اسکولیوز یک اختلال پزشکی است در این بیماری انحنای ستون فقرات و چرخش آن به یک طرف باعث میشود که به شکل C یا S دیده شود. اکثر افراد با این سوال مواجه میشوند که آیا حالت بدن تاثیری بر اسکولیوز دارد یا خیر؟ پاسخ این سوال مثبت است. افرادی که دچار این اختلال هستند به یک صندلی مخصوص نیاز دارند که به بهبود حالت بدن آنها کمک میکند و باعث بهتر شدن وضعیت ستون فقرات و انحراف انحنای آن خواهد شد. اکثر افرادی که دچار اسکولیوز هستند مجبور میشوند به انجام کارهایی بپردازند که هرگز تصورش را نمیکردند. به عنوان مثال باید دوباره حالت بدن آنها بهبود پیدا کند. اگرچه انحراف ستون فقرات باعث میشود که صاف نشستن کار دشواری باشد اصلاح حالت آن میتواند به بهبود اختلال انحراف انحنای ستون فقرات و سطح عمومی سلامت فرد کمک کند.
حالت بدن و موقعیتهایی که به درمان اسکولیوز کمک میکند
حالت بدن بسیار مهم است. نگه داشتن بدن در حالت مناسب و صحیح، به شما اطمینان میدهد که بدن به درستی عمل میکند و مشکلی نخواهید داشت. اگر بدن در حالت نامناسب باشد، انرژی زیادی مصرف میشود و بدن بیشتر نیاز به بازسازی خود دارد.
در برخی افراد با انحنای ستون فقرات، قرار دادن بدن در حالت مناسب ممکن است دشوار باشد و آنها تمایل دارند به سمت جلو یا راست یا چپ خم شوند. این مشکل در برخی از افراد شدیدتر است و آنها سعی میکنند از خم شدن جلوگیری کنند، اما این کار میتواند باعث خم شدن زانوها و چرخش لگن به سمت عقب شود.
بهترین حالت بدن در هنگام ایستادن زمانی دیده میشود که وزن بدن به طور یکسان تقسیم شود که در این حالت هر یک از مفاصل به طور مساوی بخشی از وزن بدن را تحمل میکنند. مفصل به محل برخورد دو استخوان در بدن گفته میشود. بهترین حالت ممکن برای ایستادن زمانی است که گردن صاف باشد و به سمت جلو یا عقب خم نشده باشد و ران و لگن در حالت خنثی قرار بگیرند یعنی به سمت جلو یا عقب خم نشوند. زانوها باید صاف باشند یا آنکه در هنگام راه رفتن به صورت متناوب یکی از آنها صاف باشد و به دیگر کمی خم شود .
با در نظر داشتن همه این نکات به بررسی حالت بدن خود در آینه بپردازید یا آنکه از یکی از اعضای خانواده خود بخواهید حالت بدن شما را بررسی کند. تصور کنید که شما یک عروسک هستید و یک نخ به سر شما بسته شده است و شما را صاف نگه داشته است. در صورتی که حالت بدن نامناسب باشد به بدن فشار وارد میشود و باعث بروز درد و گرفتگی یا ضعف عضلات خواهد شد. همچنین میتواند نحوه راه رفتن شما را تغییر دهد این تغییرات به این معنا است که شما نمیتوانید مسافت زیادی را راه بروید. هنگامی که شما دچار انحراف انحنای ستون فقرات هستید قرار گرفتن بدن در حالت ایده آل دشوار است اما بهتر است تا جایی که میتوانید حالت صحیح بدن خود را حفظ کنید.
وضعیت بدن در حالت نشستن
در حالت نشسته سعی کنید کمر خود را به صندلی تکیه دهید و وزن خود را به باسن و ران منتقل کنید به نحوی که کمر شما کاملاً صاف باشد. سعی کنید از نشستن روی لبه صندلی و خم شدن به سمت جلو خودداری کنید و لگن خود را در حالت خنثی حفظ کنید به نحوی که لگن نه به سمت جلو و نه به سمت عقب منحرف نشود. بهترین ارتفاع برای صندلی بر اساس قد شما بین ۴۵ تا ۵۵ سانتی متر است. در هنگام نشستن سعی کنید زانوهای خود را کمی پایین تر از ران قرار دهید و کف پای خود را به صورت صاف روی زمین بگذارید تا شانههای شما از هم فاصله داشته باشند. سعی کنید به مدت طولانی ننشینید بهترین کار این است که هر ۳۰ دقیقه یک بار کمی راه بروید. سعی کنید یک صندلی مناسب با شرایط خود را تهیه کنید که دارای محافظ کمر است. هنگام نشستن از قوز کردن خودداری کنید.
حالت سر و گردن
صندلیهایی که دارای قسمت محافظ سر و گردن و بدن هستند بهترین نوع صندلی محسوب میشوند و به خوبی از بدن شما محافظت میکند و احتمال بدتر شدن شرایط شما را به صفر میرساند. محافظ سر و گردن به شما برای قرار دادن بدن در حالت خنثی کمک میکند و فشار را از روی این نواحی بر میدارد. این نوع صندلی برای افرادی که بخش زیادی از زمان خود را در حالت نشسته سپری میکنند مناسب است. اگر شما دچار انحراف انحنای ستون فقرات هستید استفاده از این نوع صندلی یک گزینه عالی برای شما محسوب میشود.
محافظ سر و گردن ثابت یا متحرک صندلی
محافظ سر و گردن صندلی که به صورت ثابت و متحرک وجود دارد یک ویژگی بسیار مهم در بهبود انحراف انحنای ستون فقرات است. در صورتی که این ویژگی در صندلی شما وجود داشته باشد میتوانید سر و گردن خود را در همه جهات بچرخانید که این کار به کاهش میزان چرخش و خم شدن بدن و بروز انحراف ستون فقرات کمک میکند. استفاده از این نوع محافظ که به کمک یک کار درمانگر روی صندلی نصب شده باشد میتواند به بهبود شرایط شما کمک کند. همچنین شما میتوانید از محافظ متحرک استفاده کنید که قابلیت چرخش در همه جهات را دارد و میتواند به بخشی از برنامه درمان اسکولیوز تبدیل شود:
- از نشستن روی کاناپههایی که ارتفاع کمی دارند صندلی بدون دسته یا صندلیهایی که ارتفاع آنها خیلی زیاد یا خیلی کم است یا صندلیهایی که باعث میشوند شما داخل آنها فرو بروید خودداری کنید.
حالت بدن در هنگام خوابیدن
انتخاب تختخواب اهمیت بسیار زیادی دارد زیرا شما در طول روز حدود ۸ ساعت از وقت خود را در آن سپری میکنید. در صورتی که تخت شما دارای راحتی کافی باشد به احتمال زیاد خواب خوبی خواهید داشت چرا که خواب کافی و مناسب برای سلامت بدن اهمیت بسیار زیادی دارد. یک تخت مناسب باید ارتفاعی حدود ۴۵ تا ۵۵ سانتیمتر داشته باشد تا دراز کشیدن با بلند شدن از روی آن راحت باشد به همین دلیل قبل از خریدن تخت حتما آن را امتحان کنید و فقط به پیشنهادات فروشنده که یک تخت را به عنوان یک گزینه عالی معرفی میکند و ادعا میکند برای شما مناسب است اعتنا نکنید. بالشی که زیر سرتان میگذارید نباید خیلی سفت یا خیلی نرم باشد و باید شانههای شما را در حالت مناسبی قرار دهد. بهتر است ضخامت تشک شما ۳۰ سانتی متر باشد به نحوی که بدن شما به خوبی روی آن قرار بگیرد. به خاطر داشته باشید بالشی را انتخاب کنید که از سر و گردن شما به خوبی محافظت میکند. برای خرید یک تخت مناسب توجه کردن به نکات زیر ضروری است:
- ابتدا روی تخت بنشینید.
- بازوهای خود را روی تخت بگذارید و سپس روی آن دراز بکشید.
- سپس به پشت بخوابید.
هشدار
- از خوابیدن روی کمر در حالی که پای شما کاملاً صاف است خودداری کنید زیرا این کار باعث میشود که به ستون فقرات ناحیه لومبر فشار وارد شود.
- از قرار دادن چند بالش زیر سر خود اجتناب کنید.
- از خوابیدن روی شکم خودداری کنید.
سعی کنید
- روی کمر بخوابید و زانوهای خود را خم کنید و یک بالش کوچک یا یک رول فومی را زیر آنها قرار دهید.
- به پهلو بخوابید و پای خود را به سمت جلو خم کنید.
- به پهلو بخوابید و یک بالش را زیر پا یا زیر زانوی خود قرار دهید تا از بدن شما در حالت جنینی محافظت کند.
قرار دادن لگن در حالت خنثی
لگن یک عضو بزرگ در پایین ستون فقرات است که پاها به آن متصل هستند. قرار دادن لگن در حالت خنثی به این معناست که به سمت جلو یا عقب نچرخد. یک روش خوب برای حفظ لگن در حالت خنثی این است که تصور کنید لگن شما یک سطل آب است و اگر لگن به سمت جلو روی آن سطل آب را به سمت روبه رو بیرون بریزید، و اگر لگن به سمت عقب بچرخد، آب به سمت بیرون خواهد ریخت. برخی از افراد با اسکولیوز نمیتوانند لگن خود را در حالت خنثی حفظ کنند، اما به آنها توصیه میشود تا حد امکان در حالت مناسبی قرار بگیرند.
تمرینات ورزشی مخصوص اسکولیوز
تمرینات ورزشی مخصوص اسکولیوز به محل انحراف انحنای ستون فقرات بستگی دارد. افرادی که دچار انحراف ستون فقرات در ناحیه لومبر هستند باید بر روی انجام دادن تمرینات ورزشی مخصوص قسمت پایین کمر تمرکز کنند و افرادی که دچار انحراف انحنای ستون فقرات در ناحیه قفسه سینه هستند باید بر انجام دادن تمرینات ورزشی مخصوص شانه تمرکز داشته باشند. معمولاً پزشکان انجام دادن تمرینات ورزشی زیر را برای افرادی که دچار اسکولیوز هستند پیشنهاد میدهند:
چرخاندن لگن
چرخاندن لگن به کشش عضلات سفت لگن و قسمت پایین کمر کمک میکند برای انجام دادن این تمرین به صورت زیر عمل کنید:
- به پشت روی زمین دراز بکشید به نحوی که زانوهای شما خم شود و کف پای شما به صورت صاف روی زمین قرار بگیرد.
- هنگامی که کمر خود را به سمت کف اتاق میکشید باید عضلات شکم خود را منقبض نمایید.
- حدود ۵ ثانیه در این حالت بمانید و سعی کنید به طور معمولی نفس بکشید.
- سپس بدن خود را به حالت اول برگردانید.
- این تمرین را ۱۰ مرتبه انجام دهید.
بلند کردن پا و بازو
شما میتوانید با انجام دادن تمرینات زیر به تقویت و بلند کردن پا و بازو و بهبود شرایط قسمت پایین کمر خود بپردازید:
- به صورت دمر روی زمین دراز بکشید به نحوی که پیشانی شما روی زمین قرار بگیرد.
- دستهای خود را به سمت بالای سرتان بکشید به نحوی که کف دستهای شما به صورت صاف روی زمین قرار بگیرد سپس پای خود را صاف نگه دارید.
- یکی از بازوهای خود را از زمین بلند کنید.
- دو بار نفس عمیق بکشید سپس بازوی خود را پایین بیاورید.
- این حرکت را با هر یک از بازوها و پاهای خود انجام دهید.
- سعی کنید این تمرینات را با هر یک از دستها و پاهای خود ۱۵ بار انجام دهید.
حرکت گربه – شتر
حرکت گربه – شتر یکی از حرکات ورزشی یوگا است که به رفع درد و حفظ انعطاف پذیری ستون فقرات کمک میکند. برای انجام این تمرین به صورت زیر عمل کنید:
- روی دستها و پاهای خود قرار بگیرید و کمر خود را صاف نگه دارید به نحوی که سر و گردن شما در حالت مناسبی قرار داشته باشند.
- نفس عمیق بکشید سپس عضلات شکم خود را به سمت داخل و بالا بکشید تا کمر شما قوز کند.
- نفس خود را بیرون بدهید و عضلات شکم خود را آزاد کنید به نحوی که کمر شما به سمت پایین کشیده شود. سپس سر خود را به سمت سقف بالا بیاورید.
- این تمرین را ۱۰ بار انجام دهید.
حرکت پرنده – سگ
حرکت پرنده – سگ نیز یکی از حرکاتی است که از تمرینات یوگا الهام گرفته است. برای انجام این تمرین به صورت زیر عمل کنید:
- روی دست و پای خود قرار بگیرید و کمر خود را صاف نگه دارید.
- دستهای خود را به طور مستقیم زیر شانههای خود قرار دهید به نحوی که زانوی شما کاملاً زیر رانتان قرار بگیرد.
- یکی از بازوهای خود را به صورت صاف به سمت جلو بکشید و در همین حالت سعی کنید پای مخالف خود را به صورت صاف به سمت عقب ببرید.
- به طور طبیعی نفس بکشید و حدود ۵ ثانیه در این حالت بمانید.
- این تمرین را با دست و پای مخالف خود انجام دهید.
- این تمرین را به هر طرف از بدن خود حدود ۱۰ تا ۱۵ بار تکرار کنید.
کشش عضله بزرگ پشت
شما با انجام دادن حرکتی که در عکس بالا نشان داده شده است به کشش عضله بزرگ پشت خود میپردازید که بزرگترین عضله در قسمت بالا تنه محسوب میشود. انحنای ستون فقرات در ناحیه قفسه سینه به طور مستقیم بر روی این عضله تاثیر میگذارد. اسکولیوز ناحیه لومبر میتواند باعث گرفتگی کمر شود که تا قسمت عضله بزرگ پشت ادامه پیدا کند. برای انجام این حرکت کششی به صورت زیر عمل کنید:
- بدن خود را در حالت خنثی قرار دهید.
- پای خود را به عرض شانه باز کنید و زانوهای خود را کمی خم کنید.
- هر دو دست خود را بالای سرتان ببرید و مچ دست راست خود را با دست چپ بگیرید.
- کمی بدن خود را به سمت راست خم کنید تا بتوانید کشش سمت چپ بدن خود را احساس نمایید.
- یک یا دو نفس عمیق بکشید سپس پای چپ خود را به نقطه شروع برگردانید.
- این تمرین را با سمت دیگر بدن خود انجام دهید.
- این تمرین را با هر طرف از بدن خود حدود ۵ تا ۱۰ بار تکرار کنید.
فشرده کردن عضلات شکم
داشتن عضلات قوی در ناحیه شکم میتواند به رفع فشار از روی عضلات کمر کمک کند. همچنین باعث میشود که بتوانید بدن خود را در حالت مناسبی حفظ کنید. برای انجام این تمرین به صورت زیر عمل کنید:
- به پشت روی زمین دراز بکشید و زانوهای خود را خم کنید.
- کمر خود را در حالت خنثی قرار دهید به نحوی که هیچ فشاری به آن وارد نشود.
- هر دو پای خود را از زمین جدا کنید تا بتوانید یک زاویه ۹۰ درجه بسازید.
- برای اینکه بتوانید عضلات ناحیه شکم خود را درگیر کنید از دستهای خود برای فشار آوردن به زانوها استفاده نمایید و همزمان زانوهای خود را به سمت دستهای خود بکشید. این حرکت یک نوع تمرین ورزشی ایستا است به این معنا که در هنگام انجام این تمرین نباید بازوها و پاهای شما حرکت کند.
- به اندازه ۳ بار نفس عمیق کشیدن در این حالت بمانید. سپس بدن خود را شل کنید.
- دو مرتبه و هر مرتبه ۱۰ بار به انجام این تمرین بپردازید.
تمرین حفظ حالت صحیح بدن
حفظ بدن در حالت مناسب میتواند به کاهش درد کمر و گرفتگی عضلات کمر کمک کند. شما میتوانید در طول روز چندین مرتبه به اصلاح حالت بدن خود بپردازید تا بدن شما یاد بگیرد به طور طبیعی در حالت مناسب قرار بگیرد. برای انجام این حرکت در حالت ایستاده به صورت زیر عمل کنید:
- شانههای خود را به سمت پایین و عقب هدایت کنید.
- گوشهای شما باید روی شانهها قرار داشته باشد.
- به آرامی چانه خود را به سمت داخل بکشید به نحوی که نه خیلی جلو باشد و نه خیلی پایین آمده باشد.
- شکم خود را به سمت داخل بکشید.
- به آرامی زانوهای خود را کمی باز کنید.
هنگامی که قصد دارید بنشینید کمر خود را صاف نگه دارید به نحوی که گوشهای شما روی شانهها قرار بگیرد و پای شما در حالت خنثی باشند به این ترتیب از قرار دادن آنها روی یکدیگر خودداری کنید. این حرکت میتواند به شما برای بررسی علائم و نشانههای منقبض شدگی بدن کمک کند. به عنوان مثال برخی از افراد به صورت ناخودآگاه شانههای خود را جمع میکنند یا آنکه بدن خود را کمی به یک طرف خم میکنند و این مسئله در مواردی که آنها درد دارند یا تحت فشار هستند بیشتر دیده میشود.
تمریناتی که باید از انجام دادن آنها خودداری کنید
انجام دادن برخی تمرینات و فعالیتها باعث میشود که علائم و نشانههای اسکولیوز بدتر شود یا ریسک بروز آسیب دیدگی ثانویه را افزایش دهد. افرادی که دچار اسکولیوز هستند باید از انجام دادن موارد زیر خودداری کنند:
- از خم کردن گردن خود به سمت جلو خودداری کنند به نحوی که سر به سمت پایین خم نشود. معمولاً این حالت در هنگام استفاده از گوشی موبایل دیده میشود.
- فوتبال و سایر تمریناتی که تماس جسمانی در آنها بسیار زیاد است برای افراد مبتلا به اسکولیوز خطرناک است.
- رقص باله و ژیمناستیک میتواند باعث آسیب دیدگی ستون فقرات ناحیه قفسه سینه شود.
- کشش مکرر بالا تنه به ویژه در هنگام انجام برخی تمرینات یوگا یا حرکات باله و ژیمناستیک برای افرادی که دچار انحراف انحنای ستون فقرات هستند خطرناک است.
- باید از انجام برخی حرکات مانند پرش یا دویدن به شدت خودداری گردد. باید از اسب سواری یا دویدن یک مسافت طولانی روی سطوح سفت و سخت خودداری کرد.
سایر نکات
علاوه بر ورزش کردن یک مجموعه از نکات مهم میتواند به بهبود اسکولیوز کمک کند که این نکات به شرح زیر میباشند:
استفاده از بریس
استفاده از بریس میتواند از بدتر شدن انحنای ستون فقرات جلوگیری کند و از میزان درد بکاهد و باعث بهبود دامنه حرکات آن شود. استفاده از بریس مناسب به نوع اسکولیوز بستگی دارد به همین دلیل باید قبل از استفاده از بریس با پزشک صحبت کرد.
از بریسهای طبی اغلب در درمان انحراف ستون فقرات در کودکان و سنین پایینتر استفاده میشود اما برای سنین بالاتر نیز کاربرد دارد و ممکن است پیشنهاد شود. عملکرد بریس بر اساس اعمال فشار بر مهره ها و جابجایی تدریجی آنها به مکانی است که باید قرار داشته باشند.
ماساژ دادن
استفاده از ماساژ برای انحراف انحنای ستون فقرات نه تنها باعث بدتر شدن شرایط آن نمیشود بلکه یک روش عالی برای کنترل درد است. ماساژ اسکولیوز به خاطر قابلیتی که در کاهش درد شدید و به ویژه درد کمر دارد به یکی از روشهای محبوب برای بهبود درد این ناحیه تبدیل شده است. به طور کلی پنج نوع ماساژ وجود دارد که میتواند به طرز قابل توجهی به بهبود درد ناشی از اسکولیوز کمک کند.
انجام عمل جراحی
جراحی کم تهاجمی اسکولیوز یک نوع جراحی است که برای بهبود انحنای غیرطبیعی ستون فقرات انجام میشود. در این روش، برشهای کوچکی در ناحیه کمر ایجاد میشود و ابزارهای کوچکی استفاده میشود تا پیچ و مهرههای خاصی را به ستون فقرات متصل کند و ستون فقرات را صاف کند. از میکروسکوپ و عکسبرداری با استفاده از اشعه ایکس برای انجام این جراحی استفاده میشود. این جراحی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و در برخی موارد، فقط قسمتی از ستون فقرات که نیاز به جراحی دارد، بیحس میشود و بیمار در حالت بیدار قرار میگیرد.
درمان دیسک گردن (بیرونزدگی دیسک بین مهره): تزریق و فیزیوتراپی
