صدا دادن و تقتق زانو با نام کریپتاسیون شناخته میشود. ممکن است شما در هنگام بلند شدن از روی صندلی، چمباتمه زدن و یا در هنگام خم شدن برای برداشتن چیزی، کریپتاسیون را با صدای تقتق، تلق تلق و یا صدای خرد شدن تجربه کنید. این عارضه فقط زانو را تحت تأثیر قرار نمیدهد بلکه میتواند همه مفاصل را درگیر نماید. با وجود عارضه کریپتاسیون هنگامیکه دست خود را بر روی زانو بگذارید و پای خود را خم و راست کنید واقعاً میتوانید صدای تقتق و یا ترکیدن چیزی را در زیر دست خود احساس کنید.
وجود تاندونیت (التهاب تاندون)، آسیبدیدگی و پارگی رباط صلیبی و غضروف معمولاً باعث بروز علائمی مانند درد، تورم و محدودیت حرکتی در زانو میشود. اما اگر دردی در زانوی خود ندارید، اما هنگام انجام تمرینات ورزشی صدای تقتق یا تلق تلق از زانوتان میشنوید، ممکن است در این حالت نگران شوید.
صدای تقتق یا تلق تلق ممکن است نشانه وجود مشکلی در ساختارهای داخلی زانو باشد، مانند آسیب در غضروف، رباطها یا تاندونها. این مشکلات میتوانند ناشی از فرسایش، التهاب یا نقص ناحیه مفصلی زانو باشند. به هر حال، بررسی توسط پزشک یا متخصص ورزشی میتواند به شما کمک کند تا علت این صدا را تشخیص داده و در صورت لزوم درمان مناسب را انجام دهید.
بنابراین، در صورتی که تقتق یا تلق تلق در زانویتان وجود دارد، مناسب است به پزشک یا متخصص ورزشی مراجعه کرده و مشکل را بررسی کنید تا نگرانیهای شما رفع شود و درمان مناسب اعمال گردد.
معمولاً صدا دادن زانو باعث نگرانی نمیشود. در واقع مفاصل بسیاری از افراد، گهگاهی صدای تقتق یا تلق تلق دارند و این کاملاً طبیعی به نظر میآید؛ اما اگر این صدا دادن زانو همیشگی و همراه با درد، تورم و یا علائم نگرانکننده دیگری باشد ممکن است نشاندهنده آرتریت یا سایر عارضههای پزشکی باشد که باید درمان شود. متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی پس از تشخیص علت مشکل صدا دادن زانو از روشهای غیر جراحی مختلف از جمله تکنیکهای درمان دستی. تزریقها و غیره استفاده میکنند.
علت صدا دادن زانو چیست؟
علت تق تق زانو ممکن است نشانه آرتریت (ورم مفصل) زانو یا عارضهای به نام کندرومالاسی (نرمی کشکک زانو) باشد اما به همراه این عارضهها درد وجود دارد. اگر مشکل صدا دادن و تقتق زانو در شما وجود دارد اما زانو درد، تورم و یا سایر نشانهها و علائم را ندارید در این حالت معمولاً جای نگرانی نیست. کریپتاسیون (صدا دادن زانو) در زانوی طبیعی و نرمال ممکن است به علت تغییر فشار در مایع سینوویال درون کپسول مفصل زانو باشد. این تغییر فشار موجب میشود که گازهای حلشده در مایع سینوویال به یکدیگر بچسبند تا حبابهایی تشکیل شود. وقتی این حبابها بترکند صدای تقتق را در زانو به وجود میآورند.
چه عاملی موجب این تغییر فشار میشود؟ کشش بیش از حد کپسول مفصل میتواند علت صدا دادن زانو باشد. گاهی اوقات تاندونها و رباطها در زمان حرکت دادن پا، بهطور جزئی از جای خود جابجا میشوند. ممکن است وقتی که این تاندونها و رباطها به جای خود برگردند صدای تقهای را بشنوید. کشش پس از انجام تمرین بدنی برای تمدد عضلات و تاندونها، میتواند به جلوگیری از این حالت کمک کند. این علل ایجادکننده صدا در زانو معمولاً مسئله نگرانکنندهای نیستند.
چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟
درمان صدا دادن زانو گزینهای توصیه شده برای افرادی است که تقتق زانو برای آنها مشکلی دائمی است. زانو مفصل بسیار آسیبپذیری است و همواره افراد به خوب مراقبت کردن از آن تشویق میشوند. بیشتر افراد صدا دادن زانو را تجربه میکنند اما همیشه برای درمان عجله نمیکنند؛ زیرا گاهی این مشکل کوتاهمدت است و معمولاً ماهیت مکانیکی دارد. این نوع صدای شبیه به ترکیدن، بدون درد است و به هیچ وجه با حرکت زانوی نرمال و طبیعی سازش ندارد.
اما نوع دیگری از صدا کردن زانو وجود دارد که به طور نسبتاً مزمن رخ میدهد. این نوع صدا در افرادی که نشانههای اولیه بیماری مفصلی دژنراتیو را نشان میدهند، رخ میدهد. این نوع صدا دادن زانو قابل توجهتر است و با صدای ساییده شدن زانو، بهوضوح مشاهده میشود و برخی اوقات همراه با درد است. برای افرادی که این مشکل را دارند، انجام درمان ضروری است تا درد کاهش یابد و عملکرد طبیعی زانو بازگردانده شود.
درمان مشکل صدا دادن و تقتق زانو
انواع مختلفی از گزینههای درمانی برای رفع مشکل صدا دادن زانو موجود است. هر کدام از این گزینهها بر اساس چیزهایی مانند شدت صدای تقتق، وجود یا عدم وجود التهاب و یا درد و دامنه حرکت مفصل تجویز میشود. روش درمان را میتوان به دو گزینه جراحی و غیرجراحی طبقهبندی کرد. تا زمانی که برخی از گزینههای غیرتهاجمی امتحان نشده باشند عمل جراحی به عنوان گزینه درمانی تجویز نمیشود.
کاهش وزن
یکی از روشهای آسان برای درمان تقتق و صدا دادن زانو، کاهش وزن است. اضافهوزن موجب میشود مقدار کاری که زانو باید انجام دهد افزایش پیدا کند. اگر کسی بتواند وزن اضافهاش را از دست بدهد و به شاخص توده بدنی (BMI) نرمال و طبیعی بازگردد، صدا کردن زانو فروکش میکند زیرا در این صورت زانو بهتر میتواند وزن بدن را کنترل نماید.
ورزش
ورزش کردن نیز توصیه میشود، بخصوص به افرادی که عضلات همسترینگ آنها قویتر از عضلات چهار سر ران است و همچنین آنهایی که سبک زندگی کمتحرکی را دنبال میکنند. معمولاً برای استحکام و استقامت بخشیدن به مفصل زانو، ادامه دادن به تمرینات کششی همسترینگ بویژه تمرینات پا مانند دویدن یا انجام تمرینات اسکوات یا چمباتمه در باشگاه ورزشی کافی است.
درمان دستی
اگر مشکل به علت وجود ناهنجاری در ساختار باشد، مراقبتهای کایروپراکتیک یا درمان دستی زانو و مفاصل و همچنین ماساژ تراپی بافت عمیق یا ماساژ اصطکاکی میتواند به کاهش صدای زانو کمک کند.
داروها
داروهای ضددردی برای تقتق و صدا دادن زانو وجود دارند که میتوانید آنها را وقتی مصرف کنید که زانوهایی که صدا میدهند دچار التهاب و درد قابل ملاحظهای شوند. در گذشته، موفقیت داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن در کاهش برخی علائم مفصل زانوی مبتلا به بیماری به ثبت رسیده است .این داروها تنها هنگامی توصیه میشوند که استفاده از آنها عوارض جانبی مضری برای شما نداشته باشند.
درمانهای جایگزین
درمان مشکل صدا دادن و تقتق زانو میتواند بنابر علل و آسیبهای مختلفی که باعث بروز این مشکل میشوند انجام گیرد، متخصصین طب فیزیکی از روشهای غیرجراحی مؤثری برای کاهش درد ناشی از آنها از جمله موارد زیر استفاده خواهند کرد:
- لیزرتراپی
- مگنت درمانی
- شاکویوتراپی
- التراسوندتراپی
- تزریق اوزون و پی آر پی(prp)
- بریسها
و دیگر موارد
جراحی
همانطور که قبلاً اشاره شد، چند روش جراحی برای درمان تقتق و صدا دادن زانو وجود دارد. اعمال جراحی برای تصحیح تقتق کردن انجام نمیشوند بلکه برای تصحیح بیماری زمینهای انجام میشوند به نحویکه صدا کردن زانو دیگر تکرار نشود. هدف بیشتر جراحیها صاف کردن سر مفصلی استخوانهای زانو است به طوری که در طول حرکت اصطکاک کمتری وجود داشته باشد.
پیشگیری از مشکلات زانو
صدا دادن و تقتق زانو در صورتی که بدون درد باشد، معمولاً مسئله نگرانکنندهای نیست. با این حال، این صدا و تقتق زانو یادآور آن میشود که میتوانید برای پیشگیری از آسیبدیدگیهای آینده زانو اقداماتی انجام دهید. یکی از راههای کاهش احتمال این مشکل، تقویت عضلات و ایجاد تعادل در میان عضلات همسترینگ و عضلات چهارسر ران است. همچنین، پس از هر بار تمرین و ورزش، باید بدن خود را گرم و سرد کنید. همچنین، استفاده از کفشی که به خوبی از پاهایتان محافظت کند، میتواند به کاهش ضربه به زانو کمک کند.
بنابراین، صداها و تقتق زانو به تنهایی چیز نگرانکنندهای نیستند، مگر اینکه با علائم دیگر همراه شوند. در هر صورت، تقویت عضلات ران بسیار مهم است و باید به آن توجه کنید.
