گردن درد: علت و درمان آن با فیزیوتراپی و طب فیزیکی

گردن درد: علت و درمان آن با فیزیوتراپی و طب فیزیکی


گردن درد

گردن شما از چندین مهره تشکیل شده است که از پایین جمجمه تا بالای قوس فوقانی کمر امتداد یافته‌اند. دیسک‌های بین مهره‌ای درگردن، فشار‌های وارد شده به مهره‌های گردنی را جذب می‌کنند. استخوان‌ها، رباط‌ها و عضلات گردن نیز از سر شما پشتیبانی می‌کنند. آن‌ها وزن سر را تحمل کرده و به سر شما امکان حرکت کردن را می‌دهند. هر گونه اختلال در هر یک از این ساختارها که ناشی از آسیب‌دیدگی یا التهاب باشد، موجب درد، خشکی و بی‌حرکت شدن گردن می‌شود.

در اغلب موارد درد گردن مشکل جدی و خطر ناکی نیست و ظرف چند روز به خودی‌خود برطرف می‌شود. اما در مواردی که گردن‌درد برای مدت طولانی ادامه پیدا می‌کند، این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده‌ی وجود آسیب یا بیماری جدی باشد که این مسئله نیاز به رسیدگی پزشکی دارد.

علت‌ها و دلایل درد گردن


خشکی، بی‌حرکتی یا درد گردن می‌تواند بر اثر علل مختلفی ایجاد شود:

تنش یا کشیدگی عضلات

این مشکل معمولا بر اثر انجام فعالیت‌های خاص یا برخی عادات حرکتی غلط ایجاد می‌شود، مانند:

  • وضعیت غلط قرارگیری بدن در هنگام نشستن یا ایستادن
  • نشستن پشت میز برای مدت طولانی و بدون تغییر دادن حالت بدن
  • خوابیدن در حالی که گردن شما در وضعیت بدی قرار دارد
  • حرکت دادن سریع و ناگهانی گردن در هنگام ورزش کردن

آسیب‌دیدگی

گردن به طور خاص بسیار مستعد آسیب‌دیدگی است، خصوصا در مواردی مانند زمین خوردن، تصادفات ماشین و ورزش. در این موقعیت‌ها معمولا عضلات و رباط‌های گردن مجبور می‌شوند که فراتر از دامنه‌ی طبیعی خود حرکت کنند. در صورتی که مهره‌های گردن دچار شکستگی شوند، ممکن است طناب نخاعی نیز دچار آسیب‌دیدگی شود. آسیب‌های گردنی که ناشی از حرکت سریع و ناگهانی گردن باشد را معمولا با نام "آسیب شلاقی گردن" نام می‌برند.

حمله‌ی قلبی

درد گردن می‌تواند یکی از نشانه‌های حمله‌ی قلبی نیز باشد، اما در این موارد معمولا سایر علائم مربوط به حمله‌ی قلبی نیز در بیمار دیده می‌شوند. این علائم عبارتند از:

  • تنگی نفس
  • عرق کردن
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • درد بازو و فک
    در صورتی که گردن شما درد می‌کند و سایر علائم مربوط به حمله‌ی قلبی را دارید، با اورژانس تماس بگیرید یا فورا بیمار را به اورژانس انتقال دهید.

مننژیت

مننژیت به معنای التهاب بافت نازکی است که اطراف مغز و طناب نخاعی را احاطه کرده است. افرادی که به مننژیت دچار می‌شوند معمولا علائمی مانند تب، سردرد، خشکی و بی‌حرکتی گردن را دارند. در نظر داشته باشید که مننژیت یک وضعیت کاملا اورژانسی است و می‌تواند کشنده باشد. در صورتی که علائم مننژیت را دارید فورا به پزشک مراجعه کنید.

سایر علل

سایر علت گردن درد شامل موارد زیر می‌شود:

  • دیسک گردن: زمانی که یکی از دیسک‌های گردن بر اثر فشار ناشی از ضربه یا آسیب‌دیدگی، دچار بیرون زدگی می‌شود، به طناب نخاعی و شاخه‌های عصبی آن (که در پشت دیسک قرار دارند) فشار وارد می‌شود. به این وضعیت بیرون‌زدگی دیسک گردن گفته می‌شود که با نام پارگی دیسک و فتق دیسک نیز شناخته می‌شود.
  • آرتروز گردن: با بالا رفتن سن، دیسک‌های بین مهره‌ای دچار فرسایش می‌شوند. به این وضعیت اسپوندیلوز یا آرتروز گردن گفته می‌شود. فرسایش دیسک‌ها موجب کم شدن فضای بین مهره‌ها و وارد شدن فشار بیشتر به مفاصل موجود در گردن می‌شود.
  • فیبرومیالژیا: این بیماری باعث بروز درد عضلانی در تمام بدن می‌شود. این درد خصوصا در ناحیه گردن و شانه‌ها بیشتر است.
  • پوکی‌ استخوان: پوکی‌استخوان موجب کاهش تراکم استخوان و ضعیف و شکننده شدن آن‌ها می‌شود و نهایتا منجر به بروز شکستگی‌های کوچکی در استخوان‌ها می‌شود . این مشکل اغلب در دست‌ها و پاها ایجاد می‌شود اما گاهی در گردن نیز رخ می‌دهد.
  • روماتیسم: این بیماری موجب درد و تورم مفاصل و تشکیل خارهای استخوانی در اطراف مفاصل می‌شود. زمانی که این اتفاق در ناحیه‌ی گردن رخ دهد، موجب درد گردن می‌شود.
  • در موارد نادری درد گردن می‌تواند بر اثر علل زیر باشد:
  • ناهنجاری‌های مادر زادی
  • تجمع ماده‌ی چرکی (آبسه)
  • سرطان ستون فقرت
  • عفونت
  • تومور

چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد؟


در صورتی که علائم شما برای مدت زمان بیش از یک هفته ادامه پیدا کردند. به پزشک مراجعه کنید و از او مشورت بخواهید. همچنین در صورتی که هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید باید به پزشک مراجعه منید:

  • داشتن گردن درد بسیار شدید بدون وجود علت خاصی
  • وجود برآمدگی در گردن
  • تب
  • سردرد
  • متورم شدن غدد
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • مشکل در بلع یا تنفس
  • احساس ضعف
  • احساس خواب رفتن و بی‌حسی
  • گزگز و مورمور شدن
  • دردی که از گردن تا بازو‌ها و پاها منتشر می‌شود.
  • عدم توانایی تکان دادن دست‌ها یا بازو‌ها
  • عدم توانایی حرکت دادن گردن به سمت پایین (نزدیک کردن چانه به سمت قفسه‌ی سینه)
  • اختلال یا بی‌اختیاری در دفع ادرار و مدفوع

همچنین در صورتی که بعد از بروز یک حادثه، تصادف ماشین، زمین خوردن یا ضربه‌ی شدید به درد گردن دچار شدید فورا به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص


بیشتر مشکلات گردن بر اساس علائم و یک معاینه ساده قابل تشخیص و درمان هستند و بعید به نظر می‌رسد که به آزمایش‌های خاصی نیاز داشته باشید. گاهی اوقات، ممکن است پزشک از شما بخواهد که برخی آزمایشات عکس برداری، آزمایش خون یا اسکن MRI انجام دهید تا سایر علل دیگری که ممکن است سبب درد گردن شما شود را رد کند.

درد گردن چگونه درمان می‌شود؟


متخصصین ما در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی ، در ابتدا به طور کامل و دقیق شما را معاینه می‌کنند و همچنین شرح حال و سوابق پزشکی شما را بررسی می‌کنند. در مورد هر یک از علائمی که دارید حتما با پزشک خود صحبت کنید. پزشک شما همچنین باید در مورد تمامی داروهای غیر‌تجویزی یا داروهای مکملی که مصرف می‌کنید اطلاع داشته باشد.

همچنین در نظر داشته باشد که باید در مورد هر گونه حادثه یا آسیبی که اخیرا داشته‌اید به پزشک خود اطلاع دهید، حتی اگر به نظر برسد که آن موضوع به گردن‌درد شما مربوط نیست.

روش درمان گردن‌درد شما به این موضوع بستگی دارد که تشخیص پزشک از علت درد گردن چه بوده است. علاوه بر گرفتن شرح حال، بررسی سوابق پزشکی و انجام معاینات فیزیکی ، ممکن است لازم باشد یکی از آزمایشات یا تست‌های زیر انجام دهید.

  • آزمایش خون
  • رادیوگرافی با اشعه‌ی ایکس
  • اسکن ام.آر.آی
  • سی.تی.اسکن
  • نوار عصب و عضله (الکتروکاردیوگرافی) که در آن پزشک، سلامت عملکرد عضلات و عصب‌هایی که این عضلات را کنترل می‌کنند، را بررسی می‌کند.
  • نمونه‌برداری از مایع مغزی‌نخاعی

بسته به این که نتایج این آزمایشات چه باشد، پزشک روش درمان گردن‌درد را تعیین می‌کند. روش‌های درمان گردن‌درد می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

استفاده از کمپرس سرد و گرم

استفاده از کمپرس گرم برای گردن می‌تواند به کاهش درد کمک کند. می‌توانید از یک کیسه گرم شده در مایکروویو، یک بطری آب گرم یا یک پد گرمکن قابل استفاده مجدد استفاده کنید. که می‌توانید از داروخانه و فروشگاه‌های ورزشی خریداری کنید. بعنوان کمپرس سرد حتی می‌توانید یک کیسه نخود فریز شده نیز استفاده کنید.

حتما کمپرس گرم یا سرد را در یک حوله بپیچید و آن را مستقیماً روی گردنتان نگذارید زیرا ممکن است سبب سوختن یا تحریک پوست گردن شما شود. ممکن است بخواهید قبل و بعد از ورزش یک کمپرس گرم روی گردن خود بگذارید تا به تسکین عضلات شما کمک کند.

مسکن‌ها

مسکن‌هایی مانند پاراستامول اغلب به شما کمک می‌کنند. بهتر است قبل از اینکه درد شدید شود، آنها را مصرف کنید اما به خاطر داشته باشید که نباید آنها را بیشتر از حد معمول مصرف کنید.

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی بدون نسخه، مانند ایبوپروفن نیز می‌توانند موثر باشند. شما می‌توانید از اینها برای یک دوره کوتاه مدت درمانی (در حدود ۵-۱۰ روز) استفاده کنید، اما اگر در این مدت برای شما مفید نبودند، بعید به نظر می‌رسد که بر روی درد شما اثر بخش باشند. اگر درد هنگام قطع قرص‌ها برگشت، بهتر است یک دوره کوتاه دیگر از آنها استفاده کنید. در صورت تمایل می‌توانید ژل یا کرم‌های ضد التهاب را روی قسمت‌های آسیب دیده مالش دهید.

NSAID ها می‌توانند با داروهای دیگری مانند وارفارین تداخل داشته باشند، بنابراین بهتر است قبل از شروع مصرف آنها با داروساز مشورت کنید.

در صورت بارداری، در صورت ابتلا به آسم، زخم معده یا هرگونه مشکل قلبی، نباید ایبوپروفن یا آسپیرین مصرف کنید مگر اینکه زیر نظر پزشک باشید.

وضعیت بدن

درد و گرفتگی می‌تواند ناشی از:

  • وضعیت ایستادن غیرصحیح
  • ماندن بیش از حد طولانی در یک موقعیت
  • تختخواب خیلی نرم یا خیلی سفت
  • بالشی که سفت و یا خیلی نرم باشد
  • وضعیت اشتباه نشستن در محل کار.

وضعیت بدن

وقتی نشسته‌اید، پاهای شما باید روی زمین صاف باشد و زانوها باید کمی از سطح باسن شما پایین‌تر باشند.

صندلی که به طور صحیح تنظیم شده باشد، کمر شما را در موقعیت خوبی قرار خواهد داد. صندلی‌هایی که دارای پشتی محکم هستند اغلب بهتر از صندلی‌های کمی نرم، نرم و یا مبل راحتی هستند. استفاده از بالش مخصوص صندلی می‌تواند به وضعیت شما در هنگام نشستن در خانه، محل کار یا ماشین کمک کند. اگر به مقدار زیادی فعالیت‌هایی مانند خواندن انجام می‌دهید، گذاشتن کتاب یا مقاله در روی یک میز مخصوص مطالعه غالباً به اصلاح وضعیت شما کمک می‌کند.

اگر در خانه یا محل کار از میز استفاده می‌کنید، باید بررسی کنید که میز و صفحه رایانه خیلی کوتاه نیست و سر شما برای مدت طولانی خم نمی‌شود. زیرا این حالت می‌تواند سبب کشیدن گردن شما شود و ممکن است باعث درد عضلانی شود. همچنین باید بررسی کنید که ماوس و صفحه کلید شما در ارتباط با مانیتور به وضعیت مناسبی قرار گرفته است. طرز صحیح خوابیدن و راه رفتن نیز می‌تواند به رفع تنش و جلوگیری از درد کمک کند.

برخی از محل‌های کار دارای متخصص سلامت هستند که می‌توانند بررسی کنند که هر اتاق کاری با توجه به نیازهای فرد ساخته شده‌اند. اطمینان حاصل کنید که برای مدت طولانی در چنین موقعیت‌هایی قرار نمی‌گیرید مثل کج کردن گردن و یا گذاشتن تلفن روی شانه. اگر متوجه شدید که این وضعیت زیاد برای شما اتفاق می‌افتد، با کارفرمای خود صحبت کنید زیرا ممکن است آنها بتوانند برای شما هدست تهیه کنند.

خواب

اگر بالش شما خیلی محکم یا ضخیم باشد، می‌تواند درد گردنتان را بدتر کند. تغییر تعداد یا موقعیت بالشها نیز ممکن است مفید باشد. سر و گردن شما باید پشتیبانی شود تا سر شما در حالت خنثی با بدنتان قرار گیرد. بالش باید گودی طبیعی بین گردن و شانه‌ها را پر کند- یک بالش نرم می‌تواند گودی گردن شما را پر کند.

اگر تشک شما احساس خوبی به شما نمی‌دهد، می‌تواند درد گردنتان را بدتر نیز بکند. پس بهتر است اگر قدیمی یا ناراحت کننده است، آن را جایگزین کنید.

اگر در خوابیدن مشکل دارید، باید سعی کنید قبل از خواب حال و هوای خود را عوض کنید. می‌توانید این کار را با گرفتن یک حمام گرم، گوش دادن به رادیو یا خواندن کتاب انجام دهید. برخی افراد نوشتن خاطرات را بسیار مفید می‌دانند. چیزهای مختلفی را امتحان کنید و ببینید کدامیک برای شما بهتر است.

اگر درد شبانه خوابیدن را برای شما دشوار کرده است، می‌توانید قبل از رفتن به رختخواب، از مسکن‌هایی مانند پاراستامول استفاده کنید. بعید به نظر می‌رسد که تمام شب اثر کند، اما باید درد را به اندازه کافی کاهش دهد تا بتوانید بخوابید.

اگر هیچ یک از راه‌های دیگر نتیجه بخش نبودند، ممکن است لازم باشد در مورد الگوی خواب خود با پزشک یا یک متخصص مشورت کنید.

گردنبند طبی

برخی افراد نیاز به پوشیدن گردنبند طبی برای حمایت از گردن خود دارند که البته برای موارد جدی تر یا پیچیده تر است و آنها به طور معمول مورد استفاده نیستند.

درمان‌های فیزیکی

درمان‌های فیزیکی گردن درد

فیزیوتراپیست‌ها، کایروپراکتورها و متخصصانی از این قبیل برای درمان مشکلات گردن آموزش دیده‌اند. درمان‌های انجام شده توسط یکی از این درمانگران، به همراه تمرینات خانگی، در اغلب موارد مفید است. آنها می‌توانند تمرینات کششی و تقویت کننده عمومی یا خاصی را برای گردن پیشنهاد دهند.

مهم است که اطمینان حاصل کنید که هرگونه درمان جسمی توسط پزشکان متخصص انجام می‌شود که در دستگاه مربوطه ثبت شده‌اند.

TENS (تحریک عصب الکتریکی از راه پوست)

TENS (تحریک عصب الکتریکی از راه پوست

دستگاه TENS یک دستگاه کوچک باتری دار است که ممکن است به کاهش درد شما کمک کند. لنت‌های کوچک آن روی ناحیه دردناک قرار می‌گیرند و تحریک الکتریکی با ولتاژ کم باعث ایجاد احساس خستگی مفرط می‌شود. گفته می‌شود که این امر می‌تواند در سیگنال‌های درد که از اعصاب به مغز ارسال می‌شوند، اختلال ایجاد کند. شما می‌توانید دستگاه‌های TENS را از داروخانه‌ها خریداری کنید.

تزریق

در موارد بسیار اندک، به ویژه اگر در ناحیه پشت سر یا بازوی خود درد دارید، ممکن است استفاده از یک بی حسی موضعی طولانی مدت یا تزریق استروئید به شما کمک کند. این تزریق معمولاً به مفاصل گردن شما تزریق می‌شود. این تزریق‌ها در بخش اشعه ایکس انجام می‌شوند تا متخصص بتواند سوزن را دقیقاً در ناحیه مورد نظر قرار دهد.

  • لیزر درمانی: لیزر با سطح انرژی پایین یا لیزر سرد می‌تواند تا ۷۰ درصد از درد‌های حاد گردنی را درمان کند. لیزر سرد (LLLT) می‌تواند هم درد‌های حاد و هم دردهای مزمن گردن را تا حدود زیادی تسکین دهد.

لیزر درمانی

  • مگنت درمانی: مگنت‌تراپی یک روش درمانی جایگزین است که در آن از تاثیرات میدان مغناطیسی بر بدن، برای درمان گردن‌درد استفاده می‌شود. استفاده از گردن بند‌ها و مهره‌های مغناطیسی تاثیر بسزایی در کاهش درد گردن دارد. از بین این دو روش مگنت‌تراپی، گردن بند مغناطیسی تاثیر بسیار زیادی در کاهش درد گردن دارد.

مگنت درمانی

  • اوزون ‌درمانی: در این روش در رباط‌ها و اطراف محل اتصال رباط‌ها به استخوان، اوزون تزریق می‌شود. تزریق اوزون موجب افزایش جریان خون شده و در نتیجه مواد مغذی و مورد نیاز برای ترمیم رباط‌ها به بافت‌های آسیب‌دیده می‌رسد. این موضوع موجب تسریع روند بازسازی سلولی و تقویت و جمع شدن رباط‌های کشیده شده و آسیب‌دیده می‌شود. تزریق اوزون همچنین موجب تثبیت وضعیت ناحیه آسیب‌دیده و رفع درد آن می‌شود.

اوزون ‌درمانی

  • شاک‌ویوتراپی: در این کلینیک برای درمان گردن درد شدید از روش شاک‌ویوتراپی استفاده می‌شود. اثبات شده است که استفاده از امواج کم‌انرژی اما متمرکز شاک‌ویو در ناحیه گردن موجب از بین رفتن نقاط ماشه‌ای یا تریگرپوینت در سیستم عصبی عضلانی گردن می‌شود. زمانی که این پروسه‌ی درمانی آغاز می‌شود، بافت‌های آسیب‌دیده به تدریج ترمیم می‌شوند. شاک‌ویو‌تراپی یک روش نسبتا جدید و غیرجراحی است که موجب بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده می‌شود و برای درمان بسیاری از آسیب‌های تاندونی، عضلانی و استخوانی به کار می‌رود.

شاک‌ویوتراپی

  • طب‌سوزنی: تحقیقات نشان داده‌اند که انجام طب‌سوزنی در درمان برخی از انواع گردن‌درد (خصوصا آسیب‌های شلاقی) موثر است. برخی از این تحقیقات ثابت کرده‌اند که طب‌سوزنی می‌تواند در درمان اختلالات مربوط به فرسایش دیسک مانند اسپوندیلوزیت آنکیلوزان و اسپوندیلوز گردن (آرتروز گردن) موثر باشد. در این تحقیقات، روش طب‌سوزنی توانسته است در درمان بیمارانی که به سایر روش‌های غیر جراحی پاسخگو نبوده‌اند، موفق باشد.
  • ورزش، تمرینات کششی گردن و فیزیوتراپی: یک برنامه‌ی تمرینی مناسب برای گردن می‌تواند گردن‌درد و بسیاری از علائم همراه با گردن‌درد را برطرف کند. این برنامه‌های تمرینی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
    • تمرینات کششی گردن: تمرینات کششی که موجب افزایش انعطاف‌پذیری گردن می‌شوند، می‌توانند دامنه‌ی حرکتی گردن را گسترش داده و حفظ کنند و قابلیت ارتجاعی مفاصل موجود در گردن را بهبود دهند و بدین طریق موجب کاهش درد و خشکی و بی‌حرکتی گردن شوند.
    • تمرینات تقویت عضلات گردن: برخی از تمرینات ویژه‌ی تقویت عضلات گردن به شما کمک می‌کند که بتوانید حالت قرارگیری گردن خود را اصلاح کنید. این موضوع موجب می‌شود که بازگشت و عود دردهای گردنی بسیار کمتر شود.
  • انجام ماساژدرمانی به صورت منظم به شما کمک می‌کند که تمامی درد‌های بدن خود را برطرف کنید. در این مورد خاص، وقتی که شما از درد گردن رنج می‌برید، ماساژ درمانی در درجه‌ی اول بر روی شانه‌ها و عضلات بالایی کمر متمرکز خواهد بود. انجامماساژ بدن به صورت مستقیم بر روی گردن می‌تواند موجب تشدید علائم گردن‌درد شود. اما ثابت شده است که اعمال ماساژ ملایم روی بازوها، قفسه سینه، ران‌ها و کمر موجب کاهش درد گردن می‌شود.

تمرینی برای کنترل و کاهش درد گردن

گردن درد یک اختلال شایع است، اما در بیشتر موارد مشکل جدی ایجاد نمی‌کند. درد شما باید طی دو هفته کاهش یابد و باید طی یک دوره ۴-۶ هفته‌ای بهبود یابد. برای جلوگیری از بازگشت علائم باید حداقل ۶-۸ هفته از تمرینات پیشنهادی استفاده کنید.

کشش گردن

کشش گردن

بدن خود را صاف نگه دارید، چانه را به جلو بکشید تا گلویتان کشیده شود. ماهیچه‌های گردن خود را به آرامی فشار دهید و ۵ ثانیه در این وضعیت بمانید. سر خود را در راستای بدن نگه دارید و آن را به عقب بکشید، چانه خود را بالا نگه دارید. ۵ ثانیه در این وضعیت بمانید و ۵ بار این حرکت را تکرار کنید.

چرخاندن گردن (از یک طرف به طرف دیگر)

چرخاندن گردن (از یک طرف به طرف دیگر)

سر خود را به سمت شانه خم کنید و گوش خود را به شانه تان نزدیک کنید. ماهیچه‌های گردن خود را به آرامی منقبض کنید و پنج ثانیه در این حرکت بمانید. سر خود را به مرکز بدن برگردانید و این حرکت را برای طرف مقابل تکرار کنید. برای هر طرف ۵ بار این حرکت را تکرار کنید.

خم کردن گردن

خم کردن گردن

چه در حالت نشسته یا ایستاده، همواره سعی کنید که وضعیت صحیح خود را حفظ کنید. اگر در حفظ تعادل مشکل دارید بهتر است بنشینید. به آرامی سر خود را به سمت پایین خم کنید تا چانه روی سینه قرار گیرد. ماهیچه‌های گردن خود را به آرامی منقبض کنید و پنج ثانیه آن را نگه دارید. سپس این حرکت را پنج بار تکرار کنید.

چرخش گردن

چرخش گردن

سر خود را به یک طرف بچرخانید، چانه خود را در همان ارتفاع نگه دارید و آن را در حد راحتی حرکت کنید. ماهیچه‌های گردن خود را به آرامی منقبض کنید و ۵ ثانیه آن را نگه دارید. سر خود را صاف کنید و این حرکت را برای طرف مقابل تکرار کنید. این حرکت را ۵ بار برای هر طرف تکرار کنید.

جراحی

جراحی به ندرت و در موارد خاصی مورد نیاز است. اگر عصب یا نخاع در حال فشرده شدن باشد و باعث ضعف در بازو یا درد شدیدی شود که بهبود نمی‌یابد، ممکن است مفید باشد. جراح قبل از گفتگو در مورد جوانب مثبت و منفی جراحی با شما صحبت خواهد کرد و یک آزمایش اسکن داشت تا به عصب و استخوان گردن نگاه کند این عمل می‌تواند موثر باشد یا نه.

جراحی لامینکتومی دیسک کمر: مراقبت‌های بعد از جراحی

telegrami