نقرس زانو در واقع یکی از انواع بیماریهای متعلق به گروه آتروز زانو است. نقرس یک بیماری التهابی است که منجر به سوزش، تورم، گرمی، قرمزی و خشکی مفاصل میشود. بیماری نقرس حدوداً 1 الی 2 مرد را در هر 100 مرد به خود مبتلا میکند. تعداد مردانی که به بیماری نقرس دچار میشوند، 2 الی 3 برابر بیشتر از زنان است. سنی که افراد بیش از همه در آن به بیماری نقرس دچار میشوند، 75 سالگی است.
مفصلی که بیش از سایر مفاصل بدن دچار حملهی نقرسی میشود، مفصل انگشت شست پا است. اما بیماری نقرس در مفاصل دیگر بدن مانند زانو، مفاصل انگشتان، مچ پا و مچ دست نیز ممکن است بروز کند. در صورتی که زانوی شما به طور ناگهانی گرم، دردناک، قرمز و متورم میشود، احتمال دارد که به بیماری نقرس دچار شده باشید.
مدیریت درد و مشکلات ناشی از نقرس، به ویژه نقرس زانو، بسیار اهمیت دارد و مهمتر از رفع کامل مشکل است. با همکاری مؤثر با تیم متخصصان طب فیزیکی و توانبخشی در کلینیک تخصصی زانوی دکتر فرخانی، شما قادر خواهید بود مشکل نقرس زانوی خود را با موفقیت کنترل کنید، به طوری که بیماری کمترین تأثیر را بر زندگی روزمره و فعالیتهایتان داشته باشد. اگرچه ابتلا به نقرس زانو مشکل شایعی نیست، اما در صورتی که با درد زانو همراه با تورم و قرمزی روبرو شوید، حتماً باید این موضوع را بررسی کنید. همواره در صورت بروز درد زانو، به پزشک مراجعه نمایید.
برای دریافت مشاوره درباره روشهای طب فیزیکی و توانبخشی و نیز رزرو نوبت میتوانید با ما تماس حاصل فرمایید.
علل بروز نقرس زانو
نقرس زمانی مشخص میشود که سطح اسید اوریک موجود در خون افزایش پیدا کند. اسید اوریک یکی از ضایعات معمول مواد غذایی است. اگر سطح اسید اوریک بدن بیش از حد افزایش پیدا کند، امکان دارد بلورهایی در بافتهای نرم و بطور خاص اطراف یک مفصل مثل مفصل زانو تشکیل شود. این کریستالها یا بلورها یک واکنش التهابی در مفصل ایجاد میکند و در نتیجه باعث گرم شدن، تورم، قرمزی و دردناک شدن مفصل میشود. این بلورها تمایل دارند که در نقاط سرد بدن تشکیل شوند و به همین خاطر است که بیماری نقرس بیشتر در مفاصل دستها و پاها ایجاد میشود. بعد از بالا رفتن سطح اوریک اسید در بدن، چند سال طول میکشد تا اولین علائم نقرس بروز کند. عوامل متعددی میتواند فرد را در معرض ابتلا به بیماری نقرس قرار دهد. مهمترین این عوامل عبارتند از:
- مسائل ژنتیکی: گفته میشود که در بیش از 20% موارد ابتلا به بیماری نقرس، یک سابقهی ژنتیک در افراد وجود دارد.
- بالا رفتن سن: این بیماری در اکثر موارد افراد بالاتر از 40 سال ایجاد میشود و بیش از 75 درصد موارد ابتلا به این بیماری در این سنین مشاهده میشود.
- چاقی: افزایش سریع وزن و داشتن شاخص تودهی بدنی که بالاتر از 35 باشد، باعث سه برابر شدن احتمال ابتلا به بیماری نقرس میشود.
- رژیم غذایی: در صورت مصرف زیاد گوشت و ماهی و مواد غذایی که دارای میزان بالای پورین هستند، احتمال ابتلا به بیماری نقرس افزایش پیدا میکند.
- ابتلا به بیماریهای دیگر: ابتلا به بیماریهای کلیه و یا مشکلات متابولیسم میتواند باعث ابتلا به این بیماری شود.
- مصرف داروهای خاص: اکثر داروهای دیورتیک (ادرارآور) که اغلب برای درمان برای فشار خون بالا، حمله قلبی و بیماریهای مشابه تجویز میشوند، میتواند احتمال ابتلا به نقرس را افزایش دهد.
- آسیبدیدگی: ممکن است نقرس زانو بعد از بروز یک آسیبدیدگی زانو یا انجام عمل جراحی، ایجاد شود.
نقرس زانو ممکن است هر زمانی بعد از سن بلوغ، در فرد ایجاد شود. البته در زنان، معمولا این بیماری بعد از یائسگی بروز میکند و تصور میشود که علت این موضوع، تاثیرات مثبت هورمون استروژن در بدن تا قبل از بروز یائسگی است.
علائم نقرس
بیماری نقرس در زمانهایی که حمله میکند، باعث بروز علائم آزاردهنده در فرد میشود. این علائم تقریبا به طور ناگهانی و طی تنها چند ساعت ایجاد و شدت میگیرند. علائم حملهی نقرسی معمولا در شب هنگام ایجاد میشود، چرا که در این زمان دمای بدن انسان کمتر است و مفصلها گرم، متورم و قرمز میشوند و معمولا درد بسیار شدیدی دارند.
پوست اطراف مفصل مورد نظر معمولاً درخشندگی طبیعی خود را از دست میدهد و ممکن است در آن برآمدگیهای کوچک مشاهده شود. حمله نقرسی در بعضی موارد ممکن است منجر به افزایش دمای بدن (تب) شود. اگر به درمان و مراقبت لازم رسیدگی نشود، درد ناشی از نقرس معمولاً چند هفته طول میکشد. ابتلا به نقرس زانو معمولاً باعث میشود هر فعالیتی که وزن بدن را بر روی زانوها فشار میآورد، برای فرد مشکل و دردناک باشد.
تشخیص نقرس
متخصص طب فیزیکی معمولا به سادگی میتواند بر اساس شرح حال شما از علائمی که دارید و همچنین بررسی عوامل خطر برای بیماری که در مورد شما صادق هستند، ابتلا به بیماری نقرس را تشخیص دهد.
برای تایید این تشخیص و قطعی شدن آن، پزشک انجام آزمایش خون را تجویز میکند (هر چند آزمایش خون میتواند غیرقابل استناد باشد) و یا مقداری از مایع مفصلی را بیرون میکشد و آن را تحت آزمایش قرار میدهد. در حین بررسی مایع مفصلی، وجود کریستالهای اسید اوریک بررسی میشود. برای تایید تشخیص پزشک، ممکن است آزمایشات مربوط به عملکرد کلیهها نیز انجام شوند.
روشهای درمانی
روشهای درمان نقرس در افراد مختلف، متفاوت است و به این موضوع بستگی دارد که بیماری نقرس در فاز حاد یا مزمن است. معمولا علاوه بر داروهایی که برای درمان نقرس وجود دارد، برخی روشهای درمانی مکمل نیز به کار گرفته میشوند.
- داروهای NSAID (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی): داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی شامل داروهایی مانند ایبوبروفن، ناپروکسن میشود که در صورتی که به محض بروز علائم، مصرف شوند تاثیرات بسیار زیادی خواهند داشت. البته قبل از مصرف هر دارویی با پزشک خود مشورت کنید.
- استروئید: داروهای استروئیدی چه به صورت خوراکی (قرص) و چه به صورت تزریقی، میتوانند درد و التهاب را تا حدود بسیار زیادی کاهش دهند.
- داروی کلشیسین (Colchicine): این دارو موجب کاهش تجمع اورات میشود اما میتواند باعث بروز اسهال و احساس بدحالی در فرد شود.
- فیزیوتراپی: در صورتی که فرد به تازگی یک حملهی نقرسی را پشت سر گذاشته است و یا سعی دارد به آرامی به انجام برنامهی روتین ورزشی بازگردد، انجام فیزیوتراپی برای او بسیار مفید خواهد بود. انجام فیزیوتراپی موجب افزایش جریان خون و گردش خون به شیوهی ایمنتر در نواحی آسیبدیده و مبتلا به نقرس میشود. این روشها موجب تسکین درد بیمار شده و هیچ عوارض جانبی ندارند.
- ورزش: در صورتی که در هنگام حملهی نقرس ورزش کنید، این کار میتواند علائم ناشی از نقرس را تشدید کند. اما انجام ماساژدرمانی همراه با حرکات اصلاحی و درمانی به تسکین علائم شما کمک میکند. یک برنامهی تمرینی که توسط فیزیوتراپیست ما برای شما طراحی شده است، از تحلیل رفتن و ضعیف شدن ماهیچههای اطراف مفصلی که به نقرس مبتلاست، جلوگیری میکند. این تکنیکهای تمرینی همچنین موجب میشود که مفصل آسیبدیده، گردش خون بالایی داشته باشد و در نتیجه روند بهبودی آن سریعتر طی شود.
- تمرینات کششی: شما میتوانید با انجام برخی تمرینات ساده و کمفشار مانند تمرین خم کردن زانو، التهاب و تنش موجود در مفصل را کاهش دهید. برای انجام تمرین خم کردن زانو، به آرامی به سمت جلو خم شوید و زانوی خود را خم کنید و سعی کنید با دستان خود شست پای خود را بگیرید.
- تمرینات تقویت عضلات: این تمرینات بدین منظور طراحی شدهاند که با بهبود قدرت عضلانی و افزایش حجم عضلات، به بهبود عملکرد مفصل زانو کمک کنند. یکی از تمرینات سادهی تقویت عضلات ران بدین صورت است که در هر یک از دستان خود یک وزنه میگیرید و در حالی که کمر شما کاملا صاف است، زانوهای خود را خم میکنید. تا جایی زانوی خود را باید خم کنید که پشت ران پای شما با زمین موازی شود و سپس باید به آرامی به حالت ایستاده بازگردید.
- ماساژ: هر چند ماساژ و درمانهای دستی روشهای درمانی بسیار قدیمی هستند، اما شواهد کافی برای اثبات اثرگذاری آنها وجود دارد. بسیاری از این تحقیقات انجام شده بر روی تاثیرات ماساژ بر درمان آرتروز و فرسایش مفاصل بدن (از جمله شست پا،مچ پا، زانو، آرنج و مچ دست) که بر اثر بیماری نقرس ایجاد شده است، تمرکز دارد. علت محبوبیت روش ماساژ این است که نیازی به مصرف دارو ندارد. بسیاری از افراد مبتلا به نقرس، به دنبال راهی برای تسکین درد خود هستند اما مایل به مصرف دارو نیستند.
- سرمادرمانی: سرد کردن مفصل موجب کاهش درد و تورم آن میشود. شما میتوانید برای تسکین نقرس زانو، از سرمادرمانی و گرمادرمانی استفاده کنید.
- اوزونتراپی: این روش میتواند علائم ناشی از نقرس را کاهش دهد و همچنین از بازگشت حملات نقرسی پیشگیری کند. اوزون میتواند میزان التهاب و تورم مفصلی را کاهش و روند بهبودی را افزایش دهد، بلورهای اسیدی را بشکند، اسید اوریک و مواد سمی موجود در ناحیه آسیبدیده را خنثی کرده و سطح اکسیژن بدن را افزایش دهد.
پیشگیری از نقرس
در طول 20 سال گذشته، نرخ ابتلا به بیماری نقرس دو برابر شده است. اعتقاد میشود که این افزایش قابل توجه به دلیلهای متعددی از جمله افزایش امید به زندگی در افراد، تغییر در الگوی تغذیه و افزایش ابتلا به بیماریهای دیگری که در ایجاد نقرس نقش دارند، رخ میدهد. شما میتوانید با انجام برخی اقدامات از بروز حملهی نقرس پیشگیری کنید:
- از مصرف بیش از اندازهی الکل خودداری کنید: مصرف نوشیدنیهای الکلی (خصوصا آبجو و شراب غنی شده) احتمال ابتلا به نقرس را افزایش میدهد.
- وزن خود را متعادل کنید: در صورتی که اضافه وزن دارید، وزن خود را کم کنید. افراد چاق بیشتر در معرض ابتلا به نقرس هستند. شما میتوانید برای کم کردن وزن خود از پزشک مشورت بخواهید.
- از خوردن مواد غذایی غنی از پورین خودداری کنید: مانند ماهیهایی با گوشت چرب، اجزای داخل شکمی حیوانات (مانند جگر و دل و ..)، حبوبات و برخی سبزیجات خاص مانند مارچوبه و اسفناج. البته این توصیه برای مدت زمانی طولانی به افراد مبتلا به نقرس داده میشد، اما اخیرا برخی مطالعات، این توصیهها را زیر سوال بردهاند.
- به طور منظم به پزشک خود مراجعه کنید: از پزشک خود بخواهید که داروهای مصرفی شما را بررسی کند، چرا که ممکن است برخی از آنها موجب تشدید و تحریک بیماری نقرس شوند. برای مثال، آلوپورینول (Allopurinol) مانع از شکل گیری اورات میشود و پروبنسید (probenecid) دفع اورات از کلیه را افزایش میدهد.
- ویتامین C مصرف کنید: یکی از مطالعات نشان داده که مصرف 1500 میلی گرم ویتامین c در روز، ریسک ابتلا به نقرس را تا 45 درصد کاهش میدهد. البته قبل از مصرف هرگونه مکمل غذایی با پزشک خود مشوت کنید.
- مقادیر زیادی آب بنوشید: برای جلوگیری از کمآبی بدن، سعی کنید روزانه مقادیر زیادی آب بنوشید. سعی کنید روزانه در حدود 1.2 لیتر آب بنوشید.
