آرتروز گردن به فرآیند تحلیل رفتن استخوانها و دیسک گردن به علت بالا رفتن سن گفته میشود و همه ما با بالا رفتن سن و رسیدن به دوران پیری تا حدودی دچار تحلیل رفتگی مهره میشویم که این وضعیت گاهی اوقات پس از سن ۳۰ سالگی شروع میشود. یکی از مشخصات تحلیل رفتن دیسک این است که اغلب در حاشیه مهره نقاط کوچک و زبر استخوانی به وجود میآید که استئوفیت نام دارد. همچنین طی چندین سال دیسکهای ناحیه گردن شروع به نازک شدن میکنند و این تحلیل رفتگی حاصل فرآیند طبیعی پیری است میتواند به ایجاد چین و چروک در ستون فقرات ارتباط داشته باشد. در تعداد زیادی از افراد فرایند تحلیل رفتن دیسک باعث بروز هیچ گونه علایم و نشانهای نمیشود. به عنوان مثال عکس برداری توسط اشعه ایکس از ناحیه گردن میتواند در تعداد زیادی از افراد وجود زائده استخوانی و نازک شدن دیسک را نشان دهد اما این افراد هیچ گونه علائمی نداشته باشند. اما در برخی از افراد عضلات، رباطها یا اعصاب مجاور دچار التهاب میشود یا اینکه به علت بروز تغییرات تحلیل برنده تحت فشار قرار میگیرند به این ترتیب معمولاً آرتروز گردن باعث بروز هیچ علائمی نمیشود اما میتواند باعث بروز درد به ویژه در افراد مسن شود.
علائم و نشانههای آرتروز گردن چیست؟
در صورتی که فرد دچار علائم و نشانههای آرتروز گردن شود ممکن است این علائم به صورت خفیف تا شدید خود را نشان دهند. برخی از علائم و نشانههای آرتروز گردن به شرح زیر میباشند:
وجود درد در گردن
حضور درد در گردن ممکن است به سمت شانهها و قسمت پایینی جمجمه گسترش یابد. تکان دادن گردن میتواند به تشدید درد منجر شود. در برخی موارد، درد گردن به بازوها، دستها و انگشتان نیز تابانداز میشود. این پدیده به دلیل التهاب عصبی که از ناحیه گردن به سمت بازو امتداد مییابد، رخ میدهد. درد در این مناطق گاهی شدیدتر میشود و سپس بهبود پیدا میکند. در بعضی مواقع، ممکن است به علت استفاده از گردن در شرایطی که قبلاً تجربه نکردهاید، درد گردن داشته باشید. هرچند کشیدگی عضلات و رباطهای گردن نقشی در بروز درد در این منطقه دارند، اما عموماً دوره تشدید درد بدون دلیل خاصی شروع میشود و برخی افراد ممکن است به درد مزمن و شدید مبتلا شوند.
سفتی و خشکی گردن به ویژه پس از خواب شبانه
بروز سردرد
معمولا سردرد در قسمت پشت سر و دقیقاً روی گردن آغاز میشود و تا سمت پیشانی امتداد خواهد یافت.
احساس سوزن سوزن شدن
ممکن است شما گاهی اوقات احساس سوزن سوزن شدن را در دست یا بازوی خود احساس کنید. این علائم و نشانهها به علت التهاب یک عصب در ستون فقرات ایجاد میشود که به سمت مهرهها میرود. در صورتی که احساس میکنید دست یا بازوی شما ضعیف یا بی حس شده است با پزشک خود در این باره صحبت کنید. وجود این علائم و نشانهها به معنای تحت فشار قرار گرفتن یک عصب است که از آن تحت عنوان رادیوکلوپاتی گردنی یاد میشود.
احساس سفتی در دست و بروز مشکل برای راه رفتن و عملکرد مثانه
در برخی موارد بسیار نادر احساس سفتی در دست و بروز مشکل برای راه رفتن و اختلال در عملکرد مثانه به علت شدت تحت فشار قرار گرفتن یک مهره یا آسیب دیدگی دیسک در ستون فقرات رخ میدهد که از این وضعیت تحت عنوان میلوپاتی گردنی یاد میشود. در صورتی که این علائم را دارید حتماً در خصوص آن با پزشک خود صحبت کنید.
فاکتورهای خطر در بروز آرتروز گردن چیست؟
سن
سن مهمترین فاکتور خطر در بروز آرتروز گردن است. هنگامی که شما وارد دوران میانسالی میشوید احتمال ابتلا به آرتروز گردن در شما به طرز قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
فاکتورهای ژنتیکی
فاکتورهای ژنتیکی پس از فاکتور سن دومین عامل خطر در بروز آرتروز گردن محسوب میشوند. آرتروز گردن در کنار تعدادی از مشکلات ستون فقرات میتواند جنبه ارثی داشته باشد.
استعمال دخانیات
استعمال دخانیات و سیگار کشیدن میتواند واقعا برای گردن و کمر شما ضرر داشته باشد. سیگار کشیدن با افزایش ریسک بروز بیماریهای تحلیل برنده دیسک، شکست در عمل جراحی و سایر اختلالات احتمالی است به گردن ارتباط دارد.
فاکتورهای روانشناختی
افسردگی و اضطراب از جمله فاکتورهای روانشناختی مهم در ابتلا به آرتروز گردن هستند. تحقیقات نشان داده است که یک ارتباط قدرتمند بین فاکتورهای ژنتیکی و بروز درد گردن وجود دارد. محققان این گونه نتیجه گیری کردهاند که هر چه سطح درد گردن بیشتر باشد باید توجه بیشتری به فشارهای عصبی و فاکتورهای روانشناختی شود.
کار و فعالیت روزمره
در این بخش، بیایید درباره تأثیر شغلها بر سلامت گردن صحبت کنیم. تحقیقات نشان دادهاند که شغلهایی که با حرکات تکراری و فراوان گردن همراه هستند و شما مجبورید مداوم سر خود را تکان دهید، ریسک ابتلا به آرتروز گردن را افزایش میدهند. علاوه بر این، افسردگی و اضطراب از جمله فاکتورهای روانشناختی هستند که قبلاً به آنها اشاره کردهایم و میتوانند در محیط کار نیز رخ دهند و مشکلاتی را برای فرد ایجاد کنند.
ضرب دیدگی گردن
ضرب دیدگی گردن و به ویژه ضرب دیدگیهای مکرر ریسک ابتلا به آرتروز گردن را به طرز قابل توجهی افزایش میدهند اما باید بگویم که در اکثر موارد آرتروز گردن به علت ضرب دیدگی به وجود نمیآید.
آرتروز گردن چگونه تشخیص داده میشود؟
انجام معاینه جسمانی
- پزشک برای تشخیص آرتروز گردن به بررسی حرکات گردن شما میپردازد.
- عکس العمل گردن و قدرت عضله را بررسی میکند تا به این نتیجه برسد که آیا به اعصاب ستون فقرات و طناب نخاعی فشار وارد میشود یا خیر.
- از شما میخواهد راه بروید تا بتواند به این نتیجه برسد که آیا فشردگی در ستون فقرات تاثیری بر راه رفتن شما گذاشته است یا خیر.
عکس برداری از گردن
عکس برداری از گردن میتواند اطلاعات دقیقی را در خصوص این ناحیه در اختیار پزشک قرار دهد تا به تشخیص درست برسد و بتواند برنامه درمان را شروع نماید. ممکن است پزشک درخواست انجام عکس برداریهای زیر را بدهد:
- عکس برداری توسط اشعه ایکس از گردن میتواند وجود ناهنجاریهایی از قبیل زائدههای استخوانی که نشان دهنده آرتروز گردن است را مشخص کند. این عکس برداری همچنین میتواند دلایل نادر و بسیار جدی مرتبط با درد گردن و سفتی و خشکی آن از قبیل وجود تومور یا شکستگی را رد کند.
- سی تی اسکن میتواند به پزشک کمک کند تا اطلاعات دقیق تری از ساختارهای استخوانی به دست بیاورد زیرا دقت عکس برداری در این روش بیشتر از اشعه ایکس است.
- اسکن ام آر آی نیز با استفاده از یک میدان مغناطیسی و یک کامپیوتر میتواند به تشخیص محل تحت فشار قرار گرفتن اعصاب کمک کند.
- میلوگرافی روشی است که در آن ماده حاجب به درون کانال نخاعی تزریق میشود تا نسبت به سی تی اسکن و عکس برداری با اشعه ایکس اطلاعات دقیق تر و بهتری را در اختیار پزشک قرار دهد.
تست عکس العمل عصب
پزشک درخواست انجام تست عکس العمل عصب را میدهد تا اطمینان حاصل کند که سیگنالهای عصبی به صورت صحیح به سمت عضلات فرستاده میشوند. تست عصب شامل موارد زیر است:
- الکترومیوگرافی روشی است که در آن فعالیت الکتریکی اعصاب شما و توانایی آنها برای ارسال پیام به عضلات در هنگام استراحت و انقباض عضلات سنجیده میشود.
- مطالعه هدایت عصبی روشی است که در آن چند الکترود از روی پوست روی عصبی که قرار است بررسی شود قرار داده خواهد شد سپس از یک شوک الکتریکی خفیف عصب داده میشود تا توانایی و سرعت سیگنالهای عصبی ارزیابی گردد.
ورزش کردن
ورزش کردن میتواند به تسریع فرایند بهبود کمک کند. حتی اگر مجبور باشید به طور موقت به علت درد گردن و تغییر برخی از تمرینات ورزشی خود بپردازید از ورزش کردن غافل نشوید. افرادی در طول روز پیاده روی میکنند کمتر دچار درد گردن و درد کمر میشوند زیرا پیاده روی باعث میشود که گردن تا حد امکان به طور طبیعی حرکت کند. در دورانی که درد گردن شعله ور میشود ممکن است شدت درد آن قدر زیاد باشد که شما به یک یا چند روز استراحت در منزل نیاز داشته باشید اما با این حال هم باید تا جایی که میتوانید با گردن خود ورزش کنید و اجازه ندهید گردن شما سفت و خشک شود. سعی کنید به تدریج دامنه حرکات گردن خود را افزایش دهید و هر چند ساعت یک بار به آرامی گردن خود را در جهات مختلف بچرخانید و روزی چند بار به انجام این تمرین بپردازید.
مصرف داروها
در صورتی که مصرف داروهای مسکن عادی نتواند به کنترل درد شما کمک کند ممکن است پزشک به تجویز داروهای زیر بپردازد:
- اگرچه تهیه داروهای غیر استروئیدی ضد التهاب نیازی به نسخه پزشک ندارد ممکن است برای تهیه داروهای مسکن قوی به منظور کاهش درد و التهاب حاصل از آرتروز گردن وجود نسخه پزشک ضروری باشد.
- مصرف داروهای استروئیدی مانند پردنیزولون خوراکی به مدت کوتاه میتواند به تسکین درد کمک کند. در صورتی که درد شما شدید باشد تزریق استروئید میتواند کمک کننده باشد.
- مصرف داروهای شل کننده عضلانی مانند سیکلوبنزاپرین میتواند به کاهش اسپاسم عضلات گردن کمک کند.
- برخی از داروهای ضد تشنج مانند گاباپنتین و پرگابالین نیز میتواند به تسکین درد حاصل از آسیب دیدگی عصب کمک کنند.
- مصرف پاراسیتامول نیز برای تسکین در کفایت میکند و برای بزرگسالان دو ورق ۵۰۰ میلی گرمی تجویز میشود که باید روزی ۴ بار مصرف شود
- در صورتی که داروهای ضد التهاب کمک به بیمار نکنند یا در بهبود او تاثیری نداشته باشند میتوان از داروهای مسکن قوی مانند کدئین استفاده کرد. معمولا این دارو علاوه بر پاراسیتامول تجویز میشود. یبوست یکی از عوارض جانبی کدئین است که برای پیشگیری از بروز یبوست باید مقدار زیادی مایعات و غذاهای سرشار از فیبر مصرف کرد.
- گاهی اوقات برای تسکین درد شدید گردن از داروهای تری سایکلیک ضد افسردگی با دوز پایین استفاده میشود. دز آمی تریپتیلین که برای تسکین درد تجویز میشود ۱۰ تا ۳۰ میلی گرم در شب است. مقادیر بیشتر این دارو برای درمان افسردگی تجویز میگردد. پزشکان متوجه شدهاند که دوز پایین این دارو میتواند به تسکین برخی از انواع دردها از قبیل درد گردن کمک کند.
فیزیوتراپی برای درمان آرتروز گردن
یک متخصص فیزیوتراپی میتواند به شما تمریناتی را آموزش دهد که به تقویت و کشش عضلات گردن و شانه کمک میکند. افرادی که با آرتروز گردن مبتلا هستند، میتوانند از مزایای تراکشن بهرهبرداری کنند. اگر ریشه عصب در ستون فقرات تحت فشار قرار گرفته باشد، تراکشن میتواند به ایجاد فضای بیشتر برای آن کمک کند. متخصص فیزیوتراپی میتواند روشهای درمانی متنوعی را توصیه کند که شامل تراکشن، استفاده از کمپرس سرد و گرم، درمان دستی و غیره میشوند. ارزش و تأثیر هر یک از این روشهای درمانی به صورت قطعی مشخص نشده است، زیرا نتایج مطالعات مختلف در این زمینه تفاوتهایی نشان دادهاند. با این حال، تمرینات ورزشی مخصوص گردن در منزل برای درمان درد گردن اغلب تأثیر بیشتری دارند و به عنوان درمان اصلی آرتروز گردن مورد استفاده قرار میگیرند.
انجام عمل جراحی
در صورتی که هیچ یک از روشهای درمانی بالا نتواند به تسکین درد گردن بیمار کمک کنند و علائم و نشانههای بیماری از قبیل ضعف و بی حسی بازو یا پا بدتر شود ممکن است به عمل جراحی نیاز داشته باشد تا درون ستون فقرات بیمار فضای بیشتری ایجاد شود و ریشه اعصاب آزاد گردد. انجام عمل جراحی به شرح زیر خواهد بود:
- خارج کردن دیسک فتق یافته با زائده استخوانی
- خارج کردن بخشی از مهره
- فیوژن دیسک قسمتی از گردن با استفاده از پیوند استخوان و پیچ و مهره مخصوص
تغییر سبک زندگی و روشهای خانگی
آرتروز خفیف گردن میتواند به روشهای زیر پاسخ خوبی بدهد:
- استفاده از کمپرس سرد یا گرم روی گردن میتواند به تسکین درد عضلات گردن کمک کند. استفاده از بریس خصوص به عضلات گردن کمک میکند استراحت کنند اما باید به مدت کوتاهی از بریس استفاده شود زیرا در نهایت ممکن است باعث ضعیف شدن عضلات گردن شود.
سایر روشهای درمانی
- حفظ حالت مناسب بدن میتواند به بهبود درد گردن کمک کند. همیشه دقت کنید که در محل کار یا پشت میز کامپیوتر درست بنشینید و از خم شدن سرتان به سمت جلو و قوز کردن کمر خودداری کنید و صاف بنشینید. یوگا، پیلاتس و تکنیک الکساندر میتواند به بهبود حالت گردن کمک کند اما هنوز اهمیت و تاثیر گذاری آنها در درمان درد گردن مشخص نشده است.
- استفاده از یک بالش مناسب در هنگام خواب میتواند به بهبود درد گردن کمک کند اما فقط از یک عدد بالش استفاده کنید و آن را زیر سر خود بگذارید.
