای درمان آرتروز ستون فقرات
فیزیوتراپی میتواند به صورت ایمن به شما برای کنترل بیماری آرتروز ستون فقرات کمک کند. نقش اصلی متخصص فیزیوتراپی این است که یک برنامه ورزشی جامع را متناسب با شرایط خاص شما طراحی نماید. این برنامه ورزشی به بهبود، قدرت و هماهنگی عضلات، انعطاف پذیری و تعادل شما کمک خواهد کرد. متخصص فیزیوتراپی به شما یاد میدهد که چگونه در هنگام انجام فعالیتهای روزمره حالت صحیح بدن خود را حفظ کنید. متخصص فیزیوتراپی در جلسات فیزیوتراپی به شما تمرینات مختلفی را آموزش میدهد که میتوانید در منزل انجام دهید. این تمرینات به کنترل آرتروز ستون فقرات کمک خواهد کرد. معمولاً هر جلسه فیزیوتراپی یک ساعت طول میکشد. شما میتوانید بر اساس پوشش بیمه یک هفته یک بار و یا ماهی یک بار به متخصص فیزیوتراپی مراجعه کنید.
انواع تمرینات ورزشی مخصوص آرتروز ستون فقرات
در تحقیقی که در خصوص آرتروز ستون فقرات انجام شده است محققان متوجه شدند که یک برنامه ورزشی جامع و موثر برای آرتروز ستون فقرات باید شامل تمرینات کششی، تمرینات تقویتی، تمرینات مخصوص قلب و عروق، تمرینات مخصوص ستون فقرات و آموزشهای عملکردی برای افزایش توانایی شما در خصوص انجام فعالیتهای ورزشی روزمره باشد. متخصص فیزیوتراپی در طول جلسات فیزیوتراپی از شما میخواهد تمرینات ورزشی زیر را انجام دهید:
- کشش عمومی بدن: متخصص فیزیوتراپی از شما میخواهد که به دو طرف و به سمت جلو و عقب خم شوید تا میزان انعطاف پذیری ستون فقرات شما بهبود پیدا کند.
- تمرینات مخصوص قلب و عروق: متخصص فیزیوتراپی از شما میخواهد که به انجام دوچرخه سواری، شنا یا سایر تمرینات سبک ایروبیک بپردازید تا توانایی حرکتی شما بهبود پیدا کند.
- تمرینات تقویتی: یوگا یکی از تمریناتی است که میتواند به افزایش قدرت بدن کمک کند. تای چی یک ورزش دیگر است که بر اساس هنرهای رزمی و از طریق حرکات آهسته به افزایش قدرت و تعادل شما کمک میکند.
بهبود حالت بدن یک عامل کلیدی در کنترل علائم و نشانههای اختلال آرتروز ستون فقرات است. ممکن است متخصص فیزیوتراپی موارد زیر را پیشنهاد دهد:
- دراز کشیدن روی شکم: برای انجام این تمرین شما باید به صورت دمر روی یک سطح سفت دراز بکشید و یک بالش یا حوله را زیر قفسه سینه و پیشانی خود بگذارید. حدود ۱ تا ۲ دقیقه در این حالت دراز بکشید و سعی کنید حدود ۲۰ دقیقه تکرار این تمرین بپردازید اما در فواصل بین آن کمی استراحت کنید.
- پشت به دیوار ایستادن: برای انجام این تمرین پشت به دیوار بایستید و به نحوی که پاشنه پای شما کمی از دیوار فاصله داشته باشد و شانه و باسن شما کمی با دیوار تماس پیدا کند. میتوانید از یک آینه برای بررسی وضعیت خود استفاده کنید. حدود ۵ ثانیه در این حالت بمانید سپس کمی استراحت کنید و دوباره به تکرار این تمرین بپردازید.
ممکن است متخصص فیزیوتراپی به شما پیشنهاد دهد که در هنگام انجام همه این تمرینات بایستید، راه بروید و بنشینید یا حالت صحیح بدن خود را حفظ کنید.
مزایای فیزیوتراپی برای افراد مبتلا به آرتروز ستون فقرات
شما در طول جلسات فیزیوتراپی با تمرینات مختلفی آشنا میشوید که میتوانید در طول روز و با هدف تسکین درد ستون فقرات و کاهش سفتی مفاصل حاصل از آرتروز ستون فقرات به انجام آنها بپردازید. محققان در یک مطالعه به بررسی مجدد چهار تحقیقی که بر روی افراد مبتلا به آرتروز ستون فقرات انجام شده بود پرداختند متوجه شدند که انجام تمرینات ورزشی تحت نظر متخصص فیزیوتراپی و در منزل باعث شده است حرکات ستون فقرات بیشتر شود و حال بیماران کمی بهبود پیدا کند. به علاوه برنامه تمرینات گروهی در مقایسه با تنهایی ورزش کردن با مزایای بیشتری همراه است و به بهبود حرکات و سلامت فرد کمک میکند. مراجعه به متخصص فیزیوتراپی یک گام مهم برای شروع فعالیت ورزشی در طول روز است. آخرین چیزی که باید بدانید این است که دقت کنید از آسیب رساندن به بدن خود و بروز درد خودداری نمایید. متخصص فیزیوتراپی میتواند تمرینات سبکی را به شما یاد بدهد که فشار زیادی را به مفاصل یا ستون فقرات شما وارد نخواهد کرد.
سایر روشهای موجود برای درمان آرتروز ستون فقرات
ورزش کردن
اهمیت و تأثیر ورزش بر سلامت عمومی بدن بدون شک از طرفی قابل تأیید است، اما برای کنترل آرتروز ستون فقرات نیز تأثیر و اهمیت آن غیر قابل انکار است. انجام تمرینات ورزشی میتواند به کنترل درد کمک کند، همچنین به بهبود حرکت و انعطاف پذیری ستون فقرات نیز کمک میکند. افرادی که با آرتروز ستون فقرات مبتلا هستند، باید به انجام تمرینات ورزشی تقویتی ویژه برای حفظ قدرت ستون فقرات خود بپردازند. تمرینات ورزشی انجام شده در آب، تأثیرات بالاتری دارند. برای افزایش سطح سلامت بدن، باید به انجام تمرینات هوازی و تمرینات تقویت عمومی بدن بپردازید. وقتی که به انجام این تمرینات میپردازید، خواهید فهمید که داشتن یک برنامه ورزشی تخصصی و مناسب با شرایط و نیازهای فیزیکی شما چه تأثیرات مثبتی بر سلامت بدن دارد. برای آشنایی با تمرینات ورزشی مفید و درمان آرتروز ستون فقرات، به متخصص فیزیوتراپی مراجعه کنید که در این زمینه تخصص دارد.
دارو درمانی
اگر شما به علت ابتلا به آرتروز ستون فقرات دچار کمردرد هستید پزشک برای شما داروهایی از قبیل داروهای ضد روماتیسمی تغییر دهنده سیر بیماری یا ترکیبات بیولوژیک را تجویز خواهد کرد. این داروها باعث درمان آرتروز ستون فقرات نمیشوند اما روند پیشرفت بیماری را کند خواهند کرد و از آسیب دیدگی شدید مفاصل ستون فقرات پیشگیری میکنند. برخی از داروهایی که برای درمان آرتروز ستون فقرات تجویز میشود به شرح زیر میباشد:
- داروهای غیر استروئیدی ضد التهاب مانند ایبوپروفن، ایندومتاسین، ملوکسیکام و ناپروکسن
- تزریق استروئید به درون مفصل
- داروهای ضد روماتیسمی تغییر دهنده سیر بیماری مانند متوتروکسات سولفاسالازین
- داروهای ضد روماتیسم بیولوژیک تغییر دهنده سیر بیماری مانند آدالیمومب، سرتولیزوماب پگول و سکوکینوماب
انجام عمل جراحی
در برخی موارد درد کمر بیمار نشان دهنده شدت مشکل در مفاصل کمر او است. برخی از افراد به انجام عمل جراحی برای کاهش درد و پیشگیری از ناتوانی بیشتر نیاز دارند. انتخاب نوع جراحی به علائم و نشانههای بیماری و محل احساس درد بستگی دارد. لامینکتومی یا فیوژن ستون فقرات از جمله عملهای جراحی رایج برای این اختلال محسوب میشود. معمولاً پزشکان این روش را فقط به عنوان آخرین راه چاره پیشنهاد میدهند.
روشهای خانگی برای درمان آرتروز ستون فقرات
پیروی کردن از نکات زیر میتواند به بهبود علائم و نشانههای آرتروز ستون فقرات کمک کند. این نکات به شرح زیر میباشد:
- انجام دادن حرکات کششی سبک و داشتن فعالیت جسمانی تا حد امکان به بیماران مبتلا به آرتروز ستون فقرات توصیه میشود. اگر چه ممکن است استراحت کردن در مراحل اولیه بیماری سودمند باشد حرکت کردن و راه رفتن میتواند از بدتر شدن سفتی مفاصل و احساس درد در قسمت کمر پیشگیری کند. انجام دادن تمرینات ورزشی در آب و حرکات کششی میتواند مفید باشد زیرا آب به محافظت از مفاصل کمک میکند و امکان حرکت کردن آنها را فراهم خواهد کرد.
- نشستن و ایستادن به صورت صاف میتواند به کنترل درد و سفتی مفاصل کمر کمک کند.
- استفاده از پد گرم و مرطوب و دوش آب گرم به تسکین درد و سفتی مفاصل کمک میکند.
- ماساژ دادن کمر با کمپرس یخ به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در ۴۸ ساعت اول میتواند به تسکین احساس درد کمک کند. در صورتی که درد کمر بیشتر از ۴۸ ساعت طول بکشد استفاده از کمپرس گرم به شل شدن عضلات کمک خواهد کرد.
- حفظ تناسب اندام و کاهش وزن تحت نظر پزشک میتواند به بیمار برای بهبود درد کمر کمک کند. وزن اضافی فشار زیادی را به کمر و سایر مفاصل بدن وارد میکند. سیگار کشیدن و استعمال دخانیات نیز باعث بدتر شدن آرتروز ستون فقرات خواهد شد.
- اگر شما هم به آرتروز ستون فقرات مبتلا هستید باید سعی کنید سالم زندگی کنید و از استعمال دخانیات خودداری کنید و در صورتی که اضافه وزن دارید حتماً وزن خود را کاهش دهید زیرا این اقدامات به شما کمک میکند بتوانید به کنترل درد کمر و بیماری خود بپردازید و به این ترتیب کیفیت زندگی شما افزایش خواهد یافت.
- اگر فردی استرسی هستید سعی کنید استرس و اضطراب را از خود دور کنید زیرا استرس میتواند باعث بدتر شدن درد و افزایش گرفتگی عضلات شود.
فعالیتهای زیر میتواند به کاهش استرس و اضطراب کمک کند:
- مدیتیشن
- نوشتن خاطرات روزانه
- گوش دادن به موسیقی آرامش بخش
- تماشای فیلم یا برنامه مورد علاقه
- صحبت کردن با دوستان
نکاتی برای افراد مبتلا به آرتروز ستون فقرات
پیروی کردن از نکات زیر به شما کمک میکند بهتر با بیماری خود زندگی کنید:
- به برنامه درمانی خود پایبند باشید، داروهایی که توسط پزشک تجویز شده را به موقع مصرف کنید و از مصرف دخانیات خودداری کنید. همچنین، در طول روز ورزش کنید تا میزان التهاب در بدن شما کاهش یابد و از فیوژن ستون فقرات یا آسیب دیدگی به سایر اعضای بدنتان جلوگیری شود.
- به علائم و نشانههای التهاب در سایر نقاط بدن خود توجه کنید. اگر دچار درد یا قرمزی شدید در چشم خود هستید یا دچار درد شکم و معده هستید یا روی پوست شما راش پوستی به وجود آمده است با پزشک خود مشورت کنید.
- صحبت کردن با سایر افرادی که دچار آرتروز ستون فقرات هستند میتواند به شما کمک کند تا از تجربیات آنها بهره مند شوید.
آرتروز گردن (سائیدگی مهره ها): درمان با دارو، فیزیوتراپی، ورزش
