در یک مفصل لگن طبیعی سرِ گرد استخوان ران (فمور) در یک حفره فنجان مانند در لگن خاصره که استابولوم نامیده می شود جفت می شود. این نوع مفصل، مفصل گوی و کاسه ای نامیده می شود. هنگامی که سر فمور از محل قرارگیری طبیعی خود در حفره خارج می شود، گفته می شود که لگن دررفته است و باعث درد لگن می شود.
انواع دررفتگی لگن
دررفتگی تروماتیک
دررفتگی تروماتیک لگن هنگامی اتفاق می افتد که سر استخوان ران (فمور) از حفره آن در استخوان لگن (حفره لگن خاصره) بیرون می زند.معمولا دررفتن لگن به نیروی عمده ای نیاز دارد. تصادف با اتومبیل و سقوط از ارتفاع زیاد
علل معمول این نوع دررفتگی هستند و در نتیجه غالبا همراه با آن آسیب های دیگری مانند شکستن استخوان ها هم اتفاق می افتد.
دررفتگی لگن یک وضعیت اورژانسی جدی است که درمان فوری آن ضروری است.در هنگام در رفتگی لگن سر استخوان ران به سمت عقب یا جلوی حفره استابولوم فشار داده شده بیرون می زند.
دررفتگی خلفی
تقریبا در 90% بیماران دچار دررفتگی لگن استخوان ران از سمت عقب حفره بیرون می زند که به آن دررفتگی خلفی می گویند. در دررفتگی خلفی ساق پا در وضعیت ثابتی باقی می ماند و زانو و روی پا به طرف داخل و قسمت میانی بدن می چرخند.
دررفتگی قدامی
زمانی که استخوان ران به سمت جلو از حفره خود خارج میشود، لگن کمی خم میشود و پا به سمت خارج و دور از محور بدن چرخش میکند.
غالبا به هنگام دررفتگی لگن رباط ها، لابروم، ماهیچه ها و دیگر بافت های نرمی که استخوان ها را در جای خود نگاه می دارند هم آسیب می بینند.همچنین ممکن است اعصاب اطراف لگن هم آسیب ببینند.
دررفتگی مادرزادی در نوزادان
دیسپلازی تکاملی لگن (CHD)، که به طور عامیانه به آن “رفتگی مادرزادی لگن” نیز گفته میشود، وقتی رخ میدهد که یک نوزاد با لگنی ناپایدار به دنیا میآید که عدم پایداری آن ناشی از تشکیل نامناسب مفصل لگن در مراحل اولیه رشد جنین است. این عدم پایداری با رشد کودک بدتر میشود. در برخی موارد، مفصل گوی و کاسهای لگن در فواصل زمانی معین دچار رفتگی میشود و سر گوی مشابه آن با حرکت خارج از کاسه لگن لغزش میکند. در برخی موارد ممکن است مفصل بهطور کامل رفتگی داشته باشد.
علائم و نشانه ها
دررفتگی تروماتیک لگن می تواند باعث بوجود آمدن علائمی باشد. علائم دررفتگی لگن عبارتند از:
• وجود درد شدید لگن بخصوص هنگام حرکت دادن پا
• کوتاهی پا آسیب دیده نسبت به پای سالم
• قرارگیری غیرطبیعی پای آسیب دیده. در بیشتر موارد پا از قسمت لگن خم می شود به داخل می چرخد و به سمت قسمت میانی بدن کشیده می شود.
دررفتگی مادرزادی لگن علائم زیر را دارد :
طول متفاوت ساق پاها
چین خوردگی های ناصاف برروی پوست ران
تحرک وانعطاف کم دریک قسمت لگن
لنگ لنگان راه رفتن،برروی انگشتان راه رفتن ،به حالت مرغابی راه رفتن
تعدادی ازنوزادانی که همراه با عارضه دیسپلازی متولد میشوند هیچ گونه علائمی ندارند اما درصورتیکه کودک شما دچار علائم بالا باشد حتما به پزشک ارتوپد مراجعه کنید
علت ها و دلایل
شایع ترین علت دررفتگی های تروماتیک لگن تصادف با وسایل نقلیه است.
غالبا به همراه دررفتگی لگن دیگر آسیب های مرتبط مانند شکستگی استخوان لگن خاصره و پاها و پشت و آسیب به زانو و شکم وسر بوجود می آید. شاید شایع ترین شکستگی هنگامی اتفاق می افتد که سر فمور در زمان آسیب ضربه می خورد می شکند و از قسمت عقب حفره لگن خارج می شود که به آن شکستگی همراه با دررفتگی استابولار دیواره خلفی گفته می شود.
عوامل و افراد در معرض خطر
در بسیاری از موارد دررفتگی مادرزادی لگن علت ناشناخته است. عواملی که به این بیماری کمک می کنند عبارتند از سطح پایین مایع آمنیوتیک در رحم مادر، وضعیت قرارگیری بریچ (هنگامی که کودک به جای اینکه از سر بدنیا بیاید با (پا یا) باسن بدنیا می آید) و سابقه بیماری در خانواده. حد و حدود رحم هم می تواند باعث دررفتگی مادرزادی شود یا به آن کمک کند. به همین دلیل است که این بیماری در اولین حاملگی شایع تر است زیرا رحم از قبل کشیده نشده است.
تشخیص
در مواردی که آسیب تنها دررفتگی لگن است، غالبا جراح ارتوپد می تواند آن را به سادگی و با نگاه کردن به وضعیت (قرارگیری) پا تشخیص دهد. چون دررفتگی لگن اغلب با آسیب های فرعی اتفاق می افتد، پزشک ارزیابی فیزیکی کاملی را انجام می دهد.
ممکن است پزشک آزمایش های تصویربرداری مانند اشعه ایکس را تجویز کند تا موقعیت دقیق استخوان های دررفته همچنین هر گونه شکستگی دیگر لگن و استخوان ران نمایان شود.
راه ها و روش های درمان
درمان دررفتگی تروماتیک
اگر فرد هیچ نوع آسیب دیگری ندیده باشد پزشک یک بی حس کننده یا آرام بخش را بکار می گیرد و استخوان ها را با دست به جای مناسب خود بازمی گرداند. چنین چیزی جا انداختن نامیده می شود.
در برخی موارد، جا انداختن باید در اتاق عمل و با بیهوشی انجام شود. در موارد نادر، بافت های نرم پاره شده یا قطعات کوچک استخوان جلوی برگشت استخوان به حفره را می گیرند. وقتی چنین اتفاقی می افتد به عمل جراحینیاز است تا بافت های رها شده برداشته شوند و استخوان ها به درستی قرار گیرند.
بعد از جا انداختن، جراح به سری دیگری از تصاویر اشعه ایکس و احتمالا مقطع نگاری رایانه ای (سی تی اسکن) نیاز خواهد داشت تا اطمینان حاصل کند که استخوان ها در موقعیت مناسب هستند.
در صورتی باید مداخلات جراحی صورت داد که جا اندازی بسته موفق نباشد، قطعات استخوان یا بافت نرم در فضای مفصل باقی مانده باشد یا مفصل بی ثبات باشد.
جا اندازی باز به طور معمول با استفاده از روش خلفی و با توجه به میزان پایین نکروز تنه تالوس نسبت به روش قدامی صورت می گیرد. ترمیم داخلی قطعات بزرگ شکسته شده با استفاده از پیچ و صفحه باید توسط جراحانی صورت بگیرد که در کنترل شکستگی های لگن خاصره تجربه دارند.
می توان از آرتروسکوپی لگن برای برداشتن قطعات درون مفصلی، ارزیابی شکستگی های درون مفصلی و آسیب های غضروفی و ترمیم پارگی ها استفاده کرد. هنگامی که آرتروسکوپی لگن برای استفاده مناسب باشد جراحانی که در استفاده از آن تجربه دارند آن را به خاطر ماهیت کمتر تهاجمی، عوارض کمتر و بهبودی سریع تر به جراحی باز ترجیح می دهند.
درمان دررفتگی مادرزادی لگن
معمولاً برای نوزادانی که رفتگی لگن در آنها قبل از شش ماهگی تشخیص داده شده است، استفاده از بریس پاولیک هارنس مناسب و اندازه مناسب است. بسته به سن و شدت بیماری، نوزادان میتوانند حداکثر شش تا دوازده هفته از هارنس استفاده کنند. اما اگر درمان با پاولیک هارنس موفقیت آمیز نباشد یا در صورتی که رفتگی در نوزاد بزرگتر شده و نمیتواند دیگر هارنس را استفاده کند، ممکن است نیاز به جراحی وجود داشته باشد.
جراحی تحت بیهوشی عمومی صورت می گیرد و می تواند شامل حرکت دادن مفصل لگن به داخل حفره آن (جا اندازی بسته) یا افزایش طول تاندون ها و برداشتن موانع دیگر قبل از قرار دادن لگن در جای خود (جا اندازی باز) باشد. بعد از قرارگرفتن لگن در جای خود دو طرف لگن و پاها را به مدت حداقل دوازده هفته گچ می گیرند.
اگر کودک 18 ماه یا بیشتر داشته باشد و به خوبی به درمان دررفتگی لگن جواب نداده باشد، ممکن است برای بازسازی لگن به استئوتومی فمور یا لگن نیاز باشد. این بدین معنی است که جراح سر فمور (گوی مفصل لگن) یا استابولوم لگن (حفره) را تقسیم کرده یا دوباره به آن شکل می دهد.
برای درمان دررفتگی مفصل لگن و ران روش های دیگری ازجمله درمان دستی،لیزر سرد و … نیز وجود دارد.
