دیسک کمر، عارضهای است که بر روی ستون فقرات تأثیر میگذارد، که در آن پارگی حلقه بیرونی و فیبری (فیبروز آنولوس) دیسکهای بین مهرهای امکان پذیر است. قسمت مرکزی و نرم (هسته پالپوس) آن نیز بیرون میزند.
دیسک کمر خفیف و شدید چیست؟
ستون فقرات از 23 مهره تشکیل شده است. 6 مهره در ناحیه گردن، 12 مهره در قسمت پشتی و میانی (ناحیه قفسه سینه) و 5 مهره در قسمت تحتانی کمر (ناحیه کمر) است. این دیسکها به عنوان کمک فنر برای ستون فقرات عمل میکنند و به طور روزانه فشار عظیمی را تحمل میکنند. همانطور که در بالا گفته شد، فتق دیسک هنگامی رخ میدهد که یکی از این دیسکها پاره شده و مرکز دیسک بیرون میزند.
به دلیل ضعیفتر بودن رباط طولی خلفی در کانال نخاعی، پارگی خلفی (جانبی به پشت) رایجتر است. این پارگی در حلقه دیسک منجر به آزاد شدن واسطههای شیمیایی التهابی میشود که ممکن است به طور مستقیم باعث درد شدید شود، حتی در صورت عدم فشرده شدن ریشه عصبی. این دلیل منطقی برای استفاده از داروهای ضد التهابی برای کاهش درد ناشی از فتق دیسک، برآمدگی یا پارگی دیسک است.
دیسک کمر به طور معمول میتواند به دلیل توسعه بیرون زدگی دیسکی باشد که قبلاً وجود داشته است، وضعیتی که در آن خارجی ترین لایههای فیبروز حلقوی هنوز دست نخورده هستند، اما میتوانند در هنگام فشار دیسک بزرگتر شوند. این میتواند در ستون فقرات گردن، قفسه سینه و کمر رخ دهد و بیشتر آنها در اثر پیری یا آسیب حاد ایجاد میشوند.
چه عواملی باعث ایجاد فتق دیسک میشوند؟
دیسکهای فصلی اغلب در اثر روند پیری طبیعی ایجاد میشوند و معمولاً در افراد میانسال رخ میدهند. دیسکهای بین مهرهای ستون فقرات تقریباً کاملاً از آب تشکیل شدهاند. به تدریج با افزایش سن، پارگی طبیعی ناشی از تحرک، تحمل وضعیت بدن و سایر فعالیتهای روزانه باعث میشود دیسکها انعطاف پذیری طبیعی خود را از دست بدهند و باعث کاهش مقاومت آنها میشود. این تضعیف دیسک میتواند منجر به پارگی شود.یک رویداد آسیب زا، مانند تصادف رانندگی یا آسیب دیدگی ورزشی، یکی دیگر از منابع رایج دیسک کمر است. بلند کردن اجسام سنگین و حرکات تکراری نیز از جمله دلایل مکرر دیسک کمر هستند. سایر علل اصلی دیسک کمر عبارتند از:
- پیری طبیعی
- صدمات حاد
- شلاق خوردن
- حرکات تکراری
- بیماری ترشح دیسک
- آرتروز
- وضعیت نامناسب
- سلامت ضعیف یا چاقی
- ژنتیک
- بلند کردن و پیچ خوردگی نامناسب
- تکرار حرکات یا استفاده بیش از حد
علائم دیسک کمر خفیف
شایعترین علامت دیسک کمر درد است. برای برخی افراد، دیسک کمر ممکن است علامتی نداشته باشد. در مورد بیمارانی که احساس درد میکنند، شکایت اصلی شامل بی حسی، ضعف، اسپاسم عضلانی، سوزن سوزن شدن، سوزش، سفتی و درد شدید است. علائم دیسک کمر با محل آسیب ارتباط دارد. به عنوان مثال، بروز دیسک کمر در ستون فقرات گردن ممکن است باعث ایجاد درد در گردن و بازوها شود، در حالی که دیسک ستون فقرات باعث ایجاد ناراحتی کمر یا درد در اندام تحتانی میشود.
علائم دیسک فتق شامل:
- دردی که تیر میکشد.
- درد وحشتناک
- بیحسی
- درد سیاتیک
- علائم عصبی
- سفتی، گرفتگی
- ضعف
- احساس سوزش
- اسپاسم عضلانی
تشخیص
بعد از انجام مرور جامع بر تاریخچه پزشکی و انجام معاینه بالینی، بیمارانی که علائم مرتبط با دیسک کمر دارند، عموماً برای انجام تصویربرداری MRI به مرکز مربوطه ارجاع داده میشوند. این نوع تصویربرداری با استفاده از میدان مغناطیسی قوی، تصاویر با وضوح بالا از دیسکها و ساختارهای مرتبط را فراهم میکند. اما سی تی اسکن و اشعه ایکس همچنین از تستهای تصویربرداری رایجی هستند که برای تشخیص دیسک کمر استفاده میشوند. این تستها، با استفاده از اشعه X و روشهای مختلف تصویربرداری، اطلاعاتی درباره ساختارهای استخوانی و فضای دیسکی فراهم میکنند.
راههای درمان دیسک کمر خفیف
درمان فتق دیسک بستگی به درد ناشی از مشکل دارد. بسیاری از افرادی که از دیسک کمر رنج میبرند، مشکلی خفیف و بدون عوارض جانبی را تجربه میکنند. بیمارانی که درد و ناراحتی دارند، اغلب مراقبتهای محافظه کارانه و استراحت انجام میدهند. استراحت کردن و برداشتن فشار از ستون فقرات به دیسک کمک میکند تا به طور طبیعی بهبود یابد. درمانهای محافظه کارانه دیسک کمر به شرح زیر است:
درمانهای خانگی
شما همچنین میتوانید مراقبتهای خانگی را برای معالجه دیسک خود انجام دهید. حالت بدنی خوب که با کاهش فشار روی دیسک شما همراه باشد میتواند به بهبود کمر شما کمک کند. تمرکز خود را روی صاف ایستادن، صاف نشستن متمرکز کنید. برای بهبود و رفع علائم خود، این نکات را دنبال کنید.
- هنگام بلند کردن هر چیزی زانوها و باسن خود را خم کرده و پشت خود را صاف نگه دارید.
- هنگام حمل یک شیء آن را نزدیک بدن خود نگه دارید.
- اگر مدت طولانی ایستاده اید، یک پا را برای مدتی روی یک سطح بالاتر یا جعبه کوچک قرار دهید.
- اگر مدت طولانی مینشینید، پای خود را روی یک تخته کوچک قرار دهید تا زانوها از باسن شما بالاتر باشد.
- کفش پاشنه بلند نپوشید.
- روی شکم خود نخوابید.
دارو درمانی
پزشک ممکن است داروهای بدون نسخه ضد درد مانند استامینوفن (تیلنول) یا ایبوپروفن (Advil) را توصیه کند. او ممکن است برای کمک به کنترل درد شدید، داروهای ضد درد مانند مواد مخدر را برای شما تجویز کند. همچنین ممکن است برای تسکین اسپاسم عضلانی که میتواند درد را افزایش دهد، به شما شل کننده عضلانی بدهد.
فیزیوتراپی دیسک کمر خفیف
فیزیوتراپی برای دیسک کمر شامل تمرینات ورزشی، الکتروتراپی و ترشح میوفاشیال است.
آموزش، ضربه تراپی، آنالیز و اصلاح وضع حمل اشیاء، برای هر فردی پس از ارزیابی دقیق توسط یک متخصص باید تهیه شود. این تکنیکها فقط باید توسط فیزیوتراپیست ماهر و یا زیر نظر آنها انجام شود.
تمرینات اصلی دیسک کمر
عضلات هستهای به عنوان بریس طبیعی بدن انسان شناخته میشوند و نقش مهمی در حمایت و تثبیت ستون فقرات دارند. یکی از دلایل عمده دیسک کمر ضعیف شدن عضلات هستهای است. اگر عضلات اصلی شما ضعیف باشد، منجر به افزایش بار و فشار در ستون فقرات میشود که منجر به کمردرد میشود.
بنابراین تقویت عضلات اصلی شما از طریق تمرینات یک جنبه مهم در درمان دیسک کمر است. با این وجود، شروع یک برنامه ورزشی بدون ارزیابی دقیق میتواند خطرناک باشد و بنابراین باید با یک متخصص مشورت کنید.این تمرینات باعث تقویت عضلات اصلی شما میشود که منجر به کاهش حرکات پشت و بهبود وضعیت شما میشود.
الکتروتراپی
در کنار تمرینات ورزشی، روشهای الکتروتراپی مانند لیزر درمانی، تحریک عصب الکتریکی از راه پوست (TENS) و مداخله درمانی (IFT) برای تسکین درد فوری استفاده میشود.این روشها تحریک الکتریکی سبکی را به عضلات ارسال میکند و در دوره درمانی اولیه برای تسکین درد استفاده میشود.
تحریک الکتریکی سبک باعث تحریک عصب در ناحیه پشت میشود که مغز شما را در مسدود کردن سیگنالهای درد فریب میدهد. این امر بدن شما را نیز به تولید اندورفین سوق میدهد که به عنوان هورمونهای تسکین دهنده طبیعی درد بدن عمل میکند.بنابراین این روشها باعث کاهش احساس درد میشود که اولویت اول در درمان دیسک کمر است.
انتشار میوفاسیال
در انتشار میوفشیال، فشار دستی آهسته و پایداری روی کمر شما اعمال میشود که به کشش و شل شدن عضلات کمر تحت فشار کمک میکند. این روش دستی به کاهش درد شما بسیار کمک میکند.
آموزش استقامتی
تمرینات استقامتی با هدف افزایش استقامت و کاهش خستگی عضلات کمر انجام میشود. تمرین استقامتی برای دیسک کمر معمولاً با 2-3 مجموعه 15 تکراره، در روز انجام میشود.انقباض مکرر عضلات (یا ورزش کردن) برای مدت زمان طولانی به تقویت قدرت و استقامت شما کمک میکند.
تجزیه و تحلیل و اصلاح وضعیت
شما همچنین باید در نظر بگیرید که یک تحلیل و تصحیح وضعیت برایتان انجام شود. وضعیت بد نشستن یا ایستادن منجر به افزایش فشار غیرضروری در پشت شما میشود. در طی یک تحلیل و تصحیح، فیزیوتراپیست وضعیت شما را تجزیه و تحلیل میکند و اقداماتی را برای اصلاح آن توصیه میکند. این همچنین به کاهش استرس ناخواسته در ستون فقرات شما کمک میکند.
تزریق استروئید
در صورتی که داروها و فیزیوتراپی برای کنترل درد موثر نباشند، پزشک ممکن است تزریق استروئید را به شما پیشنهاد کند. این تزریقات، عکسهای استروئیدی هستند که به صورت مستقیم در منطقه ستون فقرات شما تزریق میشوند. استروئیدها با کاهش التهاب در اطراف دیسک، میتوانند درد را کاهش دهند. در برخی موارد، یک تزریق ممکن است کافی باشد، اما معمولاً در چند هفته ادامه دارید و در یک سری تزریقات اجرا میشود. این تزریقات ممکن است درد را به مدت یک هفته یا یک ماه تسکین دهند. توصیه میشود با پزشک خود در مورد جزئیات بیشتر و زمانبندی تزریق استروئیدی صحبت کنید.
جراحی
اگر هیچ چیز دیگری به تسکین درد شما کمک نمیکند، ممکن است پزشک شما بخواهد عمل جراحی انجام دهد. او تمام یا قسمتی از دیسک آسیب دیده را برمیدارد تا دیگر به عصب فشار نیاورد. پزشکان انواع مختلفی از اقدامات جراحی پیشرفته را برای درمان دیسک کمر ارائه میدهند که شامل موارد زیر است:
کمونوکلئوسیس – آنزیمها به دیسک کمر تزریق میشوند.
- درمان با روش گرماي داخل دیسک -(IDET) درماني کم تهاجمي است كه لايه خارجي ديسك را گرم ميكند تا پارگیهاي كوچك را محك زده و از بين ببرد.
- دیسککتومی – دیسک را از طریق یک برش کوچک برای از بین بردن فشرده سازی از عصب جدا میکنند.
- فیوژن- بافت اضافی استخوان که با رشد طبیعی استخوان بدن همراه است، دو یا چند مهره را در قسمت تحتانی ستون فقرات به یکدیگر متصل میکند.
- جایگزینی دیسک مصنوعی- جایگزینی دیسکهای بین مهرهای آسیب دیده با دیسک مصنوعی که برای ستون فقرات در ناحیه گردن و کمر در دسترس است.
زندگی با دیسک کمر
شانس شما برای بهبودی، زیاد است. بیشتر افرادی که دیسک کمر دارند در حدود 4 هفته بعد بهتر میشوند. بعضی اوقات نیز بیشتر طول میکشد. اگر بعد از 4 تا 6 هفته هنوز احساس درد یا بی حسی دارید یا علائم شما بدتر میشود، با پزشک خود صحبت کنید. بعضی اوقات برای تسکین درد جراحی لازم است.
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، فوراً با پزشک تماس بگیرید:
- مشکل در حمام و دستشویی رفتن
- از بین رفتن عملکرد روده یا مثانه
- از دست دادن احساس پا
- کاهش وزن
- درد شدید در شب
- افزایش درد یا ضعف در ستون فقرات شما.
اینها میتواند نشانهای از عوارض یا مشکلات جدیتر باشد.
آیا میتوان از دیسک کمر جلوگیری کرد؟
کارهای زیادی برای جلوگیری از دیسک کمر وجود ندارد. اغلب به علت پیری و زوال طبیعی ایجاد میشود. برای سالم نگه داشتن دیسکها و ماندن در شرایط مناسب، بر روی زندگی با یک سبک سالم کار کنید:
- وزن سالم خود را حفظ کنید.
- به طور منظم ورزش کنید.
- عضلات پشت و شکم خود را تقویت کنید.
- از حرکات تکراری خودداری کنید.
- اگر تمام روز مینشینید، هر یک ساعت از جا بلند شوید و قدم بزنید.
- تکنیکهای بلند کردن و خم کردن ایمن را تمرین کنید.
