خشکی زانو همراه با درد معمولاً پس از نشستن طولانی مدت یا پس از فعالیت ورزشی شدید (بخصوص دویدن) آغاز میشود. افراد بسیاری روشهای خانگی مختلفی را برای درمان خشکی زانو امتحان میکنند، اما متأسفانه اغلب این روشها موثر نیستند و درمانهای قطعی برای رفع خشکی زانو وجود دارد. خشکی مفاصل باعث مشکلاتی در انجام فعالیتهای روزانه و زندگی عادی میشود، به ویژه در راه رفتن، رانندگی، انجام وظایف خانگی و انجام کارها و وظایف شغلی.
اگر خشکی زانو تشخیص داده نشود یا به طور مؤثر درمان نشود، میتواند باعث ایجاد مشکلات شدید در زانو شود و منجر به چسبندگی کپسول زانو گردد. چسبندگی کپسول زانو معمولاً ناشی از عوامل زمینهای یا نقص دائمی در حرکت طبیعی زانو است و باعث درد مزمن و ناتوانی عملکردی در پا میشود. انجام فیزیوتراپی میتواند به بیمار کمک کند تا خشکی مفصل و علائم و نشانههای مرتبط را کنترل کند. نوع فیزیوتراپی که بیمار دریافت میکند، بستگی به علت اصلی ایجادکننده عارضه و وجود علائم دیگر مانند درد و التهاب دارد.
متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی با بهرهگیری از تکنیکهای ماساژ درمانی، درمانهای دستی، حرکات اصلاحی همراه با تکنولوژیهای لیزر درمانی، شاکویو و غیره میتوانند به شما در تعیین بهترین روش درمانی برای علاج بیماری اسکلتی عضلانی که موجب بروز خشکی زانو در شما شده، کمک کنند.
خشکی زانو چگونه روی می دهد؟
زمانی که فرد خشکی زانو را تجربه میکند معنی آن این است که مشکلی در مفصل زانو وجود دارد. در هر یک از مفاصل بدن یک کیسه پر از مایع وجود دارد که انتهای دو استخوان را احاطه یا آنها را دربر گرفته است. مایع باید شبیه روغنموتور، غلیظ و لزج باشد. در راستای این کیسه، غضروف است که انتهای استخوانها را میپوشاند. غضروف مانند ضربهگیر عمل میکند و کار آن این است که هر جا فشاری بر روی مفصل باشد بار فشار را در بخش وسیعی از بدن توزیع کند. هنگامیکه غضروف زانو نرم یا ناهموار شود مایع درون زانو نسبت به این حالت واکنش نشان میدهد و این مایع بیشتر از آن چیزی که باید رقیق میشود که این حالت در نتیجه منجر به خشکی زانو میگردد.
دلایل خشک شدن مفصل زانو
اولین و شاید شایعترین علتی که موجب خشکی زانو میشود نشستن طولانیمدت در پشت میز است. پس از بلند شدن و راه رفتن شاید 15 تا 20 قدم بردارید تا احساس کنید که زانو لغزنده شده و احساس بهتری دارید. یکی از شایعترین علل خشکی یا سفت شدن زانو، پارگی رباط یا پارگی مینیسک، زانودرد مزمن و آرتروز زانو میباشد. علتهای احتمالی دیگر نظیر آسیبدیدگی پا، کمتر موجب بروز خشکی زانو میشوند.
- پارگی رباط زانو یا مینیسک
- زانودرد مزمن
- آرتروز زانو
- کشیدگی یا رگ به رگ شدن عضلات
- آب آوردن مفصل زانو
- تاندنیت یا التهاب تاندون
- نرمی کشکک زانو
- آسیبدیدگی پا
علائم و نشانههای مرتبط با بیماری
از میان تمام افرادی که به علت خشکی و سفت شدن زانو به پزشک مراجعه میکنند، 93% آنها زانودرد دارند و 59% از آنها دارای تورم در زانو هستند و 26% از این افراد به عارضه خشکی یا سفتی عضلات مفصل لگن دچار میباشند. از علائم زانو میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- زانودرد
- متورم شدن زانو
- سفتی یا سختی عضلات مفصل لگن
- لگن درد
- خشکی یا سفت شدن مفصل قوزک پا
- وزوز گوش
- اسپاسم یا گرفتگی انگشتان پا
- سستی پا
- درد کشاله ران
- وجود غده یا توده در زانو
- ضعف عضلات زانو
تشخیص
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در مورد مشکلات خاصی که علاوه بر خشکی مفصل زانو احساس میکنید، از جمله سایر علائم و نشانهها، سؤالاتی خواهد پرسید. اگر شما پس از یک آسیب جدید به مفصل زانو، در حال تجربه علائمی هستید، حتماً این موضوع را به فیزیوتراپیست خود اطلاع دهید. همچنین، درمانگر درباره تاریخچه بیماریهای قبلی و سایر مشکلات سلامتی نظیر آرتروز زانو که ممکن است دچار آنها باشید، از شما سؤال خواهد کرد.
اغلب بیماران مبتلا به خشکی و سفتی مفصل زانو تصویربرداری پرتونگاری، عکسبرداری ساده با اشعه ایکس، تصویربرداری با تشدید مغناطیس (ام آر آی)، استفاده از اسپلینت، ورزشهای فیزیوتراپی، اکسیزیون، دیگر روشهای تشخیصی (ملاقات، ارزیابی و معاینه و مشاوره) و دیگر روشهای درمانی را دریافت میکنند.
درمان
متخصص طب فیزیکی پس از پرسیدن سؤالات و انجام معاینه جسمی و ارزیابی، بر اساس علائم و نشانههای موجود در شما، نیازها و اهدافتان، یک برنامهی جامع فیزیوتراپی مخصوص را برایتان تهیه میکند. نوع فیزیوتراپی که دریافت میکنید به شرایط و وضعیت خاص شما بستگی دارد. در اکثر موارد خشکی مفاصل ممکن است با نشانهها و علائم دیگر نظیر درد و التهاب، محدود شدن دامنه حرکتی و ضعف عضلانی همراه باشد. فیزیوتراپیست به شما کمک خواهد کرد که روش درمانی که مناسب مشکل شماست را تعیین کنید.
برنامه درمانی شما ممکن است دربرگیرنده ترکیبی از روشهای زیر باشد:
- سرما درمانی
- استعمال کیسه آب گرم
- تحريك الكتريكي عصب از طريق پوست TENS
- اولتراسوند تراپی (درمان با امواج صوتی)
- ماساژ بافت نرم
- درمان دستی
- شیوههای درمانی دیگر نظیر لیزرتراپی، شاک ویو تراپی، مگنت تراپی
- ورزشهای فیزیوتراپی
- تمرینات افزایش دامنه حرکتی
- تمرینات عمومی
- تمرینات کششی
- تمرینات کششی پیشرونده
- استفاده از وسایل کمک حرکتی یا وسایل راه رفتن (برای مثال عصا و واکر)
- تمرینات تعادلی
- آموزش بیمار
-
- درباره خشکی مفصل و شرایط خاص شما
- خود مراقبتی در خصوص علائم در منزل
- برنامه ورزشی خانگی
- جلوگیری از آسیبدیدگی
ورزشهای برای درمان خشکی زانو
در اینجا چند تمرین که شما میتوانید روزانه انجام دهید به منظور درمان مشکل آورده شده است:
بالا آوردن مستقیم پا
خشکی زانو معمولاً باعث درد در اطراف، زیر و یا جلوی کشکک زانو میشود. یک حرکت که میتواند عضلاتی که از زانو حمایت میکنند را تقویت کند، حرکت بالا آوردن مستقیم پا بدون ایجاد تنش در زیر کشکک زانو است. برای انجام این حرکت، دراز کشیده بر روی زمین قرار بگیرید و یکی از پاها را کمی خم کنید و پای دیگر را بهصورت مستقیم در هوا بالا ببرید تا جایی که ممکن است آن را نگه دارید. این حالت را برای 10 ثانیه حفظ کنید و سپس همین حرکت را در پای دیگر تکرار کنید. این تمرین را در هر پا 10 بار انجام دهید. این تمرین عضلات سر ران را تقویت میکند و عضلات را درگیر میکند تا از زانو حمایت کنند.
کشش عضله چهار سر ران
به علت اینکه عضلات چهار سر ران به بالا آوردن زانو کمک میکنند، این حرکات باعث جلوگیری یا کاهش خشکی زانو میشود. سفتی در عضله چهار سر ران و زانو میتواند برداشتن پا از روی زمین را دشوار کند. حرکت کشش عضلات چهار سر ران را در حالی انجام دهید که مستقیم ایستادهاید و در حالی که برای گرفتن قسمت اطراف قوزک پا و بالا آوردن آن به سمت باسن از یک دست استفاده میکنید، جهت حفظ تعادل، با دست دیگر به یک جسم بیحرکت بگیرید. به یاد داشته باشید که کمر را صاف نگهدارید و نگذارید زانو به سمت جلو حرکت کند.
انقباض عضلات چهار سر داخلی به صورت ایستا (ایستاتیک)
انجام حرکات کششی برای تسهیل تحرک زانو و تقویت آن به منظور جلوگیری از آسیبدیدگی بسیار ضروری است. برای انجام این حرکت، در یک تخت به صورت صاف نشسته و یک حوله را زیر زانو قرار دهید. با فشار دادن زانو به سمت حوله، عضلات چهارسر را سفت کنید. انگشتان خود را بر روی عضلات داخلی چهارسر ران قرار داده تا در هنگام انقباض آنها، سفت شدن عضلات را احساس کنید. این وضعیت را برای مدت 5 ثانیه حفظ کنید و این حرکت را تا 10 بار تکرار کنید، تا زمانی که احساس درد میکنید. به تدریج تعداد تکرارها و شدت انقباض را افزایش دهید تا زانو تقویت شود.
