کمر درد در کودکان، مشکلی شایع است، به ویژه در دوران نوجوانی. برخی از دلایل کمردرد در کودکان و نوجوانان شامل وضعیت بد قرارگیری بدن، نحوه نامناسب ورزش و حمل کیفهای سنگین مدرسه است.
اگر کمر درد کودک شما ادامه داشته باشد و فقط در یک نقطه احساس شود، کودک خود را نزد یک پزشک ببرید. از آنجا که کودکان مبتلا به کمر درد ممکن است در بزرگسالی دچار کمر درد مزمن شوند، تشویق کوکان به مراقبت از کمر درد، امری مهم است.
علت کمردرد کودکان
فشار عضلانی و عدم تعادل
کشیدگی اسکلتی عضلانی اغلب یکی از دلایل کمر درد در کودکان و نوجوانان است. این نوع درد همیشه با استراحت، داروهای ضدالتهاب و یک برنامه ورزشی بهبود مییابد.
بسیاری از نوجوانان ممکن است با کمردرد مداوم روبرو شوند که عمدتاً ناشی از گرفتگی عضلات همسترینگ و ضعف عضلات شکمی است. وضعیت نامناسب بدن و حمل کردن کوله پشتی سنگین نیز میتوانند در بروز این نوع درد نقش داشته باشند. به نظر میرسد که با یک برنامه درمانی فیزیکی که شامل کشش همسترینگ، تقویت عضلات شکمی و اصلاح وضعیت بدن میشود، این کودکان قابل بهبود هستند.
گرد شدن کمر
در بزرگسالان، افزایش گردی پشت (با مشاهده از پهلو معلوم میشود) که کیفوز یا گوژپشتی شوئرمان نیز نامیده میشود یکی از دلایل شایع درد در قسمت وسط کمر (ستون فقرات توراسیک) است. در این وضعیت مهرهها گوهای شده و باعث گرد شدن کمر یا قوز شدن کمر میشوند. قسمت خمیدهی کمر ممکن است درد داشته باشد و درد با فعالیت بدتر شود.
شکستگی استرسی در ستون فقرات
لغزش مهرهای یا شکستگی استرسی، ممکن است باعث کمردرد در بزرگسالان شود. شکستگیهای استرسی ممکن است در هنگام جهش رشد در بزرگسالی یا در ورزشهایی که به طور مکرر باعث پیچ خوردن ستون فقرات میشوند، مانند ژیمناستیک، غواصی و فوتبال، رخ دهند.
درد معمولاً خفیف است و ممکن است به باسن و ساق پا تابش یابد. درد با فعالیت بدتر و با استراحت بهتر میشود. کودک مبتلا به اسپوندیلولیز ممکن است با پای سفت شده راه برود و فقط قادر به برداشتن قدمهای کوتاه باشد.
سرخوردگی مهرهها
لغزیدن یک مهره یا اسپوندیلولیست، هنگامی اتفاق میافتد که یک مهره به سمت مهره بعدی خود، درست در زیر آن حرکت کند. این ممکن است گاهی نشان دهنده پیشرفت اسپوندیلولیز باشد. این معمولاً در پایینترین قسمت ستون فقرات (محل اتصال لومبوساکرال) اتفاق میافتد. در موارد شدید، مهره لغزیده شده ممکن است کانال نخاع را تنگتر کند که در نتیجه به عصبها فشار وارد خواهد کرد.
عفونت
در کودکان خردسال، عفونت در فضای دیسک (دیسکیت) میتواند منجر به کمردرد شود. دیسکیت به طور معمول کودکان بین 1 تا 5 سال را درگیر میکند، اگرچه کودکان بزرگتر و نوجوانان نیز میتوانند به این عارضه مبتلا شوند.
کودک مبتلا به دیسکیت ممکن است علائم زیر را داشته باشد.
- درد در ناحیه کمر یا شکم و خشکی ستون فقرات
- راه رفتن با لنگش، یا ممکن است راه رفتن امتناع کند.
- هنگامی که میخواهد چیزی را از روی زمین بردارد، به جای خم شدن از کمر، با ستون فقراتی صاف، روی زانوها خم میشود.
تومور
در موارد نادر، تومورهایی، مانند استئوئید استئوما، میتوانند مسئول کمر درد در کودکان باشند. هنگام بروز این تومورهای ستون فقرات، آنها غالباً در قسمت میانی یا کمر دیده میشوند. درد ثابت است و معمولاً با گذشت زمان بدتر میشود. این درد پیشرونده است. ارتباطی با فعالیت ندارد و یا در هنگام شب اتفاق میافتد.
چه موقع باید به پزشک مراجعه کنیم؟
کمر درد در کودکان مانند کمر درد در بزرگسالان نیست. در مقایسه با یک فرد بزرگسال، کودک مبتلا به کمردرد به احتمال زیاد دچار یک اختلال اساسی جدی است. این امر به ویژه اگر کودک 4 ساله یا کوچکتر باشد، یا اگر کودکی در هر سنی، علائم زیر را به همراه کمر درد داشته باشد، صدق میکند و باید او را نزد پزشک برد:
- تب یا کاهش وزن
- ضعف یا بیحسی
- مشکل در راه رفتن
- دردی که در یک یا هر دو پا کشیده میشود
- مشکلات روده یا مثانه
- دردی که کودک را بیخواب میکند.
دلایل جدیتر برای بروز درد کمر، به شناسایی و درمان بهموقع نیاز دارند وگرنه ممکن است این وضعیت بدتر شوند. اگر کمر درد کودک خردسال شما بیش از چند روز طول کشید یا به تدریج بدتر شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
معاینات پزشکی
پزشک شما با بررسی و کسب و اطلاعاتی در مورد چگونگی بروز مشکل شروع میکند و یک معاینه فیزیکی بر روی کودکتان انجام میدهد.
سابقه پزشکی
پزشک سؤالات کلی در مورد سلامت کلی کودک و سؤالات خاصتری در مورد درد او را از شما میپرسد. این سؤالات ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- درد از چه زمانی آغاز شد؟
- آیا بعد از آسیب دیدگی یا فعالیت ارادی شروع شد؟
- آیا بهبود یافته یا بدتر شده است؟
- چه فعالیتها یا حالتهایی درد را بدتر میکنند؟
- کودک شما چه کاری انجام میدهد تا درد آن کم شود؟
برای پزشک مهم است که بداند درد دقیقاً در کجا احساس میشود، شدت آن چقدر است و شدت آن در مدرسه و فعالیتهای کودک تداخلی ایجاد کرده است یا خیر. اگر درد تا یک پا کشیده شود، این میتواند به معنای فشار بر روی عصب باشد.
معاینه فیزیکی
در طول معاینه فیزیکی، پزشک شما مناطق زیر را به دقت بررسی میکند:
- ستون فقرات. هر یک از مهرهها را لمس میکند و هر گونه تغییر شکلی در تراز و تحرک ستون فقرات را جستجو خواهد کرد. افزایش میزان گرد شدگی کمر (وقتی از پهلو مشاهده میشود) یا انحنای ستون فقرات به پهلو (وقتی از پشت مشاهده میشود) میتواند مهم باشد. پزشک وضعیت قرارگیری و راه رفتن، توانایی خم شدن برای لمس انگشتان پا و خم شدن به راست و چپ را بررسی میکند. مشکل در حرکت، ممکن است نشان دهنده وجود مشکلی در مفاصل ستون فقرات باشد.
- اعصاب واقع در کمر. مشکلات دیسکهای بین مهرهای میتواند باعث فشار بر اعصاب خارج شده از ستون فقرات شود، بنابراین پزشک آزمایشهای خاصی را برای این عارضه انجام میدهد. درحالیکه کودک شما در حالت رو به بالا دراز کشیده است، پزشک پاهای او را بالا میآورد (آزمایش بالا بردن پا) و همچنین ممکن است درحالیکه کودک شما در حالت دراز کشیده به شکم است پاهای او را بلند کند (آزمایش بالا بردن پا مستقیم و معکوس). آزمایش رفلکس و احساس در پاها نیز به همین دلیل انجام میشود.
- عضلات. پزشک عضلات کمر و پاها را معاینه میکند. سفتی عضلات کمر یا عضلات همسترینگ در پشت ران نشان میدهد که کودک شما در تلاش است تا از خود در برابر حرکات و موقعیتهایی که ممکن است دردناک باشد محافظت کند. حساسیت و تحریکپذیر بودن عضلات نشان دهنده آسیب عضلانی مانند کشیدگی است.
- تعادل، انعطافپذیری، هماهنگی و قدرت عضلانی. آزمایشهای دیگری ممکن است انجام شود تا اطمینان حاصل شود که کمر درد، بخشی از یک مشکل حاد و بزرگ نیست.
معاینات تصویربرداری
پزشک شما ممکن است یک یا چند معاینه و اسکن تصویربرداری را برای کمک به تشخیص خود تجویز کند. از جمله:
- عکسبرداری رادیولوژی- عکسبرداری رادیولوژی تصاویری از ساختارهای متراکم مانند استخوانها را ارائه میدهد. در صورت وجود شکستگی، جابجایی یا سایر مشکلات در استخوانها، عکسبرداری رادیولوژی از ستون فقرات کودک شما میتواند آنها را نشان دهد.
- اسکن استخوانی- این تست شامل تزریق مادهای به ورید و سپس استفاده از دوربین مخصوص برای دیدن محل موردنظر است. این اسکن میتواند التهاب، عفونت، تومور و شکستگی را مشخص کند. از آنجا که آناتومی ستون فقرات بسیار پیچیده است و از آنجا که این فرایندهای بیماری همیشه در رادیولوژی قابل مشاهده نیستند، اسکن استخوان میتواند بسیار مفید باشد.
- سی تی اسکن. این یک روش خاص با استفاده از اشعه ایکس است که یک تصویر سه بعدی را ارائه میدهد. این تصاویر به پزشک شما اجازه میدهد چیزهایی را که در رادیولوژی دو بعدی قابل مشاهده نیست، ببیند و به ویژه برای درک آناتومی پیچیده ستون فقرات بسیار مفید خواهد بود.
- اسکن ام آر آی- تصویربرداری ام آر آی، بافتهای نرم بدن را نشان میدهد. از این روش برای دیدن نخاع، ریشههای عصبی، دیسکها و دیگر ساختارهایی که میتوانند در کمر درد بسیار مهم باشند، استفاده میشود.
- توموگرافی انتشار پوزیترون (PET). این آزمایش میتواند به پزشک شما کمک کند تا در مورد عملکرد بافتها و اندامهای بدن اطلاعات بیشتری کسب کند.
تستهای آزمایشگاهی
آزمایش خون، از جمله تست تعداد کل سلولهای خونی (CBC)، میزان رسوب گلبولهای قرمز (ESR) و پروتئین واکنشپذیر (CPR)، میتوانند وجود التهاب یا عفونت را نشان دهند.
درمان کمر درد کودکان
اگر کودک شما کمردرد دارد اما هیچ یک از علائم هشدار دهندهای که در بالا توضیح داده شد را ندارد، منطقی است که در ابتدا برخی از درمانهای خانگی را امتحان کنید. البته، اگر درد کودک بهبود نیافت، به یک پزشک عمومی یا متخصص مراجعه کنید.
داروهای مسکن
داروهای مسکن بدون نسخه، مانند استامینوفن (مانند Tylenol) یا ایبوپروفن (مانند Advil، Motrin) ممکن است به کاهش درد کمر در کودک شما کمک کند. این داروها به ویژه برای کمر درد ناشی از استفاده بیش از حد از آن، کشیدگی و پیچخوردگی مفید هستند.
این داروها باید با توجه به وزن کودک تجویز شود و نه سن او.
گرما
در روزهای اولیه پس از تحمل بیش از حد یا آسیب به کمر، استفاده از گرما میتواند به کاهش کمردرد کمک کند. میتوانید از روشهایی مانند استفاده از پد حرارتی، بطری آب گرم یا کیسه گرم استفاده کنید. با این حال، حتما مراقب باشید که پوست کودک به دلیل استفاده از بسته یا پدی که بسیار گرم است، نسوزد. توصیه میشود از پوشش نرم و محافظ بین پوست کودک و منبع گرمایی استفاده کنید و مدت زمان استفاده از گرما را محدود نمایید تا جلوگیری از بروز آسیب به پوست یا سوختگی.
فعال بودن
فعال ماندن میتواند به رفع اسپاسم عضلات کمک کرده و از ضعف عضلات جلوگیری کند. از طرف دیگر، کمر درد ناشی از فشار بیش از حد ممکن است بدون استراحت بهبود نیابد؛ بنابراین، درحالیکه کودک کمردرد دارد، باید از انجام فعالیتهای با تأثیر بالا (دویدن، پریدن یا سایر فعالیتهایی که باعث درد میشوند) خودداری شود. بهتر است کودک به کارهای منظم روزمره و ورزشهای سبک که درد ایجاد نمیکند ادامه دهد.
استراحت در تختخواب توصیه نمیشود. کودکانی که ترجیح میدهند کاملاً بیتحرک بمانند باید توسط یک پزشک یا متخصص ارزیابی شوند.
تمرینات کششی و تقویتی
وقتی کمر درد کودک شروع به بهبود کرد، پزشک ممکن است تمرینات کششی و تقویت کننده خاصی را برای او توصیه کند. یک متخصص طب فیزیکی میتواند در طراحی برنامهای متناسب برای کودک شما کمک کند.
فعالیتهایی مانند پیادهروی، شنا، دوچرخهسواری و سایر فعالیتهای کم تأثیر نیز برای این امر توصیه میشود. کودک باید به طور موقت از انجام فعالیتهایی که شامل پیچ خوردن یا خم شدن کمر میشوند، با تأثیر زیاد هستند یا باعث بدتر شدن کمر درد میشوند، خودداری کند.
