در روش درمان درستی از حرکتهای دست جهت تغییر وضعیت مفاصل و بافتهای نرم به منظور بهبود انعطافپذیری، افزایش دامنه حرکتی، شل کردن عضلات، بهبود قابلیت حرکتی بافتهای نرم و مفاصل، تسکین درد و کاهش ورم و التهاب بافت نرم استفاده میشود. روشهای استفاده شده در درمان دستی شامل تخلیه لنف، تراکشن دستی، ماساژ و تمرینات دامنه حرکتی غیر فعال میباشند.
متخصص درمان دستی جهت کاهش ورم، درد، اسپاسم، بهبود وضعیت سلامتی و تناسب اندام، افزایش و حفظ عملکرد جسمانی، افزایش توانایی حرکتی، جلوگیری از بروز اختلال در عملکردهای بدن، رفع محدودیت در انجام فعالیتهای روزمره و در نهایت بهبود عملکرد جسمانی از درمان دستی استفاده میکند.
روشهای مورد استفاده در درمان دستی
روشهای مختلفی در درمان دستی مورد استفاده قرار میگیرند. این روشها عبارتند از:
روشهای مرتبط با بافت نرم
- ماساژ
- تخلیه دستی لنف
- بهبود قابلیت حرکت بافت نرم
- بهبود تحرکپذیری عملکردی
- آزادسازی میوفاسیال
- استرین/ کانتر استرین (کشش معکوس)
- روش درمانی کرانیوساکرال
- روش آزادسازی فعال
- روش فلدن کرایس
- روش گراستون
روشهای مرتبط با مفاصل
- بهبود قابلیت حرکتی مفاصل
- دستکاری و مانیپولاسیون مفصل
- روش انرژی عضلانی
- روش مولیگان
- تراکشن
بعضی از روشهای فوق ممکن است در مقایسه با روشهای دیگر شهرت کمتری داشته باشند. با این حال، استفاده از سایر روشهای درمانی در درمان دستی بسیار رایج است و افرادی که از درمان دستی بهره بردهاند، حداقل یکی از روشهای فوق را تجربه کردهاند. به عنوان مثال، بسیاری از افراد در طی جلسات درمان دستی از صندلی ماساژ جهت کاهش استرس و سردرد استفاده میکنند. همچنین، بدون آگاهی، افراد ممکن است در طول روز بدن خود را به صورت ناخواسته ماساژ دهند تا درد را تسکین دهند.
کاربردهای درمان دستی
ماساژ در کودکان نارس سبب بهبود روحیه و سلامتی آنها میشود. برای مثال مالش پشت بدن کودک سبب کاهش درد ناشی از آسیبدیدگی یا رفع درد در اثر دندان در آوردن میشود. زمانی که کودک به زمین میخورد، فوراً بلند شده و برای تسکین درد، خود را در آغوش مادر قرار میدهد. لمس کردن دارای مزایا فراوانی از جمله تسکین دستگاه عصبی حساس، بهبود الگوی خواب و تقویت دستگاه ایمنی بدن میباشد. درمان دستی سبب تسکین درد، رفع محدودیتهای بافت نرم و بهبود حرکتی مفاصل میشود. درمان دستی به کاهش ورم، کنترل لنف اِدم، برداشتن بار مفصل و بهبود حرکتی مفصل کمک میکند.
بسیاری از عارضههایی که متخصص درمان دستی درمان میکنند، پس از عملهای جراحی بروز میکنند (خصوصاً پس از جراحی تعویض مفصل). با این حال فیزیوتراپی و درمان دستی روش بسیار موثری در بهبود آسیبدیدگیها، تصادفات یا عارضهها محسوب میشود؛ خصوصاً عارضههایی که سبب ضعیف شدن بیمار و ایجاد اختلال در عملکرد جسمانی در سطح بهینه میشوند. متخصص درمان دستی جهت بهبود عملکرد کلی جسمانی شخص، برنامه درمانی ویژهای را طرحریزی میکند که شامل روشهای درمانی مختلفی میباشد. برای مثال هدف از انجام برخی از تمارین ورزشی، بهبود تعادل و قدرت بیمار است در حالی که برخی دیگر از تمارین ورزشی سبب بهبود دامنه حرکتی میشوند. درمان دستی بخش مهمی از برنامه دوره بهبودی محسوب میشود؛ چرا که سبب کاهش درد و ورم، رفع التهاب و افزایش دامنه حرکتی میشود.
کاربرد درمان دستی رفع درد و عارضههای زیر میباشد:
- گردندرد: پاتولوژی دیسک، اسپاسم عضلانی، محدودیت حرکتی، درد گردن پس از جراحی
- کمردرد: پاتولوژی دیسک، محدودیت حرکتی/ گیرافتادگی مفصل فاست، تنگی کانال نخاعی، درد کمر پس از جراحی
- درد در ستون فقرات سینهای و قسمت میانی کمر
- سردرد: سردردهای عصبی و میگرنی
- اختلال مفصل گیجگاهی فکی
- درد لگن: گیرافتادگی مفصل لگن، درد میوفاسیال در باسن، بورسیت لگن، تعویض مفصل ران
- درد زانو: اختلال عملکرد پاتلوفمورال، التهاب ایلیوتیبیتال باند، تعویض مفصل زانو
- درد مچ پا: پیچخوردگی مچ پا، درد مزمن مچ، التهاب مفصل مچ، درد مچ پا پس از جراحی
- درد شانه: سندرم گیرافتادگی شانه، دیسکینزی کتف، شانه یخزده
- فیبرومیالژیا
تفاوت بین درمان دستی و کایروپراکتیک
در روش درمان دستی از دستها جهت تغییر وضعیت مفاصل و بافتهای نرم استفاده میشود. بسیاری از روشهای مورد استفاده در کایروپراکتیک در واقع نوعی از درمان دستی محسوب میشوند.
کایروپراکتیک بر اساس درک کامل از عملکرد دستگاه عصبی خصوصاً ستون فقرات و اعصابی انجام میشود که از ستون فقرات به تمامی بدن گسترش پیدا میکنند. در این روش متخصص درمان دستی بدون استفاده از دارو یا جراحی و با استفاده از حرکات دست، مشاوره تغذیه، ماساژ، مشاوره در جهت تغییر در نحوه زندگی، رعایت بهداشت، توانبخشی و بهبود وضعیت کلی سلامتی از بروز عارضههای مختلف جلوگیری و به درمان بیماریها کمک میکند.
بدن انسان توسط دستگاه عصبی کنترل و تنظیم میشود و قابلیت بهبود و شفای خود را در اختیار دارد. میلیونها فرمان از مغز به طناب نخاعی و سپس به تمامی اعضا و بافتهای بدن ارسال میشود. سیگنالهای ارسال شده به مغز نحوه عملکرد بدن به شکل مناسب را مشخص میکند. انجام حرکت یا وضعیت بدنی نامناسب استخوانهای در حال حرکتِ ستون فقرات ممکن است با تحریک اعصاب و بافتهای مجاور، در این روند حیاتی اختلال ایجاد کند. استفاده از درمان دستی به شکل صحیح سبب بهبود ارتباط ذهن و بدن میشود. بهبود کنترل بدن توسط دستگاه عصبی، معمولاً سبب افزایش میزان سلامتی شخص میشود.
نحوه انجام درمان دستی
درمان دستی به شکلهای مختلفی انجام میشود. برخی از روشهای متداول درمان دستی به شرح زیر میباشند:
تراکشن دستی
تراکشن دستی با وارد آوردن فشار ملایم بر نقاط خاصی از بدن جهت ایجاد کشش انجام میشود. تراکشن دستی به میزان زیادی در قسمتهایی مانند گردن مورد استفاده قرار میگیرد، البته امکان دارد متخصص برای بخشهای دیگری از بدن نیز از این روش استفاده کند. جهت استفاده از تراکشن دستی برای رفع گردندرد، بیمار بر روی تخت دراز کشیده و متخصص درمان دستی به آرامی در فضای بین مهرهها کشش ایجاد میکند. جهت ایجاد فشار، متخصص پایه با یک دست جمجمه بیمار را گرفته و با دست دیگر چانه او را نگه میدارد و به میزان مناسب فشار را در قسمت مورد نظر وارد میکند. در تراکشن دستی معمولاً به مدت 5 تا 10 ثانیه کشش نگه داشته شده و سپس به آرامی کشش آزاد میشود.
ماساژ
ماساژی که در درمان دستی مورد استفاده قرار میگیرد با ماساژی که در باشگاهها و استخرها انجام میشود کمی متفاوت است. ماساژ درمان دستی بیش از این که سبب آرامش شخص شود، دارای خاصیت شفابخشی و درمانی است. متخصص درمان درستی از ماساژ با حرکات دست به منظور تغییر وضعیت بافتهای نرم استفاده میکند. این کار با وارد آوردن فشار عمیق و کشش منظم انجام میشود و سبب رفع محدودیت حرکتی در بخشهای مورد نظر در بدن میشود.
موبیلیزاسیون/ مانیپولاسیون
در صورت وارد شدن ضربه یا بروز آسیبدیدگی، امکان دارد درد شدیدی ایجاد شود. این درد معمولاً در اثر ایجاد محدودیت در مفصل بروز میکند. متخصص درمان دستی با وارد آوردن فشار با سرعت پایین در رفع محدودیت مفصل مهارت دارد. موبیلیزاسیون و مانیپولاسیون روشهایی بیخطر، مؤثر و بدون درد میباشند و با رفع محدودیتهای مفصل، سبب بهبود دامنه حرکتی مفصل نیز میشوند.
آیا درمان دستی یک روش بیخطر و ایمن محسوب میشود؟
بله. درمان درستی یک گزینه درمانی غیر تهاجمی است که به مصرف داروهای زیانآور جهت رفع درد نیاز ندارد. متخصص درمان دستی از روشهای مختلفی جهت حرکت تاندونها، رباطها و مفاصل به منظور تسکین درد و کمک به روند بهبودی استفاده میکند.
متخصص کاردرمانی اطلاع کامل و جامعی از قابلیتها و محدودیتها قسمتهای مختلف بدن انسان دارد. به همین دلیل امکان دارد پس از تنها یک جلسه درمان دستی، نتیجه رضایتبخش قابل مشاهده باشد.
تا چه مدت زمانی به درمان دستی نیاز میباشد
پس از کسب نتیجه دلخواه از درمان دستی، بسیاری از افراد روند درمان را به صورت دورهای ادامه میدهند. درمان دورهای سبب حفظ و تثبیت نتیجه درمانی شده و به تشخیص و رفع بسیاری از مشکلات جسمانی پیش از تشدید آنها کمک میکند.
دوره بهبودی چقدر طول میکشد؟
نتیجه درمان دستی در هر فرد به صورت متفاوتی تجربه میشود. بسیاری از افراد شاهد تغییرات بلندمدتی هستند که شامل افزایش انرژی و نشاط میشوند. با این حال، برای دستیابی به نتایج مطلوب، افراد باید به سلامتی خود به طور کامل توجه کنند و درمان را به موقع شروع کنند. افرادی که به درستی به سلامتی خود رسیدگی نمیکنند یا درمان را به تأخیر میاندازند، ممکن است به نتایج مطلوب دست پیدا نکنند. بسیاری از افراد همچنین برای جلوگیری از بروز مجدد علائم و عارضهها، به طور مداوم از درمان دستی استفاده میکنند.
سؤالات رایج در مورد درمان دستی
در صورت عدم کسب نتیجه از درمان، متخصص درمان دستی چه اقدامی انجام میدهد؟
در صورتی که استفاده از درمان دستی سبب رفع عارضه مورد نظر نشد، متخصص درمان دستی بیمار را به فرد متخصصی که قادر به درمان عارضه باشد، معرفی میکند.
درمان دستی باعث ایجاد چه احساسی در بیمار میشود؟
درمان دستی احساس بسیار خوشایندی در فرد ایجاد میکند و بسیاری از بیماران احساس سلامتی را به طور کامل در خود حس میکنند. معمولاً تکرار درمان ضروری میباشد. متخصصین درمان دستی در استفاده از تکنیکهای این روش درمانی دارای تجربه و مهارت زیادی میباشند.
آیا امکان دارد حرکت بیش از حد استخوانها در درمان دستی وجود دارد؟
خیر. در روش درمان دستی از مقدار مناسب انرژی در محل و زمان مناسب استفاده میشود. هدف از این روش، حرکت مفاصل ستون فقرات و کمک به کاهش تداخل اعصاب میباشد. تجربه و مهارت متخصص درمان دستی سبب رفع مشکلات ناخواسته در زمان درمان میشود.
آیا امکان دارد درمان دستی سبب سست و ضعیف شدن ستون فقرات شود؟
خیر. از درمان دستی تنها جهت اصلاح وضعیت مفاصلی از ستون فقرات که دچار مشکل شده باشند استفاده میشود. درمان دستی سبب بهبود و تقویت عضلات و رباطهای ضعیف میشود.
آیا اشخاص میتوانند خودشان از روش درمان دستی استفاده کنند؟
خیر. با انجام درمان دستی توسط خود شخص امکان دارد وارد شدن فشار بر عضلات، مفاصل و رباطها باعث بروز آسیبدیدگی شود. یادگیری روشهای مورد استفاده در درمان دستی به سالها آموزش و تجربه نیاز دارد. حتی متخصصین درمان دستی نیز بایستی جهت بهرهمندی از بیشترین میزان تأثیر درمان با همکاران خود مشورت کنند.
علت ایجاد صدا در مفاصل در زمان درمان دستی چیست؟
در ستون فقرات، مایعات خاصی سبب روانسازی مفاصل میشوند. برخی از روشهای درمان دستی با جابهجایی گاز و مایعات در مفاصل باعث ایجاد صدا در مفصل میشوند. این نوع صدا نشاندهنده کیفیت یا تأثیر درمان نمیباشد.
آیا درمان دستی در همه بیماران به یک شکل انجام میشود؟
خیر. ستون فقرات هر شخص منحصر به فرد میباشد و برنامه درمانی هر بیمار نیز متفاوت است. با وجود 24 استخوان در ستون فقرات که هر یک در هفت جهت مختلف حرکت میکنند، الگوهای متفاوتی در ستون فقرات وجود دارد. برنامه درمانی متناسب با سن، وضعیت جسمانی و نیازهای درمانی هر فرد طرحریزی میشود.
به چند جلسه درمان دستی نیاز میباشد؟
تعداد جلسات درمانی برای هر شخصی متفاوت میباشد. در بیشتر بیماران پس از یک یا دو هفته بهبود قابل مشاهده است. با بهبود عضلات و رباطها، امکان دارد به جلسات درمانی کمتری نیاز باشد. در مورد عارضههای شدیدتر، به تعداد جلسات بیشتری به طور مداوم در طول چند ماه یا چند سال نیاز است.
آیا افراد مبتلا به پوکی استخوان میتوانند از درمان دستی استفاده کنند؟
بله. متخصص درمان دستی به طور کامل شرایط جسمانی بیمار را در نظر میگیرد. جهت بهبود وضعیت ستون فقرات روشهای مختلفی وجود دارد. متخصص درمان دستی با توجه به سن و وضعیت جسمانی بیمار و عارضه مورد نظر، بهترین روش درمان را انتخاب میکند.
آیا امکان استفاده از درمان دستی پس از جراحی کمر وجود دارد؟
بله. متخصص درمان دستی از به کار بردن روشهای خود در قسمتهایی که تحت جراحی قرار گرفتهاند خودداری میکند. جراحی باعث ایجاد بیثباتی در بالا و پایین ناحیه تحت جراحی میشود. متخصص از روشهای درمان دستی در این قسمتها استفاده میکند.
آیا استفاده از درمان دستی برای زنان باردار امکانپذیر است؟
بله. در واقع زمان بارداری یکی از بهترین بازههای زمانی جهت بهرهمندی از مزایای درمان دستی است. بهبود عملکرد دستگاه عصبی در زمان بارداری بسیار مفید میباشد. برنامه درمانی بر طبق وزن و وضعیت جسمانی مادر طرحریزی میشود. در زمان افزایش وزن و تغییرات هورمونی، بسیاری از مادران به علت عدم استفاده از دارو در درمان دستی، از این روش استفاده میکنند.
آیا امکان استفاده از درمان دستی برای نوزادان وجود دارد؟
روشهای طبیعی زایمان میتواند باعث وارد آمدن فشار بر ستون فقرات نوزاد شود. عارضه کولیک، بیاشتهایی، عفونت گوش یا عادات نامنظم خوابیدن میتوانند نشانهای از وجود مشکلات ستون فقرات ناشی از زایمان باشند. درمان دستی در نوزادان به آرامی و ملایمت انجام میشود.
آیا درمان دستی باعث ایجاد درد میشود؟
برخی از افرادی که برای اولین بار جهت استفاده از درمان دستی مراجعه میکنند، به علت درد ناشی از عارضه تصور میکنند که درمان دستی نیز باعث ایجاد درد میشود. در حالی که متخصص درمان دستی از ابزار و روشها مختلفی جهت تسکین درد و بهبود عملکرد بدن استفاده میکند.
