بروز گردن درد در زمان انجام فعالیتهای روزانه باعث ایجاد نگرانی برای بسیاری از افراد میشود. نادیده گرفتن گردن درد دشوار میباشد چرا که تا حد زیادی سبب محدودیت در انجام فعالیتهای روزمره میشود. در زمان بروز درد در گردن، اطلاع از نوع درد بسیار مفید میباشد.
در بیشتر موارد استفاده از روشهای غیر جراحی مانند فیزیوتراپی، ماساژ، درمان دستی، تراکشن، طب سوزنی و یوگا در رفع گردن درد مؤثر میباشند. امکان دارد بهبود درد 8 تا 12 هفته طول بکشد. در صورت بروز ضعف و ایجاد مشکلات مرتبط با طناب نخاعی و بروز درد در دست امکان دارد انجام جراحی ضروری باشد. جهت درمان گردن درد به ندرت از جراحی استفاده میشود.
علت گردن درد
آسیبدیدگی بافت نرم
گردن درد در بیشتر موارد در اثر کشیدگی عضلانی یا پیچخوردگی رباطها یا تاندونها ایجاد میشود. بلند کردن اشیاء سنگین، خوابیدن در وضعیت نامناسب یا شروع به انجام یک فعالیت جدید میتوانند منجر به آسیبدیدگی بافت نرم شوند. این نوع آسیبدیدگیها معمولاً پس از چند روز یا چند هفته به خودی خود بهبود پیدا میکنند. در صورت ادامه درد بیش از سه هفته، بایستی به پزشک مراجعه شود.
عارضههای مرتبط با ستون فقرات
بیشترین علت درد گردن، کشیدگی عضلانی، پیچخوردگی رباطها یا تاندونها است. بلند کردن اشیاء سنگین، خوابیدن در وضعیت نامناسب یا شروع به انجام فعالیتی جدید میتواند باعث آسیبدیدگی بافت نرم گردن شود. این نوع آسیبدیدگیها معمولاً در چند روز یا چند هفته بهبود مییابند. اما در صورتی که درد بیش از سه هفته ادامه داشته باشد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
دیسک گردن
دیسکهای ستون فقرات در مرکز خود حاوی مادهای ژلهمانند هستند. لایه خارجی دیسک امکان دارد در اثر فرسودگی یا آسیبدیدگی ضعیف شده و در نتیجه بخش داخلی دیسک بیرون زده و بر اعصاب مجاور فشار وارد کند. فشردگی اعصاب یا طناب نخاعی میتواند باعث ایجاد بیحسی یا حس گزگز در دستها شود. در اثر بروز دیسک گردن امکان دارد دردی ایجاد نشود.
خار استخوانی
با فرسودگی دیسکهای ستون فقرات به مرور زمان، امکان دارد جهت حفاظت از مهرهها در استخوان رشد اضافی ایجاد شود که خار استخوانی نامیده میشود. در برخی از مواقع امکان دارد خار استخوانی باعث اشغال فضا در کانال نخاعی شده و با وارد شدن فشار بر اعصاب درد ایجاد شود. این حالت معمولاً در اثر فرسودگی بروز میکند. ولی وضعیت نامناسب بدنی و التهاب مزمن ناشی از آسیبدیدگی نیز میتوانند سبب بروز خار استخوانی شوند.
آرتروز گردن
آتروز گردن به مرور زمان در اثر فرسودگی غضروف و استخوانهای گردن ایجاد میشود. عامل فرسودگی معمولاً علت اصلی فتق دیسک و خار استخوانی میباشد. آرتروز گردن در افراد سالخورده شایعتر است و در بیش از 85 درصد از افراد بالای 60 سال ایجاد میشود. با این حال امکان دارد در اثر این عارضه در بسیاری از موارد درد ایجاد نشود.
درد ارجاعی
درد ارجاعی، درد در قسمتی از بدن است که علت بروز آن در یکی دیگر از اعضای بدن میباشد. برای مثال گردن دردی که با انجام فعالیت تشدید میشود ممکن است در اثر مشکلات مرتبط با مری ایجاد شده باشد.
میزان بروز درد
- عدم وجود درد: میزان درد از 0 تا 10، صفر میباشد.
- درد خفیف: درد باعث بروز اختلال در شغل، مدرسه یا فعالیتهای روزمره نمیشود. میزان درد از 0 تا 10، بین 1 تا 3 میباشد.
- درد متوسط: درد باعث اختلال در فعالیتهای روزمره میشود و باعث بیدار شدن شخص از خواب میشود. میزان درد از 0 تا 10، بین 4 تا 7 میباشد.
- درد شدید: امکان دارد این نوع درد از هر درد دیگری که فرد تجربه کرده است، بیشتر باشد و در انجام فعالیتهای روزانه شخص اختلال ایجاد میکند. میزان درد از 0 تا 10، بین 8 تا 10 میباشد.
چه زمانی در اثر گردن درد باید به پزشک مراجعه کرد؟
تماس فوری با اورژانس
- ضعف شدید وجود دارد
- شخص تصور میکند که یک وضعیت اضطراری به وجود آمده است
تماس فوری با پزشک
- سر بیمار به یک طرف چرخیده است (بر خلاف اراده بیمار)
- احساس ضعف یا حالت تهوع شدید وجود دارد
- بیمار تصور میکند که باید سریع به پزشک مراجعه کند و یک وضعیت اضطراری به وجود آمده است
تماس با پزشک در طول 24 ساعت
- وجود سرطان
- ابتلا به ایدز یا استفاده از داروهای داخل وریدی
- احساس درد در هنگام لمس یا ورم در قسمت جلوی گردن
- انتقال درد گردن به دست یا پا
- بیمار تصور میکند که باید به پزشک مراجعه کند، ولی وضعیت بیمار اضطراری نمیباشد.
تماس با پزشک در طول ساعات اداری
- گردن درد بیش از 2 هفته طول کشیده است
- گردن درد به صورت مداوم وجود دارد
- سن بیمار بالای 50 سال است و بروز گردن درد به این شدت سابقه نداشته است
- گردن درد در انجام فعالیتهای روزانه اختلال ایجاد میکند
- گردن درد پس از 3 روز بهبود پیدا نکرده است
- بیمار نگرانیها و سؤالات دیگری نیز دارد
تشخیص علت گردن درد
تصویربرداری با اشعه ایکس
این روش با ایجاد تصویر از استخوانها و مفاصل در گردن به تشخیص شکستگی، دررفتگی، خار استخوانی، بیثباتی یا دیگر دلایل بروز درد کمک میکند. تصویربرداری با اشعه ایکس در حدود 15 دقیقه طول میکشد و باعث ایجاد درد نمیشود.
تصویرسازی تشدید مغناطیسی (ام آر آی)
در این روش با استفاده از امواج مغناطیسی تصاویر با جزئیات کامل از ستون فقرات شامل دیسکها، مهرهها، طناب نخاعی و اعصاب تهیه میشود. این تصاویر به تشخیص آسیبدیدگی دیسک یا فشار وارد بر طناب نخاعی و اعصاب کمک میکنند. ام آر آی حدود 30 تا 60 دقیقه طول میکشد و باعث ایجاد درد نمیشود.
سی تی اسکن
در این روش تصاویر سه بعدی با جزئیات کامل از ستون فقرات گرفته میشوند. سی تی اسکن حدود 10 دقیقه طول میکشد و باعث ایجاد درد نمیشود.
الکترومیوگرافی
در این روش الکترودها با سوزن ظریفی جهت ثبت فعالیت الکتریکی به طور مستقیم وارد عضلات میشوند. در این روش مقداری درد ایجاد میشود. الکترومیوگرافی حدود 30 تا 90 دقیقه طول میکشد و نحوه عملکرد عضلات و اعصاب در قسمتهای خاصی از بدن (گردن و دستها) را ارزیابی میکند.
آزمایش خون
به ندرت امکان دارد درد یا خشکی گردن نشانهای از وجود عفونت یا عارضههای خطرناک دیگری مانند مننژیت باشد. آزمایش خون به تشخیص این عارضهها کمک میکند.
تزریق داروی بیحسی
در این روش جهت تشخیص محل ایجاد درد در گردن، پزشک داروی بیحسی را به نقطه مورد نظر تزریق میکند. در صورت بهبود درد، پزشک اطلاعات بیشتری در مورد محل ایجاد درد کسب میکند.
درمان گردن درد
روشهای درمانی غیر تهاجمی در درمان گردن درد بسیار مؤثر هستند. در صورت عدم بهبود گردن درد با این روشها، امکان دارد از جراحی استفاده شود.
استراحت
محدودیت در انجام فعالیتهایی که سبب تشدید درد میشوند الزامی است. از بیحرکت نگه داشتن گردن به طور کامل بایستی خودداری شود چرا که میتواند سبب ضعیف شدن عضلات و طولانیتر شدن دوره بهبودی شود.
سرمادرمانی
- جهت رفع درد یا ورم، پک سرد را در یک حوله مرطوب قرار دهید
- حوله را برای مدت 20 دقیقه در قسمت دردناک قرار دهید
- در روز اول این کار را به مدت 4 بار تکرار کنید. (پس از روز اول به مقدار مورد نیاز استفاده شود)
- از قرار داشتن پارچه ضخیم بین یخ و پوست خود اطمینان حاصل کنید.
گرما درمانی
- در صورت ادامه درد بیش از 2 روز، در قسمت مورد نظر از حرارت استفاده کنید.
- به این منظور میتوانید از پک گرمایی، پد حرارتی یا حوله گرم و مرطوب به مدت 10 دقیقه استفاده کنید.
- جهت جلوگیری از سوختگی پوست، اطمینان حاصل کنید که پک گرم داغ نباشد. هیچگاه بر روی پد حرارتی نخوابید.
نحوه خوابیدن با وجود گردن درد
در زمان بروز گردن درد بایستی به پهلو یا پشت (و نه بر روی شکم) بخوابید. در زمان خواب از گردنبند طبی و یا یک حوله کوچک به دور گردن خود استفاده کنید تا از حرکت بیش از حد سر در زمان خواب جلوگیری شود.
نحوه انجام فعالیتهای مختلف به شکل صحیح
- بلند کردن اشیاء: نزدیک شیء مورد نظر بایستید. پشت بدن را صاف نگه داشته و پاهای خود را در زمان بلند کردن شیء مورد نظر خم کنید. در صورت لزوم از کمک دیگران استفاده کنید.
- خوابیدن: بر روی یک تشک سفت بخوابید.
- نشستن: از نشستن برای مدت طولانی خودداری کنید. در زمان نشستن بدن خود را در حالت خمیده قرار ندهید. جهت حفاظت بیشتر، یک بالش در قسمت پایین کمر خود قرار دهید.
- استفاده از رایانه: صفحه نمایش بایستی همسطح چشمها قرار داشته باشد.
- وضعیت بدنی: پشت بدن در زمان نشستن باید در حالت صاف و مستقیم باشد.
از انجام اموری که بر گردن فشار وارد میکنند (مانند خم کردن یا چرخش گردن در زمان کار کردن) خودداری کنید. حمل اشیاء سنگین بر روی سر یا یک دست میتواند باعث آسیبدیدگی گردن شود. همچنین قرار گرفتن به طور عمودی بر روی سر و انجام فعالیتهای ورزشی نیز میتواند به گردن آسیب وارد کند.
فیزیوتراپی
متخصص فیزیوتراپی در انجام ورزشها و تمارین مخصوص تقویت گردن، بهبود تعادل و انعطافپذیری و همچنین افزایش دامنه حرکتی به بیمار کمک میکند. تمامی این موارد به تسکین علائم کمک میکنند. امکان دارد متخصص از کشش ستون فقرات گردنی به منظور کاهش فشردگی استفاده کند.
مصرف دارو
دارو جهت رفع گردن درد شامل داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک و داروهای ضد التهابی، شلکنندههای عضلانی، استروئید و داروهای رفع درد عصبی میباشند. پزشکان در زمان تجویز دارو مواردی مانند عوارض جانبی، احتمال ایجاد وابستگی به دارو و دیگر واکنشهای ناخواسته را در نظر میگیرند.
تزریق دارو
تزریق استروئید اپیدورال سبب درمان التهاب و درد در قسمت فشردگی طناب نخاعی و ریشههای عصبی میشود. پزشک در ابتدا ناحیه مورد نظر را بیحس کرده و سوزن را در فضای اپیدورال در ستون فقرات وارد میکند. در این حالت بیمار احساس فشار خواهد کرد. تأثیر دارو معمولاً در مدت چند روز تا یک هفته قابل مشاهده است.
تحریک الکتریکی
تحریک الکتریکی عصب از راه پوست در مطب پزشک و یا در منزل امکانپذیر است. در زمان بروز درد، الکترودهایی بر روی گردن قرار گرفته و بوسیله سیم به ابزار تحریک الکتریکی متصل میشود. سپس این ابزار برای مدت 15 تا 30 دقیقه جریان الکتریکی خفیفی از راه پوست ایجاد و ارسال میکند که سبب تحریک اعصاب و توقف گیرندههای درد در مغز میشود.
استفاده از بریس
در بعضی موارد، مانند آسیبدیدگی، شکستگی یا بیثباتی ستون فقرات، پزشک ممکن است بریس (دستگاه حمایتی) سخت یا نیمهسخت برای یک مدت زمان کوتاه تجویز کند. این بریس باعث حفظ ثبات ستون فقرات میشود و بهبود و جلوگیری از بروز آسیبدیدگی بیشتر را تسهیل میکند. استفاده از بریس در این موارد به منظور حمایت و استحکام بخشیدن به ناحیه مصدوم شده و کاهش فشار و استرس بر روی ستون فقرات است. تجویز و استفاده از بریس باید تحت نظر پزشک متخصص صورت گیرد و مدت زمان استفاده از آن نیز بسته به شرایط و نیاز هر فرد متفاوت است.
درمان دستی
درمان دستی سبب اصلاح وضعیت ستون فقرات و مفاصل دیگر شده و در نتیجه باعث کاهش درد و بهبود عملکرد میشود. امکان دارد این روش شامل درمان بافت نرم و تمارین ورزشی مخصوص باشد.
طب سوزنی
در طب سوزنی سوزنهای ظریفی به شکل خاص در پوست قرار داده میشوند و سبب تسکین درد میشوند. این روش درمانی بایستی به عنوان یک روش مکمل در نظر گرفته شود و نباید به عنوان روش درمانی جایگزین مورد استفاده قرار گیرد.
ماساژ
ماساژ سبب شل شدن عضلات و همچنین رفع کشیدگی عضلانی و بهبود جریان خون میشود.
