هنگامیکه شما قادر نباشید زانوی خود را خم یا راست کنید به این حالت قفل شدن زانو گفته میشود. ممکن است احساس کنید که زانوهایتان گیر کرده و نمیتوانید آن را حرکت دهید بنابراین ممکن است سعی کنید زانو را تکان دهید تا آن را به موقعیت و حالت قبل خود بازگردانید. دو نوع اصلی از قفل کردن مفصل زانو وجود دارد، یکی حالتی است که در هنگام قفل شدن، منجر به درد شدید زانو میشود و محدوده حرکتی مناسب را از زانوی شما میگیرد. حالت دوم قفل شدن زانو به علت ممانعت مکانیکی ایجاد میشود و حرکت نرم زانو را مختل میکند.
در صورتی که قادر به حرکت زانو در یک موقعیت خاص نیستید، بهتر است بلافاصله با یک متخصص طب فیزیکی مشورت کنید و ویزیت کنید. مراقبت های پزشکی بسیار حیاتی هستند و ضروری است که زانو به طور کامل مورد بررسی قرار گیرد. بسته به میزان قفل شدن زانو، متخصصان طب فیزیکی و توانبخشی، روش توانبخشی مناسب را به شما توصیه خواهند کرد. بعضی از پزشکان ممکن است عمل جراحی را پیشنهاد دهند، اما این گزینه درمانی بستگی به محل آسیب، میزان فعالیت و پاسخگویی به توانبخشی دارد.
دلایل قفل شدن زانو
- هنگامیکه در زانوی شما پارگی مینیسک وجود داشته باشد، زانویتان تمایل به قفل کردن پیدا میکند. مینیسکها حلقههای غضروفی در داخل مفصل زانو هستند که به زانو در جذب ضربات شدیدی که به آن وارد میشود کمک میکنند. منیسک به علت یکی از این دو دلیل عمده ممکن است پاره شود: به دلیل تحلیل رفتن آن طی زمان و یا بر اثر وارد شدن آسیب شدید به زانو.
- عامل بازدارنده مکانیکی زمانی ایجاد میشود که یک چیز فیزیکی مثل تکهای از منیسک، در داخل زانو گیر کرده باشد و سبب قفل شدن زانو شود.
- این نوع از قفلشدگی غالباً زمانی روی میدهد که غضروف شل شده یا قطعات استخوانی، مفصل زانو را مسدود یا بند آورده باشد.
- انحراف در راستای عضلات و استخوانها که به علت کشیدگی عضلات یا آسیبدیدگی ایجاد شده، میتواند موجب ایجاد این عارضه شود. در هر دو حالت، ممکن است زانو خشک و یخزده شود که این حالت با درد زیادی همراه است. برای درمان قفل کردن زانو، شناخت علت بروز علائم اولیه حائز اهمیت میباشد.
- با گذشت زمان، غضروفی که استخوانهای زانو را احاطه کرده است، ممکن است به تدریج فرسوده و پاره شود. ممکن است که بافت غضروف در مفصل زانو گیر کند که این حالت، خم کردن پا را غیرممکن میکند. در صورتی که غضروف به طور کامل فرسوده شده باشد این احتمال نیز وجود دارد که قطعات استخوان خردشده در مفصل گرفتار شود به این وضعیت استئوکوندریت دیسکان گفته میشود.
- علت دیگر بروز عارضه قفل کردن زانو ممکن است دررفتگی کشکک زانو و یا وجود قطعات رها و آزاد در اطراف زانو باشد.
- قفل شدن مفصل زانو در بیماران مبتلا به التهاب مفاصل زانو موجب بروز درد شدید ناشی از محدودیت حرکت زانو میشود. آرتروز زانو و پیری طبیعی، احتمال قفل شدن زانو را افزایش میدهد.
- عوارض بعد از عمل جراحی میتواند موجب قفل کردن زانو شود. گاهی اوقات با وجود نتیجه رضایتبخش جراحی، بازسازی رباط صلیبی قدامی زانو موجب قفل شدن آن میشود.
- قفل شدن زانو موجب بروز درد میگردد، همچنین ممکن است که باعث التهاب زانو شود.
علائم و نشانههای قفل شدن زانو یا مفصل زانو
- تب به علت وجود عفونت و یا آبسه در مفصل زانو
- زانو درد شدید هنگام کشیدن مفصل زانو، یکی از نشانههای قفل شدن زانو است.
- قفل کردن زانو اغلب باعث دشوار شدن ایستادن بر روی پای آسیبدیده میشود.
- در زانوی قفلشده، انعطاف زانو در موقعیتی ثابت و اغلب در زاویه ۴۵ درجه باقی میماند.
- صدای اصطکاک و خرد شدن میتواند یکی از علائم و نشانههای قفل شدن زانو باشد. جنبش مفصل زانو به دلیل اصطکاک قطعهای از منیسک پاره شده که در مفصل گرفتار شده است، این صدا را ایجاد میکند. این صدای غیرطبیعی با درد شدید همراه است.
- به دلیل اصطکاک قطعهای از منیسک پاره شده، جنبش و حرکت زانو تولید صدا میکند. این صدای سایش، با درد شدیدی همراه است.
- علامت رفلکس گیرافتادگی استامپ (نشانهی خاصی از گیرافتادگی رباط صليبی قدامی است که یکی از عوامل قفل شدن زانو میباشد) در پارگی رباط صلیبی قدامی دیده میشود.
تشخیص
انجام آزمایشات برای تشخیص علتی که منجر به عدم خم شدن زانو میشود، در برخی موارد میتواند مفید باشد. انجام اشعه ایکس از مفصل زانو میتواند نشان دهنده وجود قطعات استخوان آویزان و شل، شکستگیها و تورم درون مفصل باشد. این آزمایشات همچنین در صورتی که وضعیت طبیعی باشد، به شما اطمینان خاطر میدهند که هیچ مشکل جدی درون یا اطراف مفصلی که باعث عدم خم شدن زانو میشود، وجود ندارد.
اگر اشعه ایکس به تشخیص مشکل کمک نکرد آزمایشی که ام آر آی نامیده میشود ممکن است کمککننده باشد. ام آر آی مشکلات غضروف، لیگامان (رباط) و تاندونها را نشان میدهد. خصوصاً مینیسک پاره شده یا پارگیهای غیرعادی مینیسک یا بافت شل شده غضروف شل شده معمولاً در ام آر آی نمایان میگردد.
درمان
شیوه درمان قفل کردن زانو بستگی به عاملی دارد که موجب آن شده است. تنها در موارد شدید به عمل جراحی نیاز خواهید داشت.
- دارو: داروهای ضد درد خاصی وجود دارد که پزشک برای رهایی شما از درد و التهاب، ممکن است آنها را تجویز کند. جهت تسکین درد مفصل، کاهش خشکی و شل شدن عضلات شل کننده عضلات تجویز میگردد.
- گرما و سرما درمانی: اگر درد و قفل شدن زانوی شما ناشی از پارگی منیسک باشد، ممکن است به شما توصیه شود که جهت کمک به کاهش درد خود یخ درمانی (سرما درمانی) را امتحان کنید. برای تسکین درد خود یخ را برای مدتی کمتر از پنج دقیقه بر زانوی قرار دهید.
در برخی موارد، برای رفع سفتی زانو میتوانید از یک پد گرماساز استفاده کنید. برای این کار، پد گرماساز را در دمای پایین تنظیم کنید و به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه بر روی زانوی آسیبدیده قرار دهید. اگر پد گرماساز در دسترس نبود، میتوانید یک حوله را در آب گرم خیس کرده و آن را روی زانوی خود قرار دهید.
- بریس: استفاده از بریس زانو (زانوبند) علاوه بر حمایت مداوم از زانو، به تسکین درد زانو نیز کمک میکند. بریس زانو نه تنها به ثابت نگهداشتن زانو کمک میکند بلکه زانو را گرم نگه میدارد.
- فیزیوتراپی و ورزشهای زانو گاهی اوقات به رفع و باز کردن زانو کمک میکند. دوره درمانی طولانیتر شامل تمریناتی برای تقویت و استحکام بخشیدن به زانو باشد.
- درمانهای دستی در درجه اول باید به عنوان یک روش کمکهای اولیه برای بازگرداندن عملکرد زانو و جلوگیری از درد در نظر گرفته شود. این وضعیت معمولاً توسط یک ناهنجاری در منیسک خارجی ایجاد میشود و ممکن است بعدها به ماساژ و درمان دستی نیاز باشد.
- اگر قفل شدن زانو بر اثر پارگی مینیسک ایجاد شده باشد، لیزرتراپی و اولتراسوند تراپی میتواند به ترمیم بعضی قسمتهای مینیسک و اطراف بافتهای نرم کمک کند.
- اگر درمانهای بدون جراحی نتوانند درد شما را تسکین دهند و بیمار همچنان علائم مکانیکی نظیر قفل شدن زانو، عدم توانایی در خم و راست کردن زانو و صدا دادن زانو را تجربه کند، پزشک ممکن است گزینه جراحی را مدنظر قرار دهد.
