بارداری سبب ضعف قلب نمیشود. اما میتواند تا حدی مشکل آفرین و ناراحت کننده باشد. اینکه موجود دیگری درون شما در حال رشد است به اندازه کافی عجیب است، علاوه بر اینکه این موجود جدید به مثانه شما فشار میآورد، به پهلوی شما لگد میزند و از شما میخواهد چیزهایی را بخورید که در حالت عادی هرگز آنها را نمیخوردید.
بدن شما در طول این دوران، در مدت کوتاهی تغییرات بسیاری میکند که میتواند کمی ناراحت کننده باشد. چند شکایت معمول وجود دارد که تقریبا در میان خانمهای بارداری رایج است: باد کردن مچ پا، مشکلات خواب و سوزش سر دل. و علاوه بر این، برخی از زنان باردار مشکلات دیگری را بیان میکنند که فرد به فرد متفاوت است.
یکی از مشکلاتی که کمتر بعنوان علائم حاملگی شناخته میشود سیاتیک است، اما هنگامی که دچار آن میشوید، میتواند شما را از پا بیندازد. گاهی برخی از خانمها دچار سیاتیک بسیار شدید میشوند که حتی راه رفتن آنها را مشکل میکند. اگر خوابیدن در دوران بارداری برای شما چندان مشکل ساز نبود، با وجود سیاتیک ممکن است بسیار دردناک و غیرممکن شود. اما اگر در مورد استفاده از استروئیدها و سایر داروهای مسکن برای کنترل درد عصب سیاتیک خود تردید دارید، باید بدانید که شما تنها نیستید و این سوال بسیاری از خانمهای باردار است.
دلایل ابتلا به سیاتیک در دوران بارداری
علایم سیاتیک اغلب به علت مشکلات دیگر بوجود میآیند و به صورت مستقل ایجاد نمیشوند. عصب سیاتیک یک عصب بزرگ است که از طریق تناب نخاعی منشعب میشود و به سمت پشت و پایین بدن امتداد مییابد و ارتباط عصبی با باسن و پایین پاها برقرار میکند. این عصب به بخش پایینی کمر، ران و پاها کمک میکند تا احساساتی نظیر فشار، درد و دمای بدن را تجربه کنند.
در طول بارداری، به دلیل افزایش اندازه رحم و جنین، به عصب سیاتیک فشار وارد میشود که باعث التهاب، تحریک و درد میشود. اغلب افراد ممکن است به دلیل داشتن دیسک ستون فقرات، دچار سیاتیک شوند. همچنین، اسپاسم عضله پری فورمیس که در باسن قرار دارد، میتواند این عصب را تحریک کند و باعث ایجاد سیاتیک شود.
علائم سیاتیک در دوران بارداری
علائم اولیه سیاتیک شامل احساس درد در کمر، باسن و پاها است این حس دردناک میتواند از کمر شروع شود و به سمت پاها برود.
سایر علائمی که پزشکان آنها را مرتبط با سیاتیک میدانند عبارتند از:
- پا درد
- ضعف در کنترل مثانه
- بی حسی، سوزن سوزن شدن یا درد در پاها
- ضعف کمر یا پاها
- احساس سوزش در اندامهای پایینی
- دردی که با سرفه کردن، حرکت و یا عطسه کردن بدتر میشود.
زنان در طول دوران بارداری باید این علائم را در مراجعه به پزشک ذکر کنند. افراد معمولا میتوانند درد و مشکلاتی را که به دلیل سیاتیک ایجاد میشود را با درمانهای خانگی رفع کنند. در بیشتر موارد، این درد در عرض چند هفته از بین خواهد رفت.
عوامل خطر آفرین
علاوه بر بارداری، افرادی که دارای اضافه وزن یا چاقی هستند نیز ممکن است در معرض ابتلا به سیاتیک باشند که به دلیل افزایش فشار بر روی کمر و ستون فقرات است.
سایر افرادی که در معرض ابتلا به سیاتیک قرار دارند عبارتند از:
- افرادی که روزانه برای مدت طولانی مینشینند.
- افرادی که شغل یا فعالیتشان طوری است که مدام مجبور به بلند کردن اجسام سنگین هستند.
- افراد مسن
روش تشخیص
معمولا کمر درد در دوران بارداری شایع است. اما درد سیاتیک کمتر رایج است. مراجعه به پزشک میتواند به تشخیص علت این نوع کمر درد کمک کند.
دکتر برای اولین بار در مورد سابقه پزشکی شخص میپرسد و یک معاینه فیزیکی انجام میدهد. پزشک ممکن است در مورد نوع درد، چیزی که آن را بهتر یا بدتر میکند، زمانی که شروع میشود، و در مورد سایر نشانههای آن سوال بکند.
به عنوان بخشی از معاینات فیزیکی، پزشک ممکن است ناحیه درد را در کمر یا پاها لمس کند یا از بیمار بخواهد تا حرکات خاصی مانند راه رفتن، نشستن یا بالا بردن پای راست را انجام دهد. این کار به تعیین اینکه چه عصبی ممکن است تحت تاثیر قرار گرفته باشد، کمک میکند.
گاهی اوقات ممکن است پزشکان برای کسب اطلاعات بیشتر یا جلوگیری از ایجاد مشکلات بیشتر، انجام تستهای تشخیصی را تجویز کنند.
آزمایشهای تصویربرداری برای تشخیص کمردرد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اسکن MRI
- اشعه ایکس
- سی تی اسکن
درمان سیاتیک در دوران بارداری
تمرینات کششی برای درمان سیاتیک در دوران بارداری
کشش ملایم نواحی پشت و کمر یک راه عالی برای از بین بردن گرفتگی عضلات و تسکین درد ناشی از سیاتیک است.
پزشکان توصیه میکنند که خانمها از تمریناتی که شامل دراز کشیدن به پشت هستند اجتناب کنند و این توصیه به این دلیل است که در این موقعیت، رحم بر روی یک رگ بزرگ که به قلب وارد میشود، فشار میآورد.
این تمرینات کششی را تا چند هفته، هر روز انجام دهید تا درد سیاتیک از بین برود.
کشش پری فورمیس نشسته
عضله پری فورمیس در داخل عضلات باسن است. اسپاسم این عضله میتواند درد سیاتیک را ایجاد کند. این کشش میتواند به کاهش گرفتگی عضلات و اسپاسم کمک کند.
برای انجام تمرینات نشسته کشش پری فورمیس:
- روی یک صندلی نشسته و پاها را روی زمین بگذارید.
- پای چپ را بلند کنید و روی زانوی دیگر بگذارید.
- به آرامی به جلو خم شوید و پشت را صاف نگه دارید، تا زمانی که احساس کنید در کمر پشت احساس کشش کنید.
- کشش را برای مدت 30 ثانیه ادامه دهید.
- این حرکت را با پای راست نیز تکرار کنید.
حالت سجده
وضعیت سجده، یکی از حرکات محبوب در یوگا است و برای زنان باردار بسیار مفید است. این حرکت به نظر ساده و آرام بخش میرسد و باعث کشش عضلات قسمت پایینی و کمر میشود. همچنین، میتواند در کاهش درد ران و پا موثر باشد.
برای انجام ظاهر کودک:
- دو زانو روی زیر انداز یوگا یا یک جای نرم و صاف بنشینید.
- پاها از پشت روی هم قرار گیرند و زانوها کمی از هم باز باشند.
- صاف بنشینید.
- دستان خود را راست کرده و بالای سر ببرید.
- به آرامی دستها را از بالا به پایین بیاورید و به سمت زمین ببرید تا کف دستانتان به زمین برسد.
- نفس عمیق بکشید، با هر نفس دستها را کمی به سمت جلو بکشید تا زمانی که در کمر و شانه احساس کشش کنید.
- به آرامی دستها را به عقب برگردانید و به موقعیت دو زانو بازگردید.
کشش عضلات همسترینگ به صورت ایستاده
کشش عضلات همسترینگ، که عضلات بزرگی در پشت رانها است، میتواند گرفتگی در کمر و پاها را از بین ببرد. این کشش به انعطاف پذیری عضلات اطراف عصب سیاتیک کمک میکند.
برای انجام کشش عضلات همسترینگ در حالت ایستاده:
- صاف بایستید و هر دو پای خود را بر روی زمین بگذارید.
- پای چپ را بالا بیاورید و آن را روی یک سطح بلندتر قرار دهید و پا را راست کرده و سعی کنید انگشتان پا بگیرید.
- به آرامی خم شده و به سمت جلو بروید تا عضلات همسترینگ کشیده شوند.
- برای مدت 30 ثانیه در این موقعیت بمانید.
- به آرامی پا را روی زمین قرار دهید.
- این تمرین را با پای راست نیز تکرار کنید.
حرکت لانگ با زانوی خم شده
انجام حرکت لانگ با زانوی خم شده میتواند باعث رها شدن گرفتگی عضلات ناحیه کمر شود. این تمرین میتواند فشار وارد شده بر روی اعصاب و عضلات ناحیه کمر و عضلات پا را کاهش دهد.
برای انجام حرکت لانگ با زانوی خم شده مراحل زیر را طی کنید:
- روی یک سطح نرم یا زیر انداز یوگای خود به حالت وضعیت چهار دست و پا بنشینید.
- پای چپ را بلند کنید تا ران موازی با زمین باشد.
- نفس جاری باشد، وزن بدن خود را به جلو بیندازید تا احساس کششی در ران و پا داشته باشید.
- به مدت 30 ثانیه در این وضعیت بمانید.
- همین حرکت را با پای راست نیز تکرار کنید.
ورزش ملایم
انجام تمرینات ملایم در دوران بارداری میتواند عضلات شکم و پشت را تقویت کند تا خطر ابتلا به کمر درد در دوران بارداری را کاهش دهد.
افراد مبتلا به سیاتیک میتوانند قبل از انجام تمرینات ورزشی خاص، به پزشک مراجعه کنند تا اطمینان حاصل شود که این حرکات ورزشی مشکل آفرین نخواهد شد.
راه رفتن صحیح، دوچرخه سواری ثابت، یوگا و شنا گزینههای خوبی هستند. شنا کردن میتواند به ویژه برای افرادی که درد کمر دارند، مفید باشد، زیرا شناوری در آب میتواند فشار وارده بر رروی مفاصل و عضلات را کاهش دهد.
ماساژ
ماساژ ملایم در قسمتهای پایین و پشت بدن میتواند به کاهش التهاب و ناراحتی اطراف عصب سیاتیک کمک کند. اما فرد باید مطمئن شود که فشار زیادی روی بدنش وارد نمیشود و در صورتی که احساس کند ماساژ بسیار قوی و دردناک است، باید آن را متوقف کند. توجه داشته باشید که همیشه بهتر است قبل از انجام هر نوع ماساژ، با متخصص مرتبط مشورت کنید تا از ایمنی و مطابقت آن با وضعیت شما اطمینان حاصل کنید.
برای پیدا کردن یک ماساژور مناسب، بهترین انتخاب افرادی هستند که تخصص ماساژ بارداری دارند یا در این زمینه با تجربه هستند.
خانمها حتی با استفاده از توپ تنیس نیز میتوانند خود را ماساژ دهند. در مراحل اولیه بارداری، سعی کنید روی زمین دراز بکشید، در حالی که یک توپ تنیس در زیر شما است، سپس به آرامی به طرفین بچرخید.
در مراحل بعدی بارداری، از پشت به دیوار یا صندلی تکیه زده و توپ تنیس را بین پشت خود و دیوار پشت سرتان بگذارید.
سایر درمانها
علاوه بر ماساژ و تمرینات کششی، موارد دیگری نیز وجود دارد که خانمها در طول دوران بارداری میتوانند در خانه برای جلوگیری از سیاتیک یا مدیریت آن در دوران بارداری استفاده کنند، از جمله:
- از ایستادن و راه رفتن زیاد اجتناب کنید.
- از کمپرس گرم برای کمر و باسن استفاده کنید.
- حمام آبگرم را بگیرید.
- از داروهای ضد درد مانند استامینوفن استفاده کنید.
- از یک بالشتک فومی استفاده کنید. این بالشتکها را میتوانید از فروشگاههای آنلاین یا ورزشی خریداری کنید.
- هنگام نشستن، به ویژه در پشت کامپیوتر، در موقعیت بدنی خوب و مناسبی بنشینید. سعی کنید یک بالشتک و پشتی روی صندلی خود بگذارید.
درمانهای پزشکی
اگر داروهای خانگی بهبودی در درد ناشی از سیاتیک شما ایجاد نکردند، پزشک ممکن است تزریق استروئید یا قطع یک عصب را توصیه کند تا به کاهش درد کمک کند.
پزشکان میتوانند درمانهای پیشرفته تر و جراحی را برای درمان سیاتیک توصیه کنند، اما معمولا مناسب دوران بارداری نیستند. اگر درد تا بعد از زایمان ادامه پیدا کرد، فرد میتواند در مورد سایر گزینههای درمانی با پزشک مشورت کنند.
طب سوزنی
طب سوزنی نیز یک روش درمانی تسکین دهنده است که ریشه در طب سنتی چینی دارد. این طب سنتی شامل قرار دادن سوزنهای کوچک در بدن شما است. طب سوزنی معتقد است که با هدف گیری نقاط خاصی که با کانال های بدن ارتباط دارند، “چی” یا نیروی حیات دوباره هدایت شده و باز میشود. این کار دوباره جریان انرژی را متعادل میکند.
یک منبع مطالعاتی معتبر میگوید که درمان طب سوزنی ممکن است در کاهش درد ناشی از سیاتیک حتی تاثیر بیشتری از درمان با NSAID ها مانند ایبوپروفن داشته باشد. (اما به یاد داشته باشید، که در هنگام بارداری باید از مصرف NSAID ها اجتناب کنید.) مطالعات غربی نشان داده است که با تحریک نقاط خاص بدن، هورمونهای مختلف و انتقال دهندههای عصبی آزاد میشوند. در نتیجه طب سوزنی میتواند به کاهش درد و افزایش آرامش عضلات و اعصاب کمک کند.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی میتواند هر چیزی را از استئوپاتی تا ورزش درمانی و چیزهای دیگر را شامل شود. فیزیوتراپی میتواند باعث کاهش درد ناشی از سیاتیک با کاهش التهاب، بهبود جریان خون و ترمیم مفاصل و عضلات شود. یک فیزیوتراپیست معتبر نه تنها میتواند تمرینات خانگی به شما بیاموزد، بلکه به صورت انفرادی نیز با شما همکاری میکند تا اطمینان حاصل شود که حرکات را به درستی انجام میدهید.
در دوران بارداری هورمونی به نام ریلکسین ترشح میشود که رباطهای شما را در دوران بارداری شل میکند. ترشح این هورمون اجازه میدهد تا کمربند لگنی شما برای زایمان آماده شود و بتوانید کودکتان را زایمان کنید. با توجه به این مسئله، قبل از انجام تمرینهای جدید یا کششی و قبل از انجام ورزش، ضروری است با یک مربی متخصص مشورت کنید تا از ایمنی شما اطمینان حاصل شود!
مکمل منیزیوم
منیزیم یک ماده معدنی است که در بیش از 300 واکنش متفاوت در بدن شما نقش ایفا میکند. این عنصر نقش مهمی در عملکرد عصبی صحیح دارد. اگرچه منیزیم در بسیاری از غذاها یافت میشود، اما بسیاری از ما دچار کمبود آن هستیم. یک مطالعه حیوانی معتبر معتقد است که مکمل منیزیم ممکن است درد عصب سیاتیک را بهبود بخشد و پاسخ التهابی را در موشها کاهش میدهد.
پیشگیری
هیچ راه حلی برای جلوگیری از سیاتیک وجود ندارد. اجتناب از نشستن برای مدت طولانی یا در یک موقعیت تکراری و همچنین حفظ وزن نرمال میتواند به پیشگیری از سیاتیک کمک کند. همچنین، مراقبت از کمر با استفاده از ورزش منظم و تمرینات کششی و جلوگیری از فشار آوردن به کمر با بلند کردن اجسام سنگین برای پیشگیری از ابتلا به سیاتیک، بسیار مفید است.
