سالها پزشکان با استفاده از لیزر سرد به معالجه بیمارانی پرداختهاند که به دنبال روش های موثر جایگزین برای روشهای تسکین درد بودهاند. از سال 1967 بیش از 2500 مطالعه بالینی در سراسر جهان منتشر شده است. بسیاری از این مطالعات نشان دادهاند که روش های لیزر درمانی دیسک کمر مانند لیزر درمانی سرد یک روش اثبات شده برای کاهش درد است. فیزیوتراپی لیزری برای درمان عارضههای مزمن و حاد که درمان آنها با روشهای سنتی ممکن نیست، کارآمد است.
طبقه بندی لیزر درمانی سرد مطابق باF.D.A
طبق تشخیص F.D.A (سازمان جهانی غذا و دارو) لیزرهای پزشکی به سه دسته تقسیم میشود:
- لیزر جراحی کلاس 4
- لیزر غیر جراحی کلاس 3B
- لیزر سطح پایین کلاس 3A
لیزر جراحی کلاس 4 برای برش، لخته کردن خون و تبخیر بافت استفاده میشود. کاربرد لیزردرمانی متفاوت است با لیزرهای غیر جراحی کلاس 3B و کلاس 3A که انواع لیزر بدون درد، غیرسوزنده و غیر برشی هستند. شدت این لیزرها (کلاس 3B و کلاس 3A سطح پایین) صدمهای به سلول ها وارد نمیسازد. لیزر کلاس 3A به التیام زخمهای سطحی کمک میکند و به طور معمول به زیر سطح پوست نفوذ نمیکند. اما لیزر سطح پایین کلاس 3B توانایی نفوذ به داخل پوست را دارد و به روند ترمیم زخم عمیق بافتها ، رفع درد مفاصل و درجلوگیری از بروز عوارض آرتروز شانه و گردن کمک میکند.
لیزر درمانی سرد روش جدیدی است که مزایا و معایب خود را دارد.
مزایا
لیزر درمانی یک روش غیر تهاجمی است، به این معنی که انجام آن به برشهای جراحی نیاز ندارد. به عبارت دیگر با این روش ریکاوری بیمار طولانی نخواهد بود.
در گذشته، انجام جراحی برای ستون فقرات منجر به بستری طولانی بیمار در بیمارستان، افزایش خطر عوارض و ریکاوری دردناک بود. اما با پیشرفتهای تکنیکی در لیزر تراپی، جنبههای منفی جراحی ستون فقرات به میزان قابل توجهی کاهش یافتهاند. این پیشرفتها، فرایند جراحی ستون فقرات را در زمان کوتاهتری قابل انجام میکنند، بدون نیاز به بستری در بیمارستان، با کاهش قابل توجه در دوره ریکاوری بیمار و کاهش خطرات مرتبط با جراحی ستون فقرات.
همچنین در جراحی دیسک با لیزر نیازی به مصرف هیچگونه دارویی نیست، بسیاری از بیماران هم ترجیح میدهند از مصرف دارو اجتناب کنند. مطالعاتی که تاکنون انجام شده نشان میدهد که درمان با لیزر سرد عوارض جانبی جدی ندارد بهشرطی که توسط پزشک و بهدرستی انجام شود.
معایب
معمولا” پس از اولین جلسه درمان جراحی بسته دیسک کمر با لیزر بیماران به تسکین کامل یا رفع علائم درد خود دست نمییابند. روند بهبودی کامل شامل جلسات متوالی درمان است که معمولا” 8 تا 30 جلسه برحسب شدت و مدت بیماری طول میکشد. بیماران اغلب ناگزیرند برای درمان خود حداقل 2 تا 4 بار در هفته به پزشک مراجعه کنند. در برخی از بیماران بعد از درمان ممکن است آسیبهای قدیمی به مدت چند روز تشدید شود، اما این حالت برای بسیاری از بیماران کوتاه مدت است و بزودی برطرف میگردد.
تشخیص
گاهی اوقات، برای بیماران آزمایش عکسبرداری جهت جمع آوری اطلاعات بیشتر در مورد علت کمر درد انجام میگیرد. آزمایشات عکسبرداری برای مشکلات کمر عبارتند از: MRI (تصویر برداری رزونانس مغناطیسی)، سی تی اسکن (CT)، اسکن استخوان با اشعه ایکس. اگر انجام معاینه یک بیماری زمینهای جدی را نشان دهد، یا اگر علائم آن شدید باشد یا بیش از چهار تا شش هفته به طول انجامد، آزمایشات عکسبرداری نیز آن را نشان خواهد داد.
درمان
درمانی که برای عوارض مربوط به دیسک و فشردگی عصب معمولاً توصیه میشود، جراحی باز کمر است. اما این روش جراحی دارای ریسک بالاست و نیازمند مدت زمان بستری بیمار و دوره ریکاوری طولانی است. با این حال، در سالهای اخیر، روشهای با تهاجم کمتر به کار گرفته شدهاند. روشهای کمتر تهاجمی قادرند بسیاری از عوامل درد کمر را با ریسک کمتر و همچنین کاهش هزینه درمان دیسک کمر با استفاده از لیزر و زمان ریکاوری بیمار را بهبود بخشند.
روش غیر جراحی لیزر: لیزر درمانی سرد میتواند تمام انواع سلول از جمله عضله، رباط، غضروف، اعصاب و غیره را تحریک کند، به این ترتیب تعداد زیادی از بیماری ها با روش لیزر سرد قابل درمان است. لیزر سرد گاهی اوقات لیزر سطح پایین (LLL) یا لیزر نرم نیز نامیده میشود. به طور کلی، لیزر سرد را می توان به دو روش جداگانه استفاده کرد:
- هدف قرار دادن نقاط ماشهای (نقاط دردناک) طب سوزنی (شبیه به طب سوزنی اما بدون سوزن)
- پوشش گستردهای از IR یا فوتونهای نور مادون قرمز بر بافت و استخوان به منظور کاهش درد و تحریک التیام .
لیزر سرد پالس (تکانهای) از نور با طول موج خاص (معمولا” 600 تا 980nm) را تولید میکند که انعکاس و پراکندگی نور را به حداقل میرساند اما باعث جذب حداکثر انرژی ( موجود در فوتونها) در عمق مورد نظر میشود. درمان برخی از عوارض مانند درد مفاصل نیاز به نفوذ نور به عمق بیشتر (4-5 اینچ) دارد که تنها با استفاده از یک ساطع کننده لیزری پرتوان امکانپذیر است. بسیاری از سیستمها همچنین دارای ساطع کنندههای طول موج پایینتر و کم توان برای درمان بافتهای کم عمق (مانند سیستم لنفاوی و یا زخم سطحی) میباشند. برای درمان بافت های کم عمق، استفاده از دیود ساطع نور (LED) با طول موج کوتاهتر (از 600 تا 700nm) برای ارسال فوتون به بافتهای سطحی، مقرون به صرفهتر میباشد. علاوه بر این، دیودهای نور قرمز با طول موج 680 تا 630 nm میتواند برای ارسال انرژی حتی به لایههای بسیار کم عمق بافت استفاده شود. به اتفاق نظر پزشکان، طول موجهای زیر 660 نانومتر بهراحتی در سطح بافت جذب میشود و برای درمان بافتهای عمیق کارایی مطلوبی ندارد.
هدف از لیزر فیزیوتراپی ارسال واحدهای انرژی نور (فوتونهای) تابش لیزر قرمز و مادون قرمز، به سلولهای آسیب دیده است. متخصصان معتقدند که در لیزر درمانی فوتونهای جذب شده توسط سلول باعث تحریک میتوکندری و سرعت بخشیدن به تولید ATP میشوند. این افزایش بیوشیمیایی انرژی سلول برای تغییر حالت سلولهای زنده از وضعیت بیماری به وضعیت سالم و باثبات استفاده میشود.
جراحی با لیزر: لیزر یک پرتو متمرکز نور است که می توان از آن برای برش بافت نرم استفاده نمود. لیزر مانند هر ابزار جراحی دیگر است که برای استفاده از آن لزوما” باید در ناحیه مناسبی از بدن(از طریق یک برش) قرارداده شود. ابزار لیزری را می توان از طریق یک برش بسیار بزرگ (3 اینچ یا بیشتر) وارد بدن نمود، یا از طریق یک ریتراکتور (منقبض کننده) استوانهای با حداقل تهاجم ( mm18-14 )، از طریق یک آندوسکوپ ( mm8)، و یا از طریق پوست (mm 3) با راهنمایی اشعه ایکس وارد کرد. در تمام این موارد ممکن است جراح این عمل را ” جراحی ستون فقرات” بنامد.
اثرات بیولوژیکی عمومی لیزر درمانی
- افزایش رشد سلول: فوتونهای لیزر به رشد و تکثیرسلولها سرعت میبخشند.
- افزایش فعالیت متابولیک: فوتونها خروجی بیشتربرای آنزیم های خاص، و بار اکسیژن و ذرات غذای بیشتر برای سلولهای خونی ایجاد میکنند و در نتیجه تولید منبع غذایی اساسی برای سلولها (آدنوزین تری فسفات – ATP) را افزایش میدهند.
- ترمیم سریعتر زخم: فوتونهای لیزر سرد رشد سلولهای فیبروبلاست را تحریک کرده و سنتز کلاژن در بافتهای آسیب دیده را تسریع میکنند.
- عمل ضد التهابی: فوتون های لیزر درمانی در فیزیوتراپی تورم ناشی از کبودی یا التهاب مفاصل را کاهش داده و در نتیجه باعث افزیش تحرک مفاصل میشوند.
- افزایش فعالیت عروقی: فوتونهای لیزرباعث افزایش موقت قطر رگهای خونی شده و جریان خون را در نواحی آسیب دیده افزایش می دهند.
- کاهش تشکیل بافت فیبروز: فوتونهای لیزر سبب کاهش تشکیل بافت اسکار پس از آسیب بافتی ناشی از بریدگی، خراش، سوختگی و یا ناشی ازجراحی میشوند.
- عملکرد عصب تحریک شده : قرار گرفتن در معرض فوتونهای لیزر روند اتصال یونی سلول عصبی را سرعت میبخشد تا نواحی بی حس را دوباره زنده کند.
- کاهش درد: تقریبا” تمام سیستمها دارای حالت عملکرد خاص هستند که برای کاهش درد طراحی شده است.
هشدار
استفاده از درمان لیزر سرد برای هر نوع ضایعه سرطانی مشکوک یا سرطان در غده تیروئید و در بیماران باردار توصیه نمیشود. همچنین، باید از تماس مستقیم لیزر با چشمها پرهیز کرد، زیرا ممکن است لیزر باعث آسیب دائمی به چشمها شود.
انجام این روش به زنان باردار توصیه نمیشود، زیرا اثرات آن بر جنین هنوز ناشناخته است. پزشک و بیمار باید از عینک محافظ استفاده کنند به طوری که چشم در معرض تابش مستقیم قرار نگیرد.
