منظور از کمر درد حاد دردی در ناحیه کمر با استمرار کمتر از 12 ماه است. کمر ناحیهای از بدن است که مهرههای کمری در آن قرار دارد. مهرههای کمری بخش پایینی ستون فقرات و متشکل از 5 مهره است. بین این مهرهها ساختارهایی به نام دیسک قرار دارد که به مثابه ضربهگیر عمل میکنند. بیشمار عضله و همچنین تعدادی رباط محکم و قوی در این بخش وجود دارد که ستون فقرات را پایدار میکنند. بسیاری از این ساختارها در زمان بروز کمر درد حاد درگیر میشوند. متاسفانه هر فردی در هر سنی ممکن است به کمر درد مبتلا شود و به نوروفیدیک در فیزیوتراپی هایش نیاز داشته باشد.
علت کمر درد
عاملهای گوناگونی باعث کمر درد حاد میشود که شماری از آنها عبارتاند از:
- تروما یا ضربه دیدن (افتادن، تصادف خودرو، بلند کردن اشیاء)
- عدم تعادل عضلانی (مشکلات اندامی)
- ابتلا به عارضههای خاص
- عارضههای مفصلی
آسیبدیدگی گاهی پیامد انجام فعالیتی بیسابقه، متفاوت یا سنگین، مانند بلند کردن اشیاء سنگین یا انجام ورزشی جدید، است. درد گاهی از انباشت فشار تدریجی بر روی کمر و تبدیل شدن فشار به آسیب دیدگی نشأت میگیرد. اگرچه کمر درد به ندرت علتی جدی و وخیم دارد، اما بیمار باید توسط متخصصین مجربی مانند متخصص فیزیوتراپی معاینه شود تا عارضه احتمالی به درستی تشخیص داده شود. این معاینه زمانی اهمیت بیشتری مییابد که کمر درد با علائم دیگری مانند تب، کاهش وزن، سوزن سوزن شدن یا بیحسی همراه باشد یا پیامد وارد شدن ضربهای با سرعت بالا، مانند تصادف خودرو یا برخوردهای ورزشی، باشد.
بایدها و نبایدها در زمان کمر درد
هنگام مواجهه با نخستین نشانه کمر درد باید چند نکته را رعایت کرد تا درد پس از مدتی کوتاه تسکین بیابد.
- فعال ماندن: اگرچه در تخت خواب ماندن وسوسه برانگیز است، اما باید تا حد امکان و تا جایی که باعث ناراحتی شود، فعال بمانید تا مانع سفتی و خشکی شوید و گرفتگی عضلانی را کاهش دهید. متخصص فیزیوتراپی برنامه تمرین ملایمی را متناسب با شرایط هر بیمار طرحریزی میکند و به تدریج تمرینها را پیشرفتهتر میکند تا در نهایت عملکرد طبیعی در کمترین زمان ممکن بازیافته شود.
- گرم کردن: فایده گرما برای تسکین درد و بهبود عملکرد در 48 ساعت نخست پس از بروز کمر درد به اثبات رسیده است. قرار دادن کیسه گندم داغ یا بطری آب داغ از جمله روشهای گرم کردن کمر محسوب میشود. به خاطر داشته باشید حتماً دمای کمپرس را پیش از قرار دادن آن بر روی کمر کنترل کنید تا بیش از حد کم یا زیاد نباشد.
- یافتن موقعیتهای راحت: اگرچه باید در مراحل اولیه کمر درد تا حد امکان فعال بود، اما گاهی نیز باید دراز کشید یا نشست. بنابراین موقعیتهایی را بیابید که بیشترین احساس راحتی را در آنها، به ویژه هنگام خوابیدن، داشته باشید. قرار دادن بالشت زیر زانوها هنگام به پشت خوابیدن یا بین زانوها هنگام به پهلو دراز کشیدن از کمر حمایت میکند و درد را تسکین میدهد. کمر باید هنگام نشستن تکیهگاه داشته باشد، برای این کار میتوان حوله لوله شدهای را پشت قوس کوچک کمر قرار داد.
- مثبتاندیش باشید: کمر درد عارضهای ناتوان کننده و اضطرابآور است، مهم این است ک همه خاطر بسپارید که پس از چندی بهبود خواهید یافت. درمان مناسب، حرکت بدون درد و طبیعی را ممکن میسازد و قدرت عضلههای اصلی حمایت کننده اطراف ستون فقرات را افزایش میدهد.
درمان کمردرد با فیزیوتراپی
مراجعه به یک متخصص فیزیوتراپی در ابتدای درمان میتواند به منظور بهرهبرداری از درمانهای خاص فیزیوتراپی، کاهش درد، بهبود حرکت و توانبخشی ضروری باشد. متخصص فیزیوتراپی با تخصص خود در زمینه ارزیابی آسیبهای اسکلتی-عضلانی، به خصوص درد کمر، آموزش دیده است. او با انجام معاینه جامع بر روی بیمار، ساختارهای مسئول بروز درد را شناسایی کرده و سعی میکند علت درد را تشخیص داده و از روشهای مدیریت دردی که بیمار همکاری میکند، بهرهبرداری کند. همچنین متخصص فیزیوتراپی بیمار را از روشهای درمانی گوناگون همچون موارد زیر آگاه میکند:
- موبیلیزاسیون یا متحرک سازی مفصل
- ماساژ
- کشش
- تمرینهای تقویت
- باندپیچی و استفاده از چسب مخصوص
- آموزش حالتهای اندامی و موقعیتهای مناسب در خانه و محل کار
درمان علت اصلی، علاوه بر تسکین کمر درد، از بروز مجدد درد نیز جلوگیری میکند.
باور رایج این است که اکثر بیماران دچار کمر درد حاد پس از 4 تا 6 هفته با درمان یا بدون درمان کاملاً بهبود خواهند یافت. اگرچه بهرهگیری از درمانهای گوناگون دوران بهبود را کوتاه میکند، اما پیشآگهی بیماران استفاده کننده از چنین درمانهایی این است که دوران بهبود طولانیتر از حد تخمین زده شده در گذشته است. طولانی بودن دوران بهبود حاکی از این است که کمر درد غالباً عارضهای طولانی مدت و قابل توجه است. در واقع کمر درد پس از سر درد بیشترین رواج را در میان عارضههای عصبشناختی دارد. مصرف دارو، استراحت و روش های دیگر در تسکین درد مؤثر است. نکته مهم مراجعه سریع بیمار به متخصص است تا بهترین نتیجه به دست آید، دوره درمان تا حد امکان کوتاه شود و از مزمن شدن مشکل جلوگیری شود.
تمرین و ورزش کردن به دلیل کمک به بازیابی دامنه حرکتی و تقویت عضلههای کمر و شکم نقش مؤثری را در تسریع بهبود بیمار ایفا میکند. بر اساس پژوهشهای انجام شده، عضلههای خاصی، مانند عضله مولتیفیدوس، به طور خود به خود پس از سپری شدن دوره کمر درد حاد کاملاً بهبود نمییابد. این امر میتواند آهسته بودن روند بهبود برخی بیمارانی را توضیح دهد که برای درمان کمر درد به متخصص فیزیوتراپی مراجعه نمیکنند. برنامه تمرینی مبتلایان به کمر درد حاد باید متناسب با شرایط هر بیمار و با توجه به تشخیص و نتایج معاینه بالینی تهیه شود.
تمرینها باید تنها توسط یک متخصص مجرب تعیین و آموزش داده شوند که کمر را به طور کامل معاینه کرده است. باید به یاد داشت که امکان توصیه یک برنامه تمرین عمومی به تمامی بیماران مبتلا به کمر درد حاد وجود ندارد. برنامه تمرین عمومی نه تنها مفید نیست، بلکه ممکن است کمر درد حاد را تشدید کند.
مزیت فیزیوتراپی برای کمر درد
متخصص فیزیوتراپی با تخصص خود در زمینه معاینه، تشخیص و مدیریت درمان کمر درد حاد، دارای مهارت بالایی است. بر اساس تحقیقات انجام شده، حتی چند جلسه فیزیوتراپی که شامل آموزش بیمار، توصیههای مدیریت درد و تجویز تمرینهای خاص است، تأثیر قابل توجهی در کاهش کمر درد حاد دارد. بعضی از روشهای درمان فیزیوتراپی کمر درد عبارتاند از:
- موبیلیزاسیون یا متحرکسازی مفصل
- ماساژ بافت نرم
- استفاده از چسب مخصوص
- تمرین (شامل تمرینهای کششی و تقویت عضلههای مرکزی)
- طب سوزنی یا سوزن زدن خشک
- تراکشن یا کشش
- مدالیتههای الکتریکی
متخصص فیزیوتراپی با توجه به آموختههای خود تمرینها را به شیوهای کنترل شده، تدریجی و پیشرونده متناسب با شرایط بیمار به وی آموزش میدهد. بعضی از روشهای گوناگون ارائه تمرینها عبارتاند از:
- برنامه تمرین خانگی با پیشرفت فردی در زمان مناسب
- آب درمانی
- برنامه تمرینی فردی یا گروهی چند نفره
فیزیوتراپی کمر روند بهبود درد حاد را سرعت میبخشد و زمانی نتیجهبخشی آن به حداکثر میرسد که بیمار زودهنگام و در اوایل مراحل بیماری برای درمان مراجعه کند.
