تنگی کانال نخاعی به بیماری گفته میشود که در اثر آن کانال نخاعی محدود و تنگ شده و یا رشتههای عصبی و نخاع فشرده میشوند. این بیماری اغلب به علت استئوآرتریت ستون فقرات ایجاد میشود. علائم رایج این بیماری شامل درد پاها یا کمر درد در هنگام ایستادن یا راه رفتن است.
تنگ شدن کانال نخاعی اغلب در قسمت پشتی (ستون فقرات کمری) و گردن (ستون فقرات گردن) یا در موارد نادر، در ناحیه پشتی قفسه سینه در ستون فقرات (نواحی بالایی پشت بدن) اتفاق میافتد. علائم درد، ضعف یا بی حسی ممکن است در مناطق مختلف بدن رخ دهد که بستگی به ناحیه ای از نخاع دارد که تحت فشار قرار گرفته است.
علل تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی میتواند یک بیماری مادرزادی باشد، زیرا برخی از افراد از زمان تولد، دارای کانال نخاعی باریکی هستند. اما در اغلب موارد، در اثر تغییرات دژنراتیو ستون فقرات یا سایش و پاره شدن نخاع که باعث استئوآرتریت میشود هم به وجود میآید. رشد بیش از حد استخوان به دلیل استئوآرتریت، ضخیم شدن رباط در کمر و دیسکهای کمر میتواند به وقوع این بیماری کمک کند. اگر شما بیش از 50 سال سن داشته باشید، در معرض خطر تنگی کانال نخاعی هستید. همچنین زنان بیشتر از مردان در معرض خطر این بیماری هستند.
سایر عواملی که میتوانند باعث ایجاد تنگی کانال نخاعی شوند عبارتند از التهاب مهرههای ستون فقرات، تومورهای نخاعی، تروما یا بیماری پژه (Paget’s). اگر دچار آسیب نخاعی هستید یا اخیرا جراحی ستون فقرات داشتید، ریسک ابتلا به این بیماری افزایش مییابد.
علائم تنگی کانال نخاعی
افرادی که با مشکل تنگی کانال نخاعی روبرو هستند، عموماً پس از پیادهروی در ناحیه پا و کمر خود درد احساس میکنند و این درد پس از نشستن یا دراز کشیدن کاهش مییابد. در صورتی که تنگی کانال نخاعی در ناحیه گردن وجود داشته باشد، بیماران ممکن است علائمی شبیه به تنگی کانال نخاعی در ناحیه کمری تجربه کنند، اما شدت درد در ناحیه گردن و بازوها بیشتر است و ممکن است با ضعف پا و یا بیاختیاری همراه شوند. این بیماری همچنین میتواند همراه با بیخوابی، ضعف عمومی و گرفتگی پاها باشد. عملکرد روده، مثانه و عملکرد جنسی نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد و در برخی موارد ممکن است با فلج پا همراه باشد. مورد جالب توجه این است که همه بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی، علائم مشابهی را نشان نمیدهند. به همین دلیل، تنگی کانال نخاعی نتیجه ناحیه مبتلا در کانال نخاعی را نشان میدهد.
تشخیص تنگی نخاعی
تنگی کانال نخاعی میتواند با بررسی تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی تشخیص داده شود، اما بررسی عکسهای پزشکی (اشعه ایکس، سی تی اسکن، MRI) نیز اغلب برای ارزیابی علل و شدت بیماری مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین ممکن است لازم باشد که برای بررسی عملکرد اعصاب پاها الکترومایوگرافی (EMG) انجام دهید. آزمایشهای خون نیز برای بررسی عارضههای دیگری که ممکن است داشته باشید و علایم مشابهی را ایجاد کرده باشند، انجام میشود.
درمان تنگی نخاعی
یکی از روشهای درمانی عمده برای درمان این بیماری ورزش کردن است. ورزش کردن برای حفظ قدرت عضلانی و حفظ تعادل در هنگام پیاده روی لازم است. شاید لازم باشد که به یک فیزیوتراپیست مراجعه کنید تا به شما کمک کند تا تمریناتی را انجام دهید که به حفظ و تقویت عضلات شما کمک میکنند، به خصوص در ناحیه بازو و پاها. این تمرینات ورزشی میتواند به کنترل درد شما نیز کمک کند. اگر به علت درد قادر به ورزش و انجام این تمرینات نیستید، توصیه میشود که از ورزشهای کششی شروع کنید و سه بار در هفته به مدت 30 دقیقه، به پیاده روی یا شنا بپردازید.
NSAIDs و تزریق کورتیزون برای کنترل درد و التهاب استفاده میشود. جراحی نیز در مواقعی که هیچ روش درمانی دیگری موثر واقع نشود، انجام میشود. با این حال، اکثر افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی نیازی به عمل جراحی ندارند. در عین حال، عمل لامينکتومي فشردگی استخوان در کانال نخاعي را رفع ميکند و اغلب فشار ستون فقرات را رفع میکند.
ورزشهای درمانی
اگر دچار تنگی کانال نخاعی هستید، میتوانید از درمانهای فیزیکی برای کمک به درمان علائم درد در پا و کمر استفاده کنید تا تحرک کلی خود را بهبود بخشید. فیزیوتراپیست شما ممکن است از روشهای مختلفی برای کمک به حرکت و احساس بهتر شما استفاده کند تا قادر به انجام فعالیتهای عادی باشید.
یکی از مهمترین مواردی که باید در صورت داشتن عارضه تنگی کانال نخاعی انجام دهید، این است که یک برنامه ورزشی منظم داشته باشید. برنامه تمرینات ورزشی شما باید روی تغییر موقعیت ستون فقراتتان تمرکز کند تا به کاهش فشار عصبهای نخاعی کمک کند. این کار میتواند درد شما را کاهش داده یا از بین ببرد و توانایی شما برای راه رفتن بدون درد را بهبود بخشد.
برای درمان تنگی کانال نخاعی یک برنامه ورزشی گام به گام نیاز است و شبیه به همان چیزی است که فیزیوتراپیست شما ممکن است به عنوان یک برنامه ورزشی خانگی برای مشکل شما تجویز کند. این برنامه ورزشی بر روی بازگرداندن وضعیت ستون فقرات به حالت نرمال، و کمک به بازگرداندن عملکرد و تحرک مطلوب شما تمرکز دارد.
قبل از شروع این برنامه یا هر تمرین ورزشی دیگری توصیه میشود که با پزشک خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که این ورزش برای شرایط شما خطرناک نیست.
تقویت انعطاف کمر
در بسیاری از تمرینات کششی کمری که افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی از آن استفاده میکنند، ستون فقرات به جلو خم میشود و اغلب این تمرینات کششی هستند. تمرینات کششی کمر، ستون فقرات شما را باز میکند و فشار عصبی که به نخاع وارد میشود را کاهش میدهد. از نظر تئوری این تمرینات به آرامی روی دیسک کمر تاثیر میگذارد و فشار را از روی کانال نخاعی بر میدارد و در نتیجه به بهبود تنگی کانال نخاعی کمک میکند.
برای انجام تمرینات ورزشی، روی پاها ایستاده و شانهها را باز نگه دارید، پشت خود را به عقب کشیده و به عقب خم شوید. در برای حدود 60 ثانیه در این وضعیت بمانید. این وضعیت ممکن است موجب افزایش درد در ناحیه پشت و درد پا یا سوزش شود. در برخی از افراد، این علائم پس از 60 ثانیه کاهش مییابد. در صورتی که برای شما نیز این چنین است، این ورزشها را به برنامه ورزشی خانگی خود اضافه کنید.
اگر باقیماندن در وضعیت کشش کمری موجب تشدید علائم شما میشود و پس از مدت 60 ثانیه یا بیشتر کاهش نمییابد، در نتیجه این تمرینات برای شما مناسب نیست و باید آنها از برنامه ورزشهای خانگی خود حذف کنید.
تمرینات کششی کمر در حالت دراز کش
برای شروع تمرینات ورزشی کششی به منظور درمان تنگی کانال نخاعی، میتوانید از ورزشهای دراز کش استفاده کنید. برای انجام این تمرین، ابتدا دراز بکشید و زانوهای خود را به سمت شکم جمع کنید. سپس با آرامی زانوهای خود را به سمت سینه بچسبانید و با دست زانوهای خم شده را نگه دارید. در این حالت برای مدت 2 ثانیه بمانید و سپس زانوها را به حالت اولیه بازگردانید.
این تمرین را با 10 تکرار انجام دهید، و سپس به سراغ تمرین بعدی بروید.
تمرینات کششی نشسته برای کمر
هنگامی که تمرینات کششی کمر را در حالت خوابیده به پایان رساندید، وقت آن است که تمرینات خم به جلو را برای رفع تنگی کانال نخاعی در موقعیت نشسته انجام دهید. برای انجام حرکات کششی کمر در حالت نشسته، بر روی یک صندلی محکم بنشینید و هر دو پا را روی زمین بگذارید. سپس به آرامی خود را به جلو بکشید و موازی با زمین شوید. به مدت 2 ثانیه در این وضعیت خم به جلو بمانید. اگر لازم است میتوانید مچ پاهای خود را بگیرید تا راحتتر این حرکت را انجام دهید. پس از 2 ثانیه، میتوانید به حالت اولیه برگردید.
این تمرین را 10 بار تکرار کنید و سپس به سراغ تمرین بعدی بروید.
تمرینات کششی کمر در وضعیت ایستاده
تمرینات کششی کمر در حالت ایستاده یک ورزش عالی برای درمان تنگی کانال نخاعی است. برای انجام این تمرین، در حالی که فاصله کمی بین دو پا وجود دارد، بایستید و به آرامی خود را به جلو و پایین بکشید تا به زمین برسید. هنگامی که شما به طور کامل خم شدید، برای مدت 2 تا 3 ثانیه در این وضعیت بمانید، سپس به آرامی به حالت اولیه و ایستاده خود برگردید.
این تمرین را 10 بار تکرار کنید.
این ورزش میتواند برای کمک به از بین بردن درد کمر و درد پای شما پس از پیاده روی مفید باشد. هرگاه احساس کمر درد و یا سوزن سوزن شدن پا را در هنگام راه رفتن داشتید، به سادگی میتوانید با چندین بار تکرار این تمرین، علائم خود را کاهش دهید.
تقویت کپل و کشش نواحی مرکزی
اگر با تنگی کانال نخاعی مواجه هستید، میتوانید از تمرینات تقویتی برای نواحی مرکزی بدن استفاده کنید تا عضلاتی که ستون فقرات شما را پشتیبانی میکنند، تقویت شده و بهبود یابند. یک تمرین بسیار مؤثر برای این منظور، شیب کردن ناحیه خلفی لگن است که عضلات شکمی و ران را تقویت میکند و فشار روی ستون فقرات شما را کاهش میدهد.
برای انجام شیب لگن، به پشت دراز بکشید و زانوهای خود را خم کرده و روی زمین بگذارید. سپس به آرامی لگن خود را به سمت عقب کشیده و از روی زمین بردارید. به مدت 3 ثانیه در این حرکت بمانید و سپس به آرامی به موقعیت اولیه برگردید. این تمرین را 10 بار تکرار کنید.
گاهی اوقات، انجام تمریناتی که موجب تقویت مفصل ران میشوند به شما کمک میکنند که توانایی راه رفتن شما بهبود یابد، اگر دچار تنگی کانال نخاعی هستید. این ورزش را با بلند کردن پای غالب ( در اغلب افراد پای راست است) شروع کنید و سپس به سمت تمرینات تقویتی پیشرفته لگنی بروید. (فیزیوتراپیست شما میتواند به شما کمک کند تا تصمیم بگیرید که کدام تمرین برای شرایط شما مناسبتر است.)
ورزشهای هوازی
تنگی کانال نخاعی یک بیماری پیشرونده است که به تدریج علایم خود را نشان میدهد. شما ممکن است از زمان شروع بیماری متوجه علائم خود شوید که سبب میشود سطح فعالیتتان به آرامی کاهش یابد. این کاهش فعالیت ممکن است بر تناسب اندام شما نیز تأثیر بگذارد.
تا هنگامی که علائم گرفتگی ستون فقرات شما تحت کنترل هستند، میتوانید تمرینات هوازی را به تمرینات ورزشی معمول خود اضافه کنید. پیاده روی همیشه یک توصیه خوب برای افراد مبتلا به کمر درد است، اما اگر نشانههای درد باعث میشود که نتوانید پیاده روی کنید، میتوانید دوچرخه سواری را برای کمک به بهبود سطح آمادگی قلبی- تنفسی و تناسب اندامتان در نظر بگیرید. (دوچرخه سواری یک انتخاب خوب است زیرا شما در حال دوچرخه سواری نشسته هستید و این موقعیت، ستون فقراتتان را در وضعیت مناسبی قرار میدهد.)
تزریق دارو
تزریق برخی از داروها اثری همانند سایر روشهای درمانی دارند. پزشکان از دو نوع ماده تزریقی برای رفع تنگی کانال نخاعی استفاده میکنند:
کورتیکواستروئیدها
این دارو میتواند به طور مستقیم در ناحیه اطراف نخاع تزریق شود که یک تزریق اپیدورال است. استروئیدها نیز مانند NSAID ها، بر کنترل التهاب و درد اثر میگذارند. این تزریق باید توسط یک متخصص بیهوشی یا متخصص دیگری تزریق شود.
بلوک کننده های اعصاب
این داروها در نزدیکی اعصاب آسیب دیده تزریق میشوند.
هرکسی به این تزریق پاسخ متفاوتی میدهد. شما ممکن است برای یک مدت طولانی، برای یک دوره کوتاه، از درد رهایی یابید و در برخی موارد نیز این دارو هیچ تاثیری نخواهد داشت.
گزینههای جراحی
اگر هیچ روش دیگری نتوانست به درمان شما کمک کند و درد زندگی شما در مختل کرده است، گزینههای جراحی نیز برای درمان این بیماری وجود دارد.
لامینکتومی (لامینکتومی فشاری)
در این عمل، جراح شما برای دسترسی به ستون فقرات شما باید برشی را روی کمر انجام دهد. سپس اسپورهای استخوانی، رباطها یا هر چیز دیگری که بر روی اعصاب فشار میآورد را بریده یا بردارد. این جراحی به نوع دیگری نیز انجام پذیر است که در آن از چندین برش کوچکتر استفاده میشود. در هر دو حالت، این عمل فضای بیشتری را برای نخاع شما فراهم میکند. پس از انجام این عمل، ممکن است بتوانید همان روز یا روز بعد مرخص شده و به خانه بروید.
دیسکتومی
این روش زمانی استفاده میشود که بخشی از دیسک فشرده شده باشد. جراح با انجام یک برش کوچک، بخشی از دیسک که موجب این عارض و علائم میشود را بر میدارد.
فیوژن کانال کمری
هدف اصلی از جراحی استفاده از روشهای ثابتسازی و جوش دادن استخوانها برای محدود کردن حرکت آنها است. این عمل به وسیله گیرههای فلزی کمری یا ابزارهای مشابه، در استخوان لگن انجام میشود. احتمالاً پس از انجام این عمل، انعطافپذیری شما کاهش یابد، اما این میزان کاهش قابل مقایسه با درد و مشکلاتی که در طول بیماری تجربه میکردید، نخواهد بود. ممکن است پس از جراحی، برای چند روز نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشید.
در عملهایی که کمتر تهاجمی هستند ممکن است از اسپیسرها استفاده شود تا بین مهرهها فاصله بیندازند. این عمل باعث میشود که مهرهها از هم فاصله گرفته و فشار کمتری به هم وارد کنند.
کنترل درد سیاتیک در بارداری: با حرکات کششی، ماساژ و طب سوزنی
