ما برای تکان دادن سر خود به حرکات گردن و عملکرد صحیح عضلات و اعصاب سراسر بدن وابسته هستیم. درون ساختار گردن هفت عدد مهره وجود دارد که انحنای گردن را به وجود میآورند تا گردن بتواند و دامنه حرکات طبیعی داشته باشد و سر را روی پایین تنه حفظ کند. لوردوز گردن یا خم شدن سر به سمت جلو به وضعیتی گفته میشود که انحنای گردن از حالت طبیعی خود خارج شده است. بد شکلی گردن باعث بروز درد و ناراحتی و سایر عوارض احتمالی خواهد شد. معمولاً موارد شدید لوردوز گردن به کمک فیزیوتراپی درمان میشود. اصلاح شکل طبیعی ستون فقرات گردنی به کمک تمرینات ورزشی تقویت کننده از بروز آسیب دیدگی در آینده یا عوارض مرتبط با ستون فقرات گردنی و ستون فقرات نقاط پایین تر جلوگیری خواهد کرد.
لوردوز گردن چیست؟
قوس گردن به انحنای طبیعی ناحیه گردن ستون فقرات اشاره دارد و به طور معمول شکل طبیعی آن به حرکت دادن ستون فقرات ناحیه گردن کمک میکند. هرگونه اختلال در این ساختار و مشکلات مرتبط با اعصاب و بافت عضلانی میتواند منجر به درد و ناراحتی بیمار شود. انحنای ستون فقرات به سمت داخل در وضعیت طبیعی، سر را به طور صحیح روی بدن قرار میدهد و عضلات، رباطها، تاندونها، استخوانها و اعصاب این ناحیه را محافظت میکنند. قوس گردن به همراه انحنا به سمت بیرون یا طرفین، اختلالاتی را ایجاد میکند که برای جلوگیری از آسیب دیدگی بیشتر، باید به پزشک مراجعه و درمان مناسب را دریافت کرد. عبارت “لوردوز گردن” معمولاً برای توصیف انحنای غیرطبیعی ستون فقرات ناحیه گردن به سمت داخل استفاده میشود. در مواردی که این نوع لوردوز گردن بیش از حد افزایش یابد، به آن “هایپرلوردوزیس گردن” نیز اشاره میشود.
علت قوس گردن
لوردوز گردن اختلالی است که هیچ گونه محدودیتی ندارد و میتواند در هر سنی به وجود بیاید. گاهی اوقات این اختلال به علت وارد شدن مستقیم ضربه به ستون فقرات گردن یا آسیب دیدگی ناشی از اسپاسم عضلانی که باعث تغییر انحنای گردن میشود ایجاد میگردد. برخی از علل شایع لوردوز گردن به شرح زیر میباشند:
- با گذر زمان و بالا رفتن سن یا به علت حالت نامناسب بدن در هنگام ایستادن و نشستن یا برداشتن اجسام سنگین حالت ستون فقرات کردن تغییر میکند.
- به طور طبیعی در هنگام تولد مقدار خفیفی تغییر در ستون فقرات گردنی دیده میشود که این امر به نحوه رشد جنین درون رحم مادر یا وارد شدن ضربه به گردن در هنگام تولد از طریق زایمان طبیعی یا سزارین ارتباط دارد.
- اختلالات اسکلتی عضلانی که بر ستون فقرات تأثیر میگذارند میتوانند باعث تغییر انحنای طبیعی آن شوند. این مساله در برخی از اختلالات از قبیل اسکولیوز، اسپوندیلولیستزیس و کیفوز به وجود میآید. استخوانهای ستون فقرات افراد مبتلا به پوکی استخوان با گذر زمان ضعیف میشوند و جابه جا خواهند شد و به تدریج زمینه بروز دیسک گردن را فراهم میکنند.
علائم و نشانههای قوس گردن چیست؟
علائم و نشانههای قوس گردن به محل بروز این اختلال در ستون فقرات بستگی دارد ولی همه افراد علائم یکسانی را تجربه نمیکنند. در برخی از موارد بیمار هیچ گونه علامت قابل مشاهده یا علائم فیزیولوژیکی ندارد اما برخی از افراد به علت انحنای غیرطبیعی ستون فقرات گردنی دچار درد یا ناراحتی خواهند شد. تنها علامت مشهودی که در افراد مبتلا به قوس گردن دیده میشود این است که حالت گردن از کنار، به سمت جلو منحرف شده است. قوس گردن در مقابل قوس کمر قرار دارد و در این شرایط گردن به سمت جلو کشیده شده است و از حالت طبیعی خود خارج شده است.
برخی از افراد در هنگام چرخاندن سر دچار درد و ناراحتی میشوند یا آن که شاهد کاهش دامنه حرکات طبیعی گردن خود خواهند بود اما همه افراد دچار این مشکلات نمیشوند. قوس گردن بیشتر زمانی جلب توجه میکند که بیمار روی یک سطح صاف دراز کشیده است و فاصله قابل توجهی بین گردن و سطح مورد نظر به وجود آمده است. به همین دلیل تعداد زیادی از افرادی که دچار این مشکل هستند فقط در هنگام مراجعه به پزشک با مشکل خود آشنا خواهند شد. قوس غیر طبیعی گردن باعث از بین رفتن حرکات گردنی و محدود شدن دامنه حرکات آن خواهد شد زیرا تعداد زیادی از عضلات گردن و شانه و حتی کمر دچار سفتی و گرفتگی میشوند. اسپاسم و گرفتگی این گروه از عضلات باعث از بین رفتن دامنه طبیعی حرکات گردن خواهد شد. در برخی موارد یک عصب به علت اسپاسم تحت فشار قرار میگیرد یا انحنای غیر عادی گردن باعث بروز درد شدید خواهد شد. در برخی از موارد که بیمار دچار قوس گردن است و درد دارد احتمال وجود ارتباط بین قوس ستون فقرات گردنی و مشکل او افزایش پیدا میکند. این وضعیت زمانی به وجود میآید که بیمار دچار علائم منفی و شدید حاصل از لوردوز گردن است و علائم فیزیولوژیکی در او به وجود آمده است.
عوارض لوردوز گردن چیست؟
اهمیت درمان صحیح لوردوز گردن زمانی مشخص میشود که عوارض حاصل از بیماری به وجود آمده است. پزشک علاوه بر اصلاح حالت نامناسب گردن به درمان انحنای بیش از حد آن نیز میپردازد تا از بروز آسیب دیدگی ستون فقرات پیشگیری کند. مهرههای ستون فقرات به نحوی طراحی شده اند که از نخاع در برابر ضربه یا هرگونه تحلیل رفتگی یا تغییر در وضعیت بدن ناشی از انحنای آن به سمت جلو یا عقب محافظت کنند تا از آسیب دیدگی نخاع پیشگیری گردد. این مسئله در بیماری مفصل و بیماری تحلیل برنده دیسک مشاهده شده است. یکی دیگر از خطرات لوردوز گردن به مسئله عدم ارسال اکسیژن و مواد مغذی به مغز ارتباط دارد. بالا بودن فشار خون، سرگیجه، درد، لتارژی و رنگ پریدگی و تهوع و استفراغ و بی خوابی از جمله عوارض بروز این اختلال محسوب میشوند. توجه کردن به حالت گردن و مراجعه به موقع به پزشک میتواند از بدتر شدن انحنای آن و بروز عوارض جانبی پیشگیری کند. استفاده از بریس گردن یا کمر و درمان پوکی استخوان میتواند با تاثیرات مثبتی همراه باشد.
قوس گردن چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک میتواند با انجام معاینه جسمی و بررسی سابقه پزشکی بیمار به تشخیص لوردوز گردن بپردازد. سپس در صورت نیاز درخواست انجام عکسبرداری توسط اشعه ایکس و سایر روشهای عکسبرداری تشخیصی را بدهد. پزشک در فواصل زمانی مختلف از ستون فقرات گردن عکس میگیرد تا بتواند تغییراتی که در آن به وجود آمده است را ارزیابی کند و میزان تحلیل رفتگی دیسک بین مهرهها را ارزیابی نماید.
درمان قوس گردن
پس از آن که پزشک به طور قطعی لوردوز گردن را تشخیص داد با توجه به شدت انحنای ستون فقرات گردنی و درد مرتبط با آن فرآیند درمان را آغاز میکند.
فیزیوتراپی
معمولاً از فیزیوتراپی برای تسکین درد و رفع فشار از روی اعصاب و پیشگیری از افزایش انحنای ستون فقرات گردن استفاده میشود. میتوان به کمک داروهای مسکن، تمرینات ورزشی مخصوص، استفاده از وسایل محافظتی از قبیل بریس گردن یا کمپرس سرد و گرم به رفع اسپاسم یا درد مرتبط با آن پرداخت. متخصص فیزیوتراپی در جلسه اول مراجعه به ارزیابی علائم و نشانههای شما، سابقه پزشکی و هدف شما از درمان مشکل خود خواهد پرداخت. در بخش زیر به برخی از روشهای درمانی موجود برای درمان این اختلال استفاده میکنیم:
- درمان دستی از قبیل ماساژ و به حرکت در آوردن مفصل میتواند به تسکین علائم و نشانههای بیمار و بهبود دامنه حرکات مفصل کمک کند. متخصص فیزیوتراپی از این روش در کنار سایر روشهای درمانی و تمرینات ورزشی استفاده میکند.
- متخصص فیزیوتراپی همچنین توصیههای لازم در ارتباط با نحوه بهبود حالت بدن در محل کار و منزل را ارائه خواهد داد. این نکات شامل انواع حرکات کششی است که شما میتوانید در محل کار خود را انجام دهید تا به رفع اسپاسم عضلات گردن و شانه کمک نمایید. او همچنین نکات ضروری در ارتباط با حفظ حالت صحیح بدن را نیز گوشزد میکند. شما میتوانید با متخصص فیزیوتراپی در ارتباط با تمرینات ورزشی سودمندی که باید انجام بدهید یا ضرورت تغییر تمرینات فعلی خود صحبت نمایید.
- استفاده از کمپرس سرد و گرم با توجه به نوع مشکل شما میتواند به تسکین درد کمک کند و متخصص فیزیوتراپی بهترین کمپرس را به شما معرفی خواهد کرد.
- تراکشن روشی است که در آن متخصص فیزیوتراپی به کمک دستگاه مخصوص به کشش مفاصل گردن میپردازد. البته امکان انجام این روش به کمک حرکات دست نیز وجود دارد تا فشار از روی مفاصل، اعصاب و دیسک و ستون فقرات ناحیه گردن برداشته شود و از میزان درد شما کاسته شود.
- متخصص فیزیوتراپی به عنوان یک بخش از فرآیند درمان استفاده از چسب را توصیه میکند که به حفظ حالت صحیح بدن کمک میکند و به شما یادآوری میکند که در وضعیت نشسته و ایستاده بدن خود را در حالت مناسب حفظ کنید. متخصص فیزیوتراپی و ارائه تمرینات ورزشی مخصوص برای حفظ حالت صحیح بدن میپردازد به همین دلیل شما نیازی به استفاده طولانی مدت از چسب نخواهید داشت.
- متخصص فیزیوتراپی به منظور کاهش درد و بهبود عملکرد گردن شما به ارائه تمرینات ورزشی و کششی میپردازد. این تمرینات ورزشی با توجه به وضعیت شما، اهدافی که از درمان دارید و سابقه پزشکی تان طراحی میشوند. متخصص فیزیوتراپی با شما در خصوص نوع تمرینات ورزشی صحبت میکند و بهترین تمرینات را معرفی مینماید که به بهبود حالت بدن کمک میکنند.
- فیزیوتراپی در آب و پیلاتس بالینی از جمله روشهای درمانی بسیار موثری هستند که متخصص فیزیوتراپی به شما معرفی خواهد کرد.
تمرینات ورزشی مخصوص لوردوز گردن
انجام دادن تمرینات ورزشی و تقویتی مخصوص لوردوز گردن به افرادی که دامنه حرکات گردن آنها کاهش پیدا کرده است کمک بسیار زیادی خواهد کرد. ورزش منظم و پیروی از یک رژیم غذایی سالم و مناسب از وارد شدن فشار بیش از حد ستون فقرات گردن جلوگیری خواهد کرد. قبل از انجام دادن تمرینات ورزشی زیر باید با متخصص فیزیوتراپی صحبت کنید تا در این زمینه شما را راهنمایی کند.
چرخش گردن
کشش عضلات گردن و کمر به تقویت آنها و افزایش حجم شان کمک میکند. در حالت نشسته یا ایستاده به آرامی سر خود را به سمت بالا و پایین و به صورت چرخشی حرکت دهید. باید در انجام این تمرین و با آرامش عمل کنید و حدود پنج بار به تکرار آن بپردازید سپس حدود ۳ ثانیه و چانه خود را به سمت پایین بکشید. میتوان ویتامین ورزشی را در حالت که دراز کشیده اید و سر شما روی بالش قرار دارد نیز انجام دهید. برای انجام این تمرین باید چانه خود را به سمت قفسه سینه بکشید تا فشار خفیفی را درون گردن خود احساس نمایید.
کشش گردن
شما میتوانید با انجام این تمرین کششی از آسیب دیدگی مفاصل فاست در گردن جلوگیری نمایید. برای انجام این تمرین باید بایستید به نحوی که کمر، سر و گردن شما در یک امتداد قرار داشته باشند و از خم کردن سر خود به سمت عقب خودداری کنید. باید هر دو چشم شما رو به سقف متمایل شوند. حدود ۵ ثانیه در این حالت بمانید سپس به آرامی سر خود را به نقطه شروع برگردانید و سعی کنید این تمرین را ۱۰ مرتبه تکرار کنید.
منقبض کردن گردن
با انجام این تمرین ورزشی به حفظ حالت صحیح گردن خود کمک کنید. بایستید و سر خود را به سمت عقب حرکت دهید به نحوی که چانه شما کمی به سمت پایین متمایل شود. حدود ۳ ثانیه در این حالت بمانید سپس سر خود را به سمت نقطه شروع برگردانید و سعی کنید این تمرین را ۱۰ مرتبه تکرار کنید.
چرخش سر به یک طرف
برای انجام این تمرین ورزشی، میتوانید عضلات گردن خود را به آرامی تقویت کنید. میتوانید این تمرین را در حالت ایستاده یا نشسته انجام دهید. ابتدا سر خود را به آرامی به یک طرف بچرخانید و حدود 5 ثانیه در این حالت بمانید، سپس به نقطه شروع برگردید. در این حین سعی کنید بدون خم کردن گردن، به سمت جلو نگاه کنید و تماس چشمی خود را در مسیر روبرو حفظ کنید. سپس این حرکت را به سمت دیگر گردن خود نیز انجام دهید. سعی کنید این تمرین را 10 بار تکرار کنید.
حرکات دورانی گردن
سعی کنید در حالت ایستاده یا نشسته به آرامی سر خود را به یک طرف بچرخانید و گردن و کمر خود را صاف نگه دارید. حدود چند ثانیه در این حالت بمانید سپس این تمرین را با سمت دیگر خود انجام دهید. سعی کنید این حرکت ورزشی را ۱۰ بار تکرار کنید.
فشردن شانهها به یکدیگر به سمت عقب
در حالت نشسته یا ایستاده هر دو دست خود را روی پهلوهای خود قرار دهید تا شانه و بازوهای شما به سمت عقب کشیده شوند. در این حالت و شانههای خود را به سمت عقب فشار دهید و حدود ۳ ثانیه در این حالت بمانید سپس به نقطه شروع برگردید. ۱۰ مرتبه تکرار این حرکت ورزشی بپردازید.
فشردن شانهها به یکدیگر به سمت جلو
میتوانید تمرین ورزشی را در حالت ایستاده یا نشسته انجام دهید. به این ترتیب باید یک دست خود را به سمت شانه مخالف به حرکت در بیاورید و حدود ۳ ثانیه در این حالت بمانید. باید بازوی شما از ناحیه آرنج بچرخد و کمر شما صاف باشد. به نقطه شروع برگردید و ۱۰ مرتبه این تمرین ورزشی را تکرار کنید.
بالا انداختن شانهها
در حالت ایستاده یا نشسته قرار بگیرید و بازوهای خود را در کنارتان بگذارید سپس انگشتان خود را به سمت پایین فشار دهید. در همین حین که تلاش میکنید شانههای خود را به سمت بالا بیاورید سر و گردن خود را ثابت نگه دارید. حدود ۳ ثانیه در این حالت بمانید سپس به نقطه شروع برگردید و سعی کنید ۱۰ مرتبه انجام این تمرین ورزشی بپردازید.
