آب در زانو به عارضهای که در آن مقادیر اضافی مایعات در مفصل زانو و اطراف آن جمع میشود اشاره دارد. اصطلاح پزشکی که پزشکان برای توصیف جمع شدن آب در زانو به کار میبرند “افیوژن” است. افراد ممکن است به دلیل استفاده بیش از حد، آسیبدیدگیها و همچنین به دلیل ابتلا به بیماریهای زمینهای از عارضه آب آوردن زانو رنج ببرند. از آنجا که این عارضه باعث درد شده و میتواند در حرکات و عملکرد عادی و طبیعی افراد اختلال ایجاد کند باید آن را تحت درمان قرار داد. به هر حال، قبل از انجام هر گونه اقدام درمانی برای درمان آب آوردن زانو باید مشکلاتی که ممکن است به دلیل آب آوردن زانو ایجاد شوند شناسایی شوند.
ممکن است زانوی هر فردی تحت فشار قرار گرفته یا دچار آسیبدیدگیهای اتفاقی شود اما برخی چیزها که احتمال آب آوردن زانو را افزایش میدهند عبارتند از:
- افزایش سن: طور عمومی احتمال ابتلا به مشکلات زانو به با افزایش سن بیشتر میشود.
- ورزش کردن: انجام برخی ورزشها مانند کشتی، بسکتبال و فوتبال احتمال آب آوردن زانو را افزایش میدهند.
- بیماری: آرتروز و روماتیسم مفصلی باعث ایجاد مشکلات زانو میشوند، اگر شما چاق بوده و اضافه وزن داشته باشید احتمال ابتلا به این عارضه در زانوهای شما افزایش مییابد.
علل
برخی دلایل جمع شدن آب در زانو یا آب آوردن زانو عبارتند از:
- استفاده بیش از حد از مفصل زانو (آسیبدیدگیهای مکرر)
- پارگی رباط و آسیبدیدگی غضروف (مینیسک)
- شکستگی استخوان
- عفونتهای باکتریایی
- بورسیت پری پاتلار
- آرتروز یا روماتیسم مفصلی
- نقرس
- کیستها یا تومورها
مایعات معمولاً از گلبولهای سفید و برخی مواد شیمیایی که ترشح میشوند و گلبولهای قرمز و روان کنندههای طبیعی تشکیل شدهاند. زمانی که زانوی شما آسیب میبیند، بدن به طور طبیعی با تولید مایعات برای حفاظت از زانو واکنش نشان میدهد. در برخی موارد به همین دلیل مقدار زیادی مایعات در زانو جمع میشود.
علائم
این بیماری معمولاً با درد شدید همراه است. به هر حال، آب آوردن زانو علائم مختلفی دارد که میتواند به تشخیص مشکل کمک کند. برخی از علائم شایع آب آوردن زانو عبارتند از:
- ورم زانو، در این خالت ممکن است یک زانو بزرگتر از دیگری به نظر برسد.
- ورم اطراف برخی قسمتهای زانو به خصوص در قسمتهای استخوانی آن
- خشکی زانویی که آب آورده است
- اشکال در خم کردن زانو یا حتی ناتوانی در صاف کردن زانو به طور کامل
برخی علائم دیگر ممکن است به دلیل آب آوردن زانو مشاهده شود که فقط در موارد شدید دیده میشوند. در هنگام بروز برخی علائم آب آوردن زانو باید توجه ویژه به آن داشت:
- عدم تسکین درد زانو حتی پس از مصرف برخی داروها و مسکنهای بدون نیاز به نسخه پزشک
- قرمزی زانو
- یک زانو در مقایسه با زانوی دیگر گرمتر میشود.
تشخیص
یکی از مراحل ارزیابی درمان زانو، بررسی سوابق پزشکی شما است. در این بررسی، پزشک مشکلات قبلی شما در ناحیه زانو و فعالیتهای فیزیکی که باعث درد زانو میشود مورد ارزیابی قرار میگیرند. همچنین پزشک معاینه جامع بالینی از شما به عمل آورده که شامل بررسی دامنه حرکتی زانوی شما نیز میشود. درصورت لزوم، پزشک ممکن است اقدام به کشیدن آب جمع شده در زانوی شما کند (آسپیراسیون مفصل). این کار به وسیله یک سوزن بلند و باریک که در مفصل فرو داده شده و آب جمع شده را بیرون میکشد انجام میشود. این عمل در مطب پزشک و ظرف مدت چند دقیقه انجام میشود. پس از انجام این عمل، پزشک ممکن است برای شما درمانهای دیگری مانند فیزیوتراپی، داروها و یا عمل جراحی توصیه کند. درصورتی که با درد زانو مواجه هستید، بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید تا بهترین درمان را برای شما تعیین کند.
مایعات ممکن است به دلایل زیر مورد آزمایش قرار گیرد:
- باکتریهایی که ممکن است موجب بروز عفونت شوند.
- کریستالها، پروتئین و گلوکوزی که ممکن است نشاندهنده ابتلا به نقرس یا بیماریهای دیگر باشند
- سلولهای خونی که ممکن است نشاندهنده آسیبدیدگی باشند.
با برداشتن مایعات ممکن است فشار از روی زانوی شما برداشته شود.
آزمایشهای تصویری مانند عکسبرداری با اشعه ایکس، ام آر آی و سی تی اسکن و سونوگرافی نیز به تشخیص علت آب آوردن زانو کمک میکنند.
اقدامات درمانی
استراحت
به زانوی خود زمانی که درد داشته و متورم است استراحت داده و از انجام فعالیتهای سنگین اجتناب کنید. اگر این یک بیماری مزمن است از انجام ورزشهای سنگین یا حرکات مکرر در زانو بپرهیزید.
یخ درمانی
پای خود را بالا نگه داشته و به مدت 15 تا 20 دقیقه هر دو تا چهار ساعت یک مرتبه روی آن یخ قرار دهید. بهتر است که زانوهای خود را بالاتر از سطح قلب نگه دارید.
زانوبند طبی
زانوبندهای طبی متعددی در بازار وجود دارد. برخی از آنها برای حفاظت از زانو در برابر آسیبدیدگی در هنگام انجام برخی ورزشهای به کار برده میشوند. برخی از آنها برای حفاظت از زانو یا جلوگیری از حرکت کردن زانو پس از انجام برخی عملهای جراحی مورد استفاده قرار میگیرند. برخی نیز برای تسکین درد پس از آسیبدیدگی به کار برده میشوند.
بهتر است قبل از خرید زانوبندهای طبی با پزشک مشورت کنید. استفاده از زانوبند نامناسب یا استفاده اشتباه از آن ممکن است باعث آسیبدیدگی بیشتر زانو شود.
داروها
یکی از راههای درمان دردهای زانو، استفاده از داروهای مسکن است. درصورتی که داروهای مسکن بدون نیاز به نسخه پزشک مؤثر واقع نشوند، ممکن است پزشک برخی داروهای خوراکی را تجویز کند. برای کاهش تورم ممکن است پزشک کورتیکواستروئیدهای خوراکی مانند پردنیزون را برای شما تجویز کند. همچنین انواع دیگر استروئیدها ممکن است به طور مستقیم در مفصل زانو تزریق شوند تا درد و التهاب را کاهش دهند. اما لازم است توجه داشته باشید که استفاده بیش از حد از استروئیدها ممکن است عوارض جانبی جدی ایجاد کند، بنابراین بهتر است از تجویز این داروها توسط پزشک خود پیروی کنید. همچنین پزشک ممکن است برای شما درمانهای دیگری مانند فیزیوتراپی و یا عمل جراحی توصیه کند تا درد و التهاب زانو شما بهبود یابد.
ماساژ درمانی
استفاده از ماساژ ملایم در صورتی که منعی برای آن وجود نداشته باشد برای کاهش تورم در اطراف زانو میتواند مؤثر واقع شود. با استفاده از فشار ملایم، پوست روی زانو را به صورت حرکات دوار ملایم برای کشش بافت همبند زیر پوست که بسیاری از عروق لنفاوی در آن قسمت واقع شدهاند حرکت دهید. این کار را تا زمانی که پوست هموارتر و گرمتر شده و کشش آن به راحتی قابل انجام است ادامه دهید. سپس با دستان از زانو تا مفصل ران که غدد لنفاوی در آن قسمت قرار دارند به طور متناوب ضربه بزنید؛ مانند زمانی که دستهای خود را به هم میمالید این کار را با زانو انجام داده تا ورم آن کاهش یابد.
تمرینات ورزشی
پاهای خود را تمرین دهید تا به ساخت عضلات حمایتکننده اطراف زانوی شما کمک کند.
اسکات به دیوار
در حالی که کمر خود را صاف نگه داشته و به دیوار تکیه دادهاید، ایستاده و پاهای خود را از هم فاصله دهید و از زانو خم شوید. شما باید حالتی مشابه نشستن بگیرید اما دیوار باید بیشتر وزن شما را بگیرد. این حالت را به مدت 10 ثانیه حفظ کنید و زانوهای خود را به اندازه عرض رانها از هم فاصله دهید. پس از 10 ثانیه به حالت ایستاده بازگردید و حرکت را دوباره تکرار کنید.
تمرین تعادل زانو
با کمک یک صندلی یا میز، یک پا را از روی زمین بلند کرده و در این حالت تعادل خود را حفظ کنید این حالت را به مدت یک دقیقه یا بیشتر حفظ کنید، در هنگام انجام این تمرین باید کمر شما صاف باشد. تمرینات تعادلی به بهبود ثبات و کاهش احتمال آسیبدیدگی زانوی شما کمک میکند.
لیفت مستقیم پا
یکی از تمریناتی که میتوانید برای بهبود درد زانو انجام دهید، تمرین درازکش با پای خمیده است. برای انجام این تمرین، با پای چپ خود روی زمین دراز بکشید و زانوی خود را رو به سقف نگه داشته و کف پای چپ خود را روی زمین قرار دهید. پای راست شما باید صاف در امتداد زمین قرار گیرد. با کمک عضلات شکم و باسن به آرامی پای راست خود را از روی زمین بلند کنید تا زانوهای شما در یک سطح قرار گیرند. این حالت را به مدت چند ثانیه حفظ کنید سپس به آرامی پای خود را به سمت زمین بیاورید. این حرکت را 10 مرتبه برای هر پا تکرار کنید تا عضلات پا و زانو تقویت شوند و دردهای زانو کاهش یابد. همچنین در هنگام انجام این تمرین، بهتر است به تنفس عمیق و مرتب استراحت دهید.
