افراد عادی، روزانه بیش از ۵۰۰۰ قدم برمی دارند. در طی دوره زندگی ما این قدمهای کوچک به مجموع دهها هزار مایل می رسند و این مسافت پیموده شده میتواند به پاهای ما منتقل شود؛ که سبب آسیبهای مختلف و بیماریها مزمن می گردد. در حدود ۱۰ درصد از مردم، این آسیبهای فرسایشی پا، در نهایت شامل خار پاشنه خواهد بود. خار پاشنه، برآمدگیهای کوچک استخوانی هستند که قدرت حرکت را به شدت محدود می کنند و حتی راه رفتن در خانه را به یک کار طاقت فرسا و سخت مبدل می سازند. خوشبختانه، بسیاری از بیمارانی که از درد پای مربوط به خار پاشنه رنج می برد، می توانند با انجام انتخابهای غیر جراحی مانند فیزیوتراپی، علائم خود را کاهش دهند.
علت خار پاشنه
در ابتدا بیایید راجع به اینکه چه چیزی در جایگاه اول باعث ایجاد این خارهای پاشنه دردناک می شود صحبت کنیم. خار پاشنه در حقیقت تنها رسوب بیش از حد کلسیمی است که طی گذشت زمانی طولانی، ته استخوان کالکانئوس، که به نام استخوان پاشنه نیز شناخته می شود، تجمع پیدا می کند. تشکیل این زوائد استخوانی ممکن است به سایر بیماریها یا فاکتورهای سبک زندگی مربوط باشد. برای مثال کفش هایی با اندازه نامناسب یا کفی ضعیف، ممکن است منجر به ایجاد خار پاشنه شوند. افراد دارای اضافه وزن، ریسک بیشتری برای ایجاد خار پاشنه دارند؛ درست مثل افرادی که آرتروز و ناهنجاریهای راه رفتن دارند، مثل اور پرونیشن (که تحت عنوان کف پای صاف نیز شناخته می شود). فشار آوردن ناشی از فعالیتهایی مثل دویدن و آهسته دویدن، بر استخوانها و بافتهای همبند پا نیز میتواند در رشد خار پاشنه موثر باشد.
ریسک فاکتورها
- داشتن اضافه وزن
- دیابت
- راه رفتن یا ایستادن طولانی مدت
- افزایش فعالیت طی یک دوره زمانی بسیار کوتاه
- داشتن کف پای صاف یا داشتن قوس بلند در کف پا
- کفش نامناسب یا اشتباه
- پوشیدن کفش پاشنه بلند برای طولانی مدت
علائم خار پاشنه
بدون در نظر گرفتن علت زمینه ای، علائم رایج زیادی از خار پاشنه وجود دارند. بسیاری از افراد درد قابل توجه تری را هنگام صبح یا پس از استراحت کردن به مدت طولانی، تجربه می کنند. درد خار پاشنه، ممکن است در بعضی افراد بصورت یک درد تیز در کف پا نمایان شود. همچنین درد خار پاشنه، ممکن است خفیف باشد و بصورت یک درد مبهم طی روز وجود داشته باشد؛ بخصوص در حین و بعد از فعالیت های سخت و شدید. سایر علائم خار پاشنه پا شامل التهال و حساس شدن در کف پاست که تحت عنوان فاشئیت پلانتار شناخته می شود. در خار های بزرگ تر، حتی ممکن است یک برآمدگی واضح در محلی که خار شکل گرفته است، وجود داشته باشد. معاینه فیزیکی و سایر تصویربرداریهای تشخیصی نیز می توانند برای تشخیص مناسب علت زمینه ای درد پاشنه خفیف یا متوسط بیمار، مورد استفاده قرار گیرند. تذکر این نکته مهم است؛ که همه خارهای پاشنه باعث ایجاد درد یا ناراحتی نمی شوند. در حقیقت، تنها ۵ درصد از افرادی که خار پاشنه دارند، درد پا را تجربه می کنند.
انتخاب های درمانی اول برای خار پاشنه
برای خارپاشنه، انتخابهای درمانی متنوع و قابل دسترس وجود دارد که در دامنههای مختلف از تسکین درد تا درمان کامل آن موجود است. شما میتوانید انتخابهای زیر را بررسی کنید تا درمانی که برای شما موثر است را پیدا کنید.
درمان خانگی و استراحت
در مواردی با شدت کمتر، درمان های طبیعی خانگی نیز می توانند مفید باشند. موثرتریم درمان ها شامل نمکهای اپسوم، سرکه سیب، جوش شیرین و روغن نارگیل می باشد. همچنین مهم است به یاد داشته باشید که افرادی که از خار پاشنه رنج می برند، بهتر است هر زمانی ممکن است استراحت داشته باشند. به آنها توصیه می شود از انجام فعالیت هایی که باعث بدتر شدن علائم خار پاشنه می شوند خودداری کنند؛ مثل دورههای طولانی ایستادن و آهسته دویدن.
استفاده از کفش های ابری و کفی های طبی
درد ایجاد شده توسط خار پاشنه معمولا به علت فشار نامساوی و ضعف در تکیه گاه بودن قوس پا ایجاد میشوند. اینجاست که کفش هایی با طراحی خاص و کفی عای طبی وارد عمل می شوند. این کفیها با تقسیم مساوی فشار و ایجاد یک تکیه گاه بیشتر برای پاشنه، فشار وارد بر پاشنه را کم می کنند و درد را کاهش میدهند.
کفشهای راحت و اندازه ابری نیز می توانند تاثیرات مشابهی را برای شما ایجاد کنند. این کفش ها نیز درد را تسکین می دهند و درد پاشنه را کاهش میدهند. بهترین انتخاب برای شما می تواند کفشهای مخصوص دویدنی باشد که دارای تخت نرم هستند. هنگامی که کفش را برای راحتی آن ارزیابی می کنید، باید به دنبال موارد زیر باشید:
- تکیه گاه محکمی برای پاشنه باشد
- پاشنه مختصری بالا باشد
- انعطاف پذیری متوسطی داشته باشد
گذاشتن یخ
ثابت شده است، سرما درمانی که شامل استفاده موضعی از یخ می باشد، بافتهای ملتهب را تسکین میدهد. مشابه آن برای خار پاشنه نیز صادق است. یخ می تواند هم درد و هم تورم پا را کاهش دهد.
- قطعه یخی را که با یک پارچه پوشانده شده است را روی پاشنه خود قرار دهید.
- برای اینکه قطعات یخ را در جای خود نگه دارید می توانید از یک کمپرس سرد استفاده کنید.
- بگذارید به مدت ۱۰ دقیقه بماند و سپس آنرا باز کنید.
- این کار را روزانه چند بار تکرار کنید.
داروهای ضد التهابی
داروهای ضد التهابی بدون نیاز به نسخه می تواندد درد و التهاب را تسکین دهند. بدین طریق از وقوع آسیب های بعدی جلوگیری میکنند. رایج ترین داروهای مورد استفاده برای خار پاشنه شامل موارد زیر می شود:
- ایبوپروفن (ادویل)
- آسپرین
- ناپروکسین سدیم (آلوه)
افرادی که مشکلات کلیوی دارند، درست مانند افرادی که زخم و خونریزی از معده دارند باید از استفاده از این داروها خودداری کنند.
داروهای تزریقی برای درمان درد خار پاشنه
ذکر کنید که تزریق استروئید ها (تزریق کورتیزون) درد را کاهش می دهند؛ نه اینکه خار پاشنه را درمان کنند. در حقیقت، این تزریقات درد و تورم را در ناحیه هایی که تحت تاثیر قرار گرفته اند را کاهش می دهد. این داروها تنها در موارد پیشرفته تر و زمانی که دارهای آزاد ضد التهابی موثر نباشند، تجویز میشوند.
فیزیوتراپی خار پاشنه
در بیشتر موارد، برای متوقف کردن درد و از بین بردن آسیب، خار پاشنه نیازی به جراحی یا عمل های تهاجمی ندارد.همیشه نیاز به درمانهای محافظتی وجود دارد.
فیزیوتراپیست علت و نوع درد پاشنه شما را ارزیابی می کند و با توجه به آن، درمان را انجام میدهد. درمان شامل تسکین درد و برنامه برای تقویت اندام تحتانی میشود.
- لیزر سرد: برای کاهش درد موضعی، روی بافتهای عمقی کار میکند و به ترمیم زخم کمک میکند.
- اولتراسوند: جریان خون ناحیه ملتهب را تقویت میکند؛ بنابراین سبب ترمیم بافت میشود.
- درمان های دستی و حرکت دادن: فیزیوتراپیست پای شما را برای کاهش محدودیت حرکت بین استخوانها و عضلات، پای شما را حرکت خواهد داد. این کار به کاهش درد و خشکی کمک میکند.
- بستن پا با نوار: نوار پا را حمایت می کند، عضلات و رباط های تحت فشار را در شرایط استراحتی قرار میدهد.
شاک ویو خارپاشنه
درمان با شاک ویو تراپی یک روش غیرتهاجمی درمانی است که با تشکیل عروق خونی و ایجاد جریان بیشتری از مواد مغذی به ناحیه آسیب دیده، به پاسخ ترمیمی بدن کمک میکند. ESWT روش جدیدی است که شاک ویوها با ابزاری خاص، از طریق پوست به ناحیه آسیب دیده پا فرستاده می شوند. اکستراکورپورال به معنی خارج از بدن می باشد. شاک ویوها مکانیکی اند و الکتریکی نیستند؛ امواج صوتی قابل سمع و کم انرژی هستند که با افزایش جریان خون به ناحیه آسیب دیده کار می کنند. این امواج فرایند ترمیم را سرعت می بخشند. معمولا بصورت یک تا دو هفته مجزا، به یک دوره سه درمانی نیاز دارید.
هر جلسه عادی حدود ۱۰ دقیقه طول می کشد و سه جلسه توصیه می شود. تجربه فوری تسکین درد بعد از هر جلسه، چیز رایجی است و برای به حداکثر رساندن تاثیرات درمان، به هر سه درمان نیاز است.
ورزش
فعالیتهای کششی میتوانند برای درمان فاشیای پلانتار و عضلات ساق مفید باشند، زیرا میتوانند عضلات پا را به حالت استراحت برگردانند. این فعالیتها قادرند به طور قابل ملاحظهای فشار وارد بر خار پاشنه را کاهش دهند. بهترین حرکات کششی شامل خم کردن پا به سمت بالا و کشیدن ساق به سمت شکم است.
با قرار دادن پنجه پا روی لبه پله ها هنگام بالا رفتن از آنها و سپس به آرامی پایین آوردن پنجه، میتوان به آسانی به یک کشش پایه عضلات ساق دست یافت. حرکات کششی نشسته نیز ممکن است با استفاده از بندهای کمکی برای کشیدن بالای پایتان به سمت بدن امکان پذیر باشند. پزشک ممکن است فعالیت هایی را که برای هدف قرار دادن بیشتر فاشیای پلانتار طراحی شده اند، توصیه کند؛ و اغلب این فعالیتها هنگامی که قبل از انجام فعالیتهای سخت روزانه انجام می شوند، بیشترین تاثیرگذاری را دارند. هنگامی که دکتر این فعالیتها را تجویز کرد؛ میتوان این فعالیتها را در خانه و یا درمانگاه انجام داد.
جراحی خار پاشنه چیست؟
در صورتی که گزینههای درمانی غیرجراحی برای کاهش درد خار پاشنه نتیجه مطلوبی نداشته باشند، ممکن است نیاز به جراحی باشد. پزشک پس از تشخیص بیماری خاص شما، گزینههای جراحی را مطرح خواهد کرد. خار پاشنه میتواند به همراه بیماریهای دیگر نیز وجود داشته باشد؛ به عنوان مثال، فاشیای پلانتار که یک نوع التهاب لیگامان فاشیای پلانتار است و در کف پا ایجاد میشود و ممکن است منجر به رشد استخوانی پاشنه شود. درد ناشی از این نوع خار پاشنه معمولاً با التهاب لیگامان مرتبط است. در صورتی که این مورد رخ دهد، پزشک ممکن است روشی به نام خلاصی از فاشیای پلانتار را توصیه کند. در این روش جراحی، بخشی از لیگامان برای کاهش التهاب و درد برداشته میشود. این عمل میتواند به صورت اندوسکوپیک یا باز انجام شود. روش اندوسکوپیک دارای برشهای کوچکتر و زمان بهبودی کوتاهتری نسبت به روش باز است. نوع روش جراحی بستگی به شرایط خاص شما دارد و پزشک به شما یکی از این دو روش را پیشنهاد خواهد کرد. در برخی موارد، لازم است خار پاشنه نیز برداشته شود، اگرچه جراحی برداشت پاشنه نسبت به گزینههای درمانی قبلی کمتر رایج است. پزشک تنها در صورتی که گزینههای درمانی برای تسکین علائم شکست بخورند، برداشتن پاشنه را توصیه میکند. این جراحی باعث برداشتن رسوبات کلسیم در پاشنه میشود و میتواند به صورت باز یا اندوسکوپیک انجام شود، به طور مشابهی با خلاصی از فاشیای پلانتار، با توجه به مورد، تفاوت خواهد داشت.
پیشگیری از خار پاشنه
برای پیشگیری از خار پاشنه، کفش مناسب بپوشید؛ وزن خود را کنترل کنید؛ از ورزش روی سطوح سخت خودداری کنید و عضلات پا و مفاصل را منعطف نگه دارید.
قبل از ورزش کردن، گرم کنید و حرکات کششی انجام دهید.
