اکثر مردم در دورهای از زندگی خود با مشکل خفیف گردن مواجه میشوند. حرکات بدن معمولا باعث ایجاد مشکل نمی شوند، اما بروزعلائم بدلیل فرسودگی و ساییدگی روزمره، استفاده بیش از حد یا آسیب دیدگی گردن، تعجبآورنیست. مشکلات و آسیب دیدگیهای گردن معمولا در هنگام فعالیتهای ورزشی یا تفریحی، وظایف شغلی یا انجام کارهای مربوط خانه رخ میدهد.
علائم گردن درد ناشی از یک مشکل اساسی چیست؟
گردن شامل بخشهای زیر است:
- استخوانها و مفاصل ستون فقرات گردنی (مهرههای گردن).
- دیسکهایی که مهرههای گردن را از هم جدا میکنند و در هنگام حرکت مانند ضربه گیر عمل میکنند.
- عضلات و رباطهایی که ستون فقرات گردن را به هم متصل میکنند.
احتمال دارد که درد گردن ناشی از آسیب دیدگی یک یا چند مورد از این نواحی باشد و یا ممکن است که دلیل دیگری داشته باشد.
درد گردن بصورت “پیچ خوردگی”، خشکی یا درد شدید احساس میشود. این درد به شانهها، قسمت فوقانی کمر یا بازوها گسترش مییابد واحتمالا منجر به سردرد میشود. معمولا حرکت گردن بیشتر به یک طرف بدن محدود شود. درد گردن به دردی که ازهر ناحیهای از پایه جمجه به طرف شانهها کشیده شود گفته میشود.
بیماران معمولاً شایعترین ناراحتیهای خود را به صورت درد و خشکی در ناحیه گردن تا بالای شانهها تجربه میکنند. اگر این عارضه به شدت کافی بوده، ممکن است به سمت پایین و بازوها گسترش یابد. بیماران معمولاً خشکی در ستون فقرات گردن یا گردن را به عنوان یک مانع برای چرخش سر به سمتهای مختلف توصیف میکنند. به علاوه، اگر بیماران با بی حسی، مشکلات گزگزی و یا ضعف عضلانی مواجه شوند که ممکن است باعث افتادن فنجان قهوه صبحانه شده و یا دشواری در بستن دکمههای پیراهنشان را تجربه کنند، این به عنوان یک وضعیت غیرعادی در نظر گرفته میشود.
یکی دیگر از علائم، سردردهایی است که باعث ایجاد اختلال در الگوی خواب بیمار شده و توانایی تمرکز او را در طی روز کاری مختل میکند و در نهایت منجر به کاهش بازدهی او می شود. درد از گردن شروع شده و به سمت پشت سر انتقال مییابد. در این مورد هم اگر درد به حد کافی شدید باشد بیشتر پیش رفته و به قسمت جلوی سر نیز کشیده میشود.
سایر بیماران دردی را توصیف میکنند که از بازوها به سمت پایین انتشار یافته و از ستون فقرات به سمت استخوان دنبالچه گسترش مییابد. بیمارانی که از این مجموعه علائم رنج می برند اغلب در هنگام راه رفتن با مشکل حفظ تعادل مواجه میشوند و عملکرد روده و مثانه آنها مشکل دارد.
در حالی که به نظر میرسد این علائم از گردن نشأت گرفتهاند، اما در حقیقت علت اصلی بروز این علائم مشکل عصبی است ومربوط به ناحیهای است که در آن عصبهای داخل گردن فشرده شدهاند.
ریسک فاکتورهای درد گردن
درد گردن مشکلی بسیار ناامید کننده و ناتوان کنندهای است که حتی روی سادهترین وظائف روزمره هم تاثیر میگذارد. و متاسفانه هیچ کس از ابتلا به مشکلات گردن در دورهای از زندگی خود در امان نیست.
شغل یا حرفه فرد نقش مهمی در ایجاد گردن درد دارد. بسیاری از بیماران برای امرار معاش کارهای دستی انجام میدهند، اما بیماران زیادی بدلیل کار طولانی مدت با کامپیوتر از مشکلات مزمن گردن، درد و اختلال در عملکرد رنج میبرند.
عامل دیگری که در بروز علائم گردن درد نقش دارد و قابل کنترل نیست: عامل ژنتیک است. همچنانکه در زندگی پیش میرویم، یا به بیان صریحتر، وقتیکه شروع به پیر شدن میکنیم، عضلات، تاندونها، رباطها و استخوانهای گردن ما شروع به فرسودگی میکنند. این بالا رفتن سن به تنهایی ما را در معرض ابتلا به گردن درد قرار میدهد و اگر سابقه مشکلات گردن در خانوادهای وجود داشته باشد، خطر ابتلا به مشکلات ستون فقرات گردن/گردن بیشتر میشود.
فعالیتهایی که منجر به گردن درد میشوند
درد گردن اغلب به دلیل کشیدگی یا اسپاسم عضلات گردن یا التهاب مفاصل گردن رخ میدهد. نمونههایی از فعالیتهای رایجی که احتمالا منجر به بروز این نوع آسیب دیدگی جزئی میشوند عبارتند از:
- نگه داشتن سر به سمت جلو یا به حالت عجیب در هنگام کار،تماشای تلویزیون یا مطالعه.
- خوابیدن بر روی متکایی که خیلی بلند یا خیلی صاف است و یا متکایی که از سر شما پشتیبانی نمیکند، یا خوابیدن بر روی شکم در حالیکه گردن شما چرخیده یا خم شده باشد.
- قرار دادن طولانی مدت پیشانی بر روی مشت یا بازوی ایستاده و قائم (ژست متفکر)
- استرس. تنش یا فشار روانی باعث میشود عضلاتی که از پشت سر به سمت پشت شانهها (عضله ذوزنقهای) کشیده شدهاند، احساس سفتی و درد داشته باشند.
- کار یا ورزشی که با استفاده از بالاتنه و بازوها انجام میشود.
آسیبهای ناگهانی (حاد)
آسیبهای جزئی گردن در اثر لغزیدن، افتادن از ارتفاع کم یا چرخش زیاد ستون فقرات بروز پیدا میکنند. اما آسیبهای شدید گردن احتمالا بدلیل ضربه یا تکان شلاقی در تصادفات رانندگی، افتادن از ارتفاع خیلی زیاد، ضربات مستقیم به پشت یا بالای سر، صدمات ناشی از ورزش، جراحتهای سوراخ شده مانند زخم چاقو، یا فشار خارجی که به گردن وارد می شود مثل فشار ناشی از خفه کردن، رخ میدهد.
درد ناشی از آسیب دیدگی ممکن است ناگهانی و شدید باشد و بلافاصله پس از آسیب دیدگی، کبودی و تورم ایجاد شود. آسیبهای حاد عبارتند از:
- آسیب دیدگی رباطها یا عضلات گردن، مانند رگ به رگ شدن یا کشیدگی. زمانیکه درد گردن ناشی از کشیدگی عضلات باشد، بیمار احتمالا دچار درد وخشکی میشود که به طرف قسمت فوقانی بازو، شانه یا ناحیه فوقانی کمر انتشار مییابد. درد شدیدی که از بازو به سمت دست و انگشتان انتقال مییابد از علائم فشردگی عصب (فشردگی ریشه عصب) به حساب میآید. اگر این درد شدید (Shooting pain) به جای اینکه در یک بازو یا یک دست بروز پیدا کند، در هر دو بازو یا هر دو دست رخ دهد، مشکل خیلی جدیتر خواهد بود.
- شکستگی یا دررفتگی ستون فقرات. این عارضه آسیبهای نخاعی را بوجود میآورد که منجر به فلج دائمی میشود. برای کاهش خطر فلج دائمی، استفاده از کمکهای اولیه مناسب برای بیحرکت کردن وانتقال صحیح فرد آسیب دیده به بیمارستان بسیار اهمیت دارد.
- پارگی یا جدا شدن دیسک. اگر پارگی خیلی بزرگ باشد، مواد ژله مانند داخل دیسک به بیرون نشت کرده (فتق شده) و به عصب یا نخاع (فتق دیسک مرکزی) فشار وارد میکند. در اینصورت بیمار دچار سردرد، احساس سرگیجه، احساس بیماری در معده، و یا احساس درد در شانه و نواحی پایینتر مانند بازو میشود.
در مواردی که آسیبدیدگی گردن باعث آسیب دیدگی نخاع شود، بیمار باید تحت مراقبتهای اورژانسی قرار بگیرد. علائم آسیب دیدگی نخاع شامل از دست دادن تحرک و احساس، بی حسی، گزگز، دشواری در کنترل عضلات بازوها و پاها و ناتوانی در کنترل روده و مثانه است.
عارضههایی که احتمالا منجر به بروز مشکلات گردن میشوند
مشکلات گردن تنها بدلیل آسیب دیدگی نیست.
- آرتروز یا آسیب دیدگی دیسکهای گردن باعث فشردگی عصب میشوند. گردن دردی که ناشی از فشردگی عصب باشد بطور کلی یک طرف گردن و بازویی که در همان سمت هست را تحت تاثیر قرار میدهد. سایر علائم در این عارضه شامل بیحسی، گزگز و یا ضعف بازو و دست است.
- مننژیت که بیماری ویروسی یا باکتریایی خطرناکی است باعث ایجاد التهاب در اطراف بافتهای مغز و نخاع میشود. علائم به سرعت بروز پیدا میکند و شامل سردرد شدید، خشکی یا سفتی گردن، تب و گاهی اوقات استفراغ است. خشکی گردن باعث میشود که بیمار به سختی با چانه خود قفسه سینه را لمس کند و یا حتی انجام اینکار برای او غیر ممکن میشود.
- آنفولانزا که معمولا بیماری خطرناکی نیست، علائمی مشابه مننژیت ایجاد میکند. در مواردی که گردن درد ناشی از آنفولانزا باشد، گردن و کل بدن دچار درد میشود، اما در این عارضه خشکی شدید گردن بروز نمییابد.
- گردن دردی که با درد قفسه سینه همراه باشد، نشاندهنده یک مشکل جدی در قلب مانند حمله قلبی است.
- استرس و تنش عصبی باعث می شود که عضلاتی که از پشت سر به پشت شانه (عضله ذوزنقهای) کشیده شده دچار سفتی و احساس درد شوند. در این حالت حرکت دادن سر بدون احساس درد برای بیمار امکانپذیر نیست.
- تورتیکولی بدلیل انقباض شدید عضلانی در یک طرف گردن رخ میدهد و باعث خم شدن سر به یک سمت بدن می شود. در این عارضه، چانه معمولا به سمت مخالف گردن چرخیده می شود. تورتیکولی عارضه ایست که یا از بدو تولد (مادرزادی) وجود داشته و یا اینکه بدلیل آسیب دیدگی یا بیماری بوجود آمده است.
چگونه علل اصلی گردن درد را درمان کنید؟
استفاده از یک روش درمانی برای همه عارضه هایی که تا کنون بیان شده کار دشواری است، اما بطور کلی بیمارانی که برای مدت کوتاهتری مبتلا به علائم گردن درد شدهاند واکنش بهتری به درمانهای غیر جراحی از جمله داروهای ضد التهاب بدون نسخه خواهند داشت.
خود مراقبتی
اصلاح فعالیت بطور قطعی برای استراحت و بهبود مشکلات بدن مفید است. اگر کارگر مشاغل دستی هستید، بهترین پیشنهاد برای شما چند روز مرخصی کاری است. اگر چند روز مرخصی برای شما مقدور نباشد با کارفرمای خود صحبت کنید تا کار یا وظایف دیگری برای شما در نظر بگیرد. اگر شغل شما به صورت پشت میز نشینی است، به دنبال تهیه میز ایستاده باشید. تغییر از حالت نشسته به حالت ایستاده بطور قابل توجهی در کاهش علائم موثر است.
همچنین روشهای درمانی قدیمی مانند قرار دادن یخ و گرما بر روی ستون فقرات و گردن وجود دارند. انجام این کارهیچ مشکلی را بر طرف نمیکند اما مطمئنا باعث میشود که بیمار احساس بهتری داشته باشد. صبح ها که از خواب بیدار می شوید، کیسههای گرم و شبها هنگامی که میخواهید بخوابید، کیسههای یخ را بر روی گردن خود قرار دهید.
اگر علائم پس از انجام چندین درمان محافظه کارانه همچنان وجود داشتند، بیماران میتوانند درمانهای زیر را دنبال کنند.
فیزیوتراپی
- فیزیوتراپیست به بیماران در تقویت عضلات اطراف گردن و افزایش انعطاف پذیری کلی گردن کمک میکنند.
- ماساژ درمانی برای شل کردن عضلات سفت شده موثر است اما نتایج این درمان برای مدت زیادی باقی نخواهد ماند.
- طب سوزنی نیز با کاهش درد عضلانی، اهمیت علائم را کاهش میدهد اما این روش هم قادر به رفع مشکلات اساسی عصبها نیست.
داروها
اکثر بیماران تمایلی ندارند که درمان خود را با استفاده از داروها آغاز کنند، اما به آنها توصیه میشود که حداقل زمانی که واقعاً نیاز به دارو دارند، از آن استفاده کنند. اگر روزی را بسیار بد سپری میکنید یا میدانید که باید برای مدت طولانی در محل کار باشید، میتوانید از یک دارو استفاده کنید که به طور پتانسیل درد شما را کاهش دهد.
- داروی شل کننده عضلات، که برای رفع اسپاسم و گرفتگی عضلات بکار برده میشود.
- داروی درد عصبی، که برای تسکین ناراحتیهای عصبی مثل گزگز کردن بازو مورد استفاده قرار میگیرد.
- نارکوتیک یا مواد مخدرهای سبک، این داروها به بیمارانی که درد خیلی زیادی دارند کمک میکند تا بخوابند، اما این داروها غالبا بکار برده نمی شوند.
تزریقات اپیدورال و استروئید
تزریقات اپیدورال یا استروئید روشهای درمانی هستند که مخصوصا برای مورد هدف قرار دادن اعصاب بوسیله داروی استروئیدی که یک داروی ضد التهاب بسیار قوی است، طراحی شدهاند. این تزریقات هیچ کدام از فشارهای فیزیکی وارد شده به عصب را برطرف نمیکند، اما بطور قطعی باعث کاهش التهاب میشوند. این درمان فقط مخصوص بیمارانی است که دچار فشردگی نخاع نیستند.
کایروپراکتیک
مراجعه به متخصص کایروپراکتیک برای بسیاری از بیماران گزینه درمانی بسیار مناسبی است و اگر بروز علائم گردن درد ناشی از عوامل عضلانی باشد در اینصورت متخصص کایروپراکتیک قطعا قادر خواهد بود که در رفع این مشکل به بیمار کمک کند. اما اگر علت اصلی گردن درد عوامل عصبی باشد، مراجعه به جراح ستون فقرات به نفع بیمار خواهد بود.
